Edukira joan

Hernani

Hernani
 Gipuzkoa, Euskal Herria
Hernaniko herrigunea Nazioarteko Espazio Estaziotik ikusia.
Administrazioa
EstatuaEspainia
ErkidegoaEuskal Autonomia Erkidegoa
LurraldeaGipuzkoa
EskualdeaDonostialdea (eta honen barruan Buruntzaldea azpieskualdekoa)
Izen ofizialaHernani
AlkateaXabier Lertxundi Asteasuinzarra
(Euskal Herria Bildu)
Posta kodea20120
INE kodea20040
Herritarrahernaniar
Kokapena
Koordenatuak43°15′58″N 1°58′30″W / 43.2662°N 1.9749°W / 43.2662; -1.9749
Mapa
Azalera57,32 km²
Altitudea44 m
Distantzia9 km Donostiara
Demografia
Biztanleria20.375 (2025:  20)
alt_left 10.438 (%51,2) (%48,8) 9.940 alt_right
Dentsitatea3,55 bizt/km²
Euskara
Euskaldunak[1]% 61.34 + % 13.36 hartzaile (2021)
Kaleko erabilera [2]% 33.3 (2021)
Etxeko erabilera[3]% 45.1 (2021)
Datu gehigarriak
SorreraXIII. mendea (?)
Webguneahttp://www.hernani.eus/

Hernani Gipuzkoako ipar-ekialdeko udalerri bat da, Donostialdea eskualdekoa. Haren barruan dagoen Buruntzaldeko jendetsuena da, 20.428 biztanle baitzituen 2025. urtean. Sagardoaren inguruko jarduerak herriko ekonomia jarduera nagusietakoak dira.

Gipuzkoako ipar-ekialdeko udalerri bat da, Donostiatik bederatzi kilometro hegoaldera kokatua. 39,81 kilometro koadro ditu. Urumea ibaia herriko ardatz hidrografikoa da. Iparretik hegora zeharkatzen du eta horretara isurtzen dituzte urak inguruko beste errekastoek. Hernaniko hirigunea Santa Barbara mendiaren magalean dago (Kultura Ondasun gisa Monumentu Multzo izendatua da), eta handik begiratuta, Urumea ibarraren alderdi handi bat ikus daiteke. Menditsua eta malkartsua da, sakonune sublitoral batean kokatua. Inguruko mendietan (Akola, Igorin, Urdaburu, Oindi eta abar) historiaurreko arrasto megalitiko ugari dago: Akolako lepoko trikuharriak, Igoringo lepokoak, Oindi-Mandoegiko jentilbaratzak, Mulisko gainekoak, Etzelakoak eta beste hainbat.

Mugakide ditu Donostia, Astigarraga, Arano (Nafarroa Garaia), Lasarte-Oria, Urnieta, Elduain eta Errenteria.

  • Antziola: auzo hori Hernaniko herri sarearen parte da. Hiria 1950etik 1970era bitartean hazi zen urteetan sortu zen. 1980an hasi ziren desagertzen auzoa bitan banatzen zuten industriak, gaur egun Antziola Berri izenaz ezagutzen den zatia osatzen dutenak. Hernanitik atera eta ospitaleetara doan errepidearen ondoko auzoa da, heriotzaren aldapa deiturikotik. 1.300 bizilagun baino gehiago ditu.
  • Etxeberri: auzo horretako blokeak 70eko hamarkadan eraikitako etxebizitzak dira. La Florida auzoaren ondoan dago eta ia 800 pertsona bizi dira bertan.
  • Karabel: herriaren behealdean dago, Errugbi zelaia (Landare) eta futbol zelaia (Zubipe) dauden tokian. Ibaia auzotik pasatzen denez, Karabel behin baino gehiagotan urez bete da, eta gertakaririk larriena 1985ean gertatu zen, Bizkaia osoan eta Gipuzkoan uholdea izan zenean.
  • Portua: Urumea ibaiaren ezkerraldean eta Hernaniko Alde Zaharraren hegoaldean dagoen auzoa. Desagertutako portu zahar baten kokalekuari zor dio izena. Trenbideak Elizatxo auzotik bereizten du. 250 bizilagun inguru ditu.
  • Elizatxo: bertan dagoen ermitari zor zaio. Duela urte batzuk oso auzo txikia zen, baina urteak joan ahala hazi egin da. Gaur egun, Hernaniko alde zaharraren eta El Puerto-Portu auzotik bereizten duten trenbidearen artean dago. 500 bat bizilagun ditu.
  • Akarregi: Urumea ibaiaren eskuinaldean dagoen eremu lauak Hernaniko hirigunetik Astigarragako Ergobia auzoraino hartzen duen izena da. Ibaiondo bezalako industria-pabiloiek (Orbegozoko altzairutegia zegoen han garai batean) okupatzen dute eremu hori, baina badira beste etxe batzuk ere, gutxi gorabehera lerrokatuak errepide zaharrean, 100 pertsona baino gehixeago bizi baitira han, eta bi sagardotegi tradizional.
  • Sagastialde: La Florida auzotik gertu dagoen auzoa da, eta bertan San Jose eliza dago.
  • Latsunbe: hirigune historikoaren eta Sorgintxulo auzoaren arteko auzoa. Antzina, hainbat baserri, erreka eta garbitegi bat zeuden bertan. Lehen "Las Villas auzoa" deitzen zen, xx. mendean bideak eraiki eta izen hori eman baitzioten garai batean. 1980an Latsunberen izena aldatu zen. Berriki eraiki diren etxebizitza blokeen ondorioz, auzo berri bat sortu da eremu berean (Latsunbe berri).
  • Ereñozu: hirigunetik 6,5 km-ra dago, Hernani eta Goizueta lotzen dituen errepidean, 400 biztanle baino gehiagorekin; Ereñozu Hernaniko auzoetako bat da, nortasun eta itxura sendoenetakoa duena.
  • Galarreta: alde zaharretik kilometro batera, Galarreta aldea, Jauregi eta Antziola auzoen zati bat, erreferentzia bihurtzen da Hernanirako, bertan baitago Aieteko (Donostia) Miramongo Parke Teknologikoaren zati bat, non helbideratzen baita Orono-Ideo enpresa kooperatiboa.
  • Karobieta: Elkano kalearen, Latsunbe auzoaren eta Marieluts auzoaren artean dago. Eremu ezagunenak Atxegindegiko plaza estalia eta Langile ikastola dira. Gaur egungo Urbieta kalean, Latsunbetik bereizten duen kalean, Donostiara iristen zen tranbia bat ibili zen XX. mendearen zati handi batean. Eremu horretan bertan, Carrero izeneko ehun-enpresa bat jarri zen, 80ko hamarkadan desagertutakoa, eremuaren hirigintza handitzeko, baina jarduerarik gabe 70eko hamarkadaren hasieratik.
  • Lizeaga: hirigunearen eta Santa Barbara eta Elizatxo auzoen artean dagoen auzoa. Historikoki, herriko harresietatik hegoalderantz irteteko bidea izan zen.
San Joan eliza eta Udaletxea Gudarien plazan

Goi Erdi Aroan zehar, gero Gipuzkoa izenaz ezagutzen den lurraldea bailaraz osatuta zegoen. Urumea eta Oria ibaien artean kokatua, Hernani bailara horietariko bat zen eta egungo Donostia, Urnieta, Hernani, Lasarte-Oria, Usurbil eta Orio bere baitan hartzen zituen.

Hernaniko bailararen lehenengo aipamena bi dokumentutan ageri da:

Hiribildu titulua, nahiz eta agiri bidez ezin frogatu, XIII. mendearen erdi aldean eman zitzaiola pentsatzen da, Alfontso X.a Jakituna erregeak hiriak sortzeko ezarri zuen politikaren barruan.

Hernaniri buruz udalaren artxiboan jasota dagoen aipamen historikorik zaharrena XV. mendekoa da. Ordurako hiribildu titulua jasoa zuen, eta Donostiako eta Hernaniko kontzejuek Urumea ibarreko mendien erabilpen, gozamendu eta aprobetxamendurako 1379. urtean izenpetutako adiskidetasun-agiri batean agertzen da.

Hernaniko erdigunea.

Ezagutzen diren lehen udal ordenantzak 1542koak dira, 1512an desagertu zirenen kopia. Azken urte horretan nafar-frantses armada herrian sartu eta suntsitu egin zuten berriz ere. Lehenagotik ere gertatu ziren horrelako suntsiketak, Erdi Aroan esaterako, ahaide nagusien edo bandoen arteko gerrateetan, eta geroago ere bai, XVII eta XVIII. mendeetan, XIX. mendeko Karlistadetan eta 1936ko Espainiako Gerra Zibilean, azken horretan herria Hernaniko fusilamendu latzen lekuko izan zen.

Hernaniko hirigune historikoa Urumea ibaiaren gaineko muino txiki batean dago. Forma obalatuko gune hori harresiz inguratuta zegoen eta sarbide bat baino gehiago zituen (gaur egun bakarra gelditzen da, Felipe Sagarna "Zapa" kalean). Hasiera hartan luzetarako bi kale zituen (gaur egungo Kale Nagusia eta Andrekale lehen Kardaberaz edo Urumea kalea zena) eta bi kale horiek beste batek gurutzatzen zituen (gaur egun Nafar kalea eta Felipe Sagarna "Zapa kalea"). Luzetarako bi kaleen tartean patio luzexka zegoen, bi kaleetako eraikinen tartean.

Hirigune zaharra honako gunea baino ez zen: Ezkiaga pasealekua, Atzieta kalea, Plaza Berria eta Gudarien plaza. Gune horietan eta gaur egungo Agustinatarren Komentuko sarbidean aurkitu dira aztarnarik zaharrenak. Kale Nagusia eta Kardaberaz kalea geroago luzatu ziren, baina XVI. mendeko planoak forma obalatua du, bi kaleak luzatuta dauden seinale.

1614. urtean Urnietak eta 1986. urtean ordura arte auzo zen Lasartek Hernanitik banandu egin ziren Urnieta eta Lasarte-Oria udalerriak egiteko.

Hernaniko ikuspegi panoramikoa. Santa Barbara gotorlekutik hartutako irudia.

Lehen sektoreak Donostiako beharrak asetzen ditu (barazkiak, esnea eta haragia). Industria (metalurgia, papergintza, industria kimikoa, elikagai-industria) da udalerriko ekonomi jarduera nagusia. Sagardotegi ugari dago; zerbitzu eta garriobide-gunea ere bada.

2017an honela banatzen ziren sektore ekonomikoak: lehen sektorea, BEGaren % 0,3; bigarren sektorea, % 52,6; hirugarren sektorea, % 40,4; eraikuntza, % 6,7.[4]

Diru-sarrerak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2024. urtean, biztanle bakoitzeko batez besteko errenta garbia 18.921 euro-koa zen[5], eta etxegune bakoitzeko 42.785 euro-koa. Balio hori probintziako batez bestekoaren (20.790 euro) azpitik dago, eta Espainiako batez bestekoaren (15.948 euro) gainetik. Kontsumo-unitateko errentaren mediana (etxeguneen tamaina eta osaera kontuan hartzen dituen neurria) 25.550 euro zen. Errenta gordina 22.507 euro-koa izan zen pertsonako.

Eustaten datuen arabera, 2024. urtean udalerriko 18 urteko eta gehiagoko biztanleen errenta pertsonalaren mediana —biztanleen erdiek baino gutxiago eta beste erdiek baino gehiago jasotzen duten zenbatekoa— 23.593 eurokoa zen[6][oh 1]: gizonena 28.697 eurokoa eta emakumeena 18.933 eurokoa; hau da, emakumeena gizonena baino % 34 txikiagoa. Gipuzkoa osoan, mediana 24.982 eurokoa zen. Familia-errentari dagokionez, udalerriko familien erdiek 44.165 euro baino gutxiago jaso zuten urtean; familien % 10ek 15.881 euro baino gutxiago jaso zuten, eta beste % 10ek 96.490 euro baino gehiago[7].

Errenta-pertzentilak, sexuaren arabera
Errenta pertsonala (2024) Gipuzkoako mapa
◄ gizonakPemakumeak ►
11.907
P20
3.811
15.249
P25
7.698
18.921
P30
10.966
24.181
P40
14.657
28.697
P50
18.933
33.299
P60
23.328
38.723
P70
28.517
41.528
P75
31.850
44.645
P80
35.782
54.984
P90
45.297
67.819
P95
53.038
110.683
P99
82.845
18 urteko eta gehiagoko pertsonak, sexuaren arabera.
Familia-errenta (2024) Gipuzkoako mapa
◄ gizonakPemakumeak ►
20.508
P10
13.001
28.733
P20
18.190
32.242
P25
20.491
35.150
P30
22.999
41.535
P40
28.990
48.678
P50
36.332
56.452
P60
44.484
66.705
P70
54.388
73.238
P75
61.473
80.572
P80
69.349
101.114
P90
89.495
123.231
P95
109.239
190.047
P99
154.171
Familiak, diru-sarrera nagusien hartzailearen sexuaren arabera.
Errenkada bakoitzeko balioa muga bat da: adibidez, P20 errenkadan, pertsonen edo familien % 20k zenbateko hori baino gutxiago jaso zuten; P50 mediana da. Bi grafikoek eskala bera dute. Iturria: Eustat.

Diru-sarrera guztien artean % 59,9 soldatak dira[8].

Desberdintasuna

Errentaren banaketaren desberdintasuna neurtzeko Gini indizea erabiltzen da[9][oh 2]. Udalerrian indizea 26,1 da, probintziakoaren (27,6; Gipuzkoako mapa) azpitik eta Espainiakoaren (31,9) azpitik. P80/P20 zatidurak, hau da errenta-banaketaren 80. eta 20. pertzentilen arteko zatidura, 2,3 da, probintziakoaren (2,3; Gipuzkoako mapa) parean eta Espainiakoaren (2,6) azpitik.

Eustatek beste adierazle bat ematen du[oh 1]: diru-sarrera txikienak dituzten familien % 20ren batez besteko errenta, handienak dituztenen % 20renaren ehuneko gisa adierazita; zenbat eta handiagoa izan, orduan eta berdinagoa da banaketa. 2024. urtean, udalerrian lehenengoek 14.735 euro jaso zuten batez beste, eta bigarrenek 109.597 euro; hau da, lehenengoen errenta bigarrenen % 13,4 zen[10] (Gipuzkoa osoan, % 11,3; udalerriko banaketa berdinagoa da). Pertsonen errentari dagokionez, diru-sarrera txikienak dituzten biztanleen erdiak batez beste 10.226 euro jaso zuen, eta handienak dituzten erdiak 42.269 euro; lehenengoen errenta bigarrenen % 24,2 zen[11] (Gipuzkoa osoan, % 22).

Errentaren bilakaera
Errenta pertsonala
EuroakUrtea010.00020.00030.00040.00050.00020132015201720192021202320. pertzentilaMediana80. pertzentilaErrenta pertsonala: 20., 50. eta 80. pertzentilak
20. pertzentila, mediana eta 80. pertzentila.
Familia-errenta
EuroakUrtea10.00020.00030.00040.00050.00060.00070.00080.00020132015201720192021202320. pertzentilaMediana80. pertzentilaFamilia-errenta: 20., 50. eta 80. pertzentilak
20. pertzentila, mediana eta 80. pertzentila.
Iturria: Eustat.

Jarduera ekonomikoa

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

INEren 2024ko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, Hernani udalerrian biztanleria aktiboa (okupatuak eta langabeak) 10.238 pertsona ziren, hau da, 16 urte edo gehiagoko biztanleriaren % 58,3; gainerako % 41,7 inaktibo zeuden (erretiratuak % 55,1, beste inaktiboak % 29,4 eta ikasleak % 15,5).[12] Aktiboen artean, langabezia-tasa % 8,1 zen. Sexuaren arabera, gizonezkoen jarduera-tasa % 60,4 zen eta emakumezkoena % 56,4; langabezia-tasa, aldiz, % 6,6 eta % 9,7 zen, hurrenez hurren.[12]

Okupatuen kopurua 9.222 zen 2023ean, 2021eko 8.943etik gora.[13] Emakumeek okupatuen % 48,9 osatzen dute, eta gizonek % 51,1.

9.222okupatu, 2023+% 3,1 2021etik
% 48,9emakumeak okupatuen artean
% 58,3jarduera-tasa, 2024
% 8,1langabezia-tasa, 2024
16 urte edo gehiagoko biztanleria jarduerarekiko loturaren arabera (2024)
% 53,6
% 22,9
% 12,2
Okupatuak · % 53,6Langabeak · % 4,8Ikasleak · % 6,5Erretiratuak · % 22,9Beste inaktiboak · % 12,2
16 urte edo gehiagoko biztanleria jardueraren eta sexuaren arabera, Hernani, 2024
EgoeraGuztira%Gizonak%Emakumeak%
Okupatuak9.404% 53,64.799% 56,44.605% 50,9
Langabeak834% 4,8341% 4,0493% 5,5
Inaktiboak7.309% 41,73.368% 39,63.941% 43,6
Guztira17.547% 100,08.508% 100,09.039% 100,0

Jarduera-sektoreak

Jarduera-sektoreei dagokienez, okupatuak honela banatzen dira: zerbitzuak (% 75,3), industria (% 17,4), eraikuntza (% 6,5) eta nekazaritza, abeltzaintza eta arrantza (% 0,8).[13] Xeheago, jarduera-adarrik handiena manufaktura-industria da (% 16,4), ondoren merkataritza (% 13,6) eta osasuna eta gizarte-zerbitzuak (% 11,6) datoz.

Okupatuak jarduera-sektorearen arabera (2023) Gipuzkoako mapa
% 17,4
% 75,3
Nekazaritza, abeltzaintza eta arrantza · % 0,8Industria · % 17,4Eraikuntza · % 6,5Zerbitzuak · % 75,3
Jarduera-adar zehatzak
Manufaktura-industria
% 16,4
Merkataritza
% 13,6
Osasuna eta gizarte-zerbitzuak
% 11,6
Ostalaritza
% 9,2
Hezkuntza
% 8,9
Eraikuntza
% 6,5
Administrazio-jarduera lagungarriak
% 5,9
Jarduera profesionalak
% 4,9
Gainerako 13 jarduera-adarrak
Administrazio publikoa
% 4,7
Garraioa eta biltegiratzea
% 4,1
Jarduera artistikoak eta aisialdikoak
% 3,0
Beste zerbitzu batzuk
% 2,8
Etxeetako jarduerak
% 2,8
Informazioa eta komunikazioak
% 2,4
Finantza- eta aseguru-jarduerak
% 1,0
Ur-hornidura eta hondakinak
% 0,8
Nekazaritza, abeltzaintza eta arrantza
% 0,8
Higiezinen jarduerak
% 0,3
Energia elektrikoa eta gasa
% 0,1
Erauzketa-industriak
% 0,0
Lurraldez kanpoko erakundeak
% 0,0

Okupazioa eta lan-egoera

Okupazio-mailari dagokionez, langile kualifikatuak eta maila baxuko ofizialak dira talderik ugariena, okupatuen % 49,3; ondoren, zuzendariak eta goi eta erdi mailako teknikariak daude (% 32,8), eta oinarrizko okupazioak % 12,4.[14] Bi sexuetan langile kualifikatuak dira nagusi (gizonen % 54,1 eta emakumeen % 44,2).

% 32,8
% 49,3
% 12,4
Zuzendariak eta goi eta erdi mailako teknikariak · % 32,8Langile kualifikatuak eta maila baxuko ofizialak · % 49,3Oinarrizko okupazioak · % 12,4Ez dago jasota · % 5,5
Okupatuak okupazioaren eta sexuaren arabera, Hernani, 2023
OkupazioaGuztira%Gizonak%Emakumeak%
Zuzendariak eta goi eta erdi mailako teknikariak3.024% 32,81.379% 29,31.645% 36,4
Langile kualifikatuak eta maila baxuko ofizialak4.542% 49,32.545% 54,11.997% 44,2
Oinarrizko okupazioak1.146% 12,4481% 10,2665% 14,7
Ez dago jasota510% 5,5303% 6,4207% 4,6
Guztira9.222% 100,04.708% 100,04.514% 100,0

Okupatuen % 85,0 besteren konturako langileak dira, eta % 15,0 norberaren konturakoak.[15]

% 13,2
% 69,8
% 15,3
Norberaren kontura, langileak dituena · % 1,7Norberaren kontura, langilerik gabe · % 13,2Besteren kontura, finkoa/mugagabea · % 69,8Besteren kontura, aldi baterakoa · % 15,3
Okupatuak lan-egoeraren eta sexuaren arabera, Hernani, 2023
Lan-egoeraGuztira%Gizonak%Emakumeak%
Norberaren kontura1.380% 15,0869% 18,5511% 11,3
Besteren kontura7.842% 85,03.839% 81,54.003% 88,7
Guztira9.222% 100,04.708% 100,04.514% 100,0

Jaiolekuaren arabera

Jarduera

16 urte edo gehiagokoen % 88,0 estatuan jaio zen, eta % 12,0 atzerrian.[12] Jarduera-egoerak alde nabarmenak ditu jatorriaren arabera. Estatuan jaiotako gizonen artean, % 55,5 okupatuak dira, % 29,4 erretiratuak, % 7,0 ikasleak, % 4,1 bestelako inaktiboak eta % 4,0 langabeak; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 53,9 okupatuak dira, % 25,8 bestelako inaktiboak, % 8,1 langabeak, % 6,7 ikasleak eta % 5,5 erretiratuak. Emakumeen kasuan, estatuan jaiotakoen artean % 50,4 okupatuak dira, % 21,6 erretiratuak, % 17,2 bestelako inaktiboak, % 6,0 ikasleak eta % 4,8 langabeak; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 49,3 okupatuak dira, % 27,3 bestelako inaktiboak, % 12,8 langabeak, % 7,5 ikasleak eta % 3,1 erretiratuak.

Gizonak
Estatua
Atzerria
% 55,5
Okupatuak
% 53,9
% 4,0
Langabeak
% 8,1
% 7,0
Ikasleak
% 6,7
% 29,4
Erretiratuak
% 5,5
% 4,1
Beste inakt.
% 25,8
Emakumeak
Estatua
Atzerria
% 50,4
Okupatuak
% 49,3
% 4,8
Langabeak
% 12,8
% 6,0
Ikasleak
% 7,5
% 21,6
Erretiratuak
% 3,1
% 17,2
Beste inakt.
% 27,3
Ehuneko bakoitza jatorri-taldearen barnekoa da.

Okupazioa

Okupatuen % 88,3 estatuan jaio zen, eta % 11,7 atzerrian.[14] Okupazio-egiturak alde nabarmenak ditu jatorriaren arabera. Estatuan jaiotako gizonen artean, % 53,1 langile kualifikatu edo maila baxuko ofizial dira, % 31,4 zuzendari edo goi eta erdi mailako teknikari eta % 9,0 oinarrizko okupazioetakoak; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 61,6 langile kualifikatu edo maila baxuko ofizial dira, % 19,5 oinarrizko okupazioetakoak eta % 13,1 zuzendari edo goi eta erdi mailako teknikari. Emakumeen kasuan, estatuan jaiotakoen artean % 44,5 langile kualifikatu edo maila baxuko ofizial dira, % 39,8 zuzendari edo goi eta erdi mailako teknikari eta % 11,1 oinarrizko okupazioetakoak; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 42,4 langile kualifikatu edo maila baxuko ofizial dira, % 41,8 oinarrizko okupazioetakoak eta % 11,3 zuzendari edo goi eta erdi mailako teknikari.

Gizonak
Estatua
Atzerria
% 31,4
Goi eta erdi maila
% 13,1
% 53,1
Langile kualifikatuak
% 61,6
% 9,0
Oinarrizko okup.
% 19,5
% 6,5
Ez dago jasota
% 5,9
Emakumeak
Estatua
Atzerria
% 39,8
Goi eta erdi maila
% 11,3
% 44,5
Langile kualifikatuak
% 42,4
% 11,1
Oinarrizko okup.
% 41,8
% 4,6
Ez dago jasota
% 4,5
Ehuneko bakoitza jatorri-taldearen barnekoa da.

Jarduera-sektoreak

Jarduera-egituran badira aldeak jatorriaren arabera.[16] Estatuan jaiotako gizonen artean, % 59,3 zerbitzuetan ari dira, % 28,9 industrian eta % 11,0 eraikuntzan; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 62,1 zerbitzuetan ari dira, % 18,0 eraikuntzan, % 16,0 industrian eta % 3,9 nekazaritzan. Emakumeen kasuan, estatuan jaiotakoen artean % 91,1 zerbitzuetan ari dira, % 7,3 industrian; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 95,7 zerbitzuetan ari dira, % 3,5 industrian.

Gizonak
Estatua
Atzerria
% 0,7
Nekazaritza
% 3,9
% 28,9
Industria
% 16,0
% 11,0
Eraikuntza
% 18,0
% 59,3
Zerbitzuak
% 62,1
Emakumeak
Estatua
Atzerria
% 0,5
Nekazaritza
% 0,2
% 7,3
Industria
% 3,5
% 1,0
Eraikuntza
% 0,6
% 91,1
Zerbitzuak
% 95,7
Ehuneko bakoitza jatorri-taldearen barnekoa da.

Lehen sektorea

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Nekazaritza

2020ko Nekazaritza Erroldaren arabera, udalerrian 87 nekazaritza-ustiategi zeuden, eta guztira 460 hektarea nekazaritzako azalera erabilgarri (NAE) lantzen zuten[17][oh 3]. Udalerriaren azalera 57,3 km² denez, NAE lurraldearen % 8 da[18]. Lur-erabileraren arabera, NAEren % 73 larre iraunkorrak (335 ha, 67 ustiategitan), % 19,9 arbolak (91,2 ha, 61 ustiategitan), % 6,5 lur goldagarria (30 ha, 43 ustiategitan), % 0,4 berotegiak edo babes garai irisgarriak (1,9 ha, 12 ustiategitan) eta % 0,2 norberaren kontsumorako baratzeak (1,1 ha, 42 ustiategitan)[oh 4].

Nekazaritzako azalera erabilgarria (NAE)
NAE udalerriaren azaleran
8%
92%
NAE · 460 ha (% 8)Gainerako azalera · 5.272 ha (% 92)
NAE, lur-erabileraren arabera
73%
20%
Lur goldagarria · 30 ha (% 6,5)Larre iraunkorrak · 335 ha (% 73)Arbolak · 91,2 ha (% 19,9)Baratzeak · 1,1 ha (% 0,2)Berotegiak · 1,9 ha (% 0,4)
Iturria: INE, Nekazaritza Errolda 2020; udalerriaren azalera: Wikidata.

Abeltzaintza

2020ko Nekazaritza Erroldaren arabera, udalerriko abeltzaintza-ustiategietan 546 behi, 2.014 ardi, 112 ahuntz, 8 txerri, 95 zaldi, 928 hegazti, 10 untxi eme eta 147 erlauntz zeuden[19][20].

Ibilgailu-parkea

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Trafikoko Zuzendaritza Nagusiaren (DGT) 2025eko datuen arabera, udalerrian 11.976 gidari zeuden erroldatuta: 6.908 gizon (% 57,7) eta 5.068 emakume (% 42,3)[21]. Biztanleen % 58,8 gidatzeko gai zen.

Ibilgailu-parkea 14.978 ibilgailuk osatzen zuten: 9.494 turismo, 2.191 motozikleta, 1.145 furgoneta, 1.132 kamioi eta 354 ziklomotor[21]. Motorizazio-tasa 1.000 biztanleko 466 turismokoa zen, probintziako batez bestekoaren (455) gainetik eta Espainiakoaren (525) azpitik.

Turismoen batez besteko adina 12,2 urtekoa zen; turismoen % 11,1k 4 urte baino gutxiago zituen, eta % 9,3k 25 urte baino gehiago[21]. Erregaiari dagokionez, ibilgailuen % 51,7 diesel zen eta % 46,6 gasolinazko; 139 ibilgailu elektrifikatu zeuden (% 0,9; probintzian % 0,8). Ingurumen-bereizgarriari dagokionez, ibilgailuen % 6,2k zuen 0 edo ECO etiketa, eta % 22,8k ez zuen etiketarik[oh 5].

Ibilgailu-parkea (2025)
Ingurumen-etiketa
44%
27%
23%
0 etiketa · 214 (% 1,4)ECO · 705 (% 4,8)C etiketa · 6.498 (% 43,9)B etiketa · 4.012 (% 27,1)Etiketarik gabe · 3.375 (% 22,8)
Turismoak, adinaren arabera
11%
18%
27%
35%
9%
< 4 urte · 1.052 (% 11,1)4–8 urte · 1.681 (% 17,7)8–15 urte · 2.564 (% 27)15–25 urte · 3.311 (% 34,9)≥ 25 urte · 886 (% 9,3)
Iturria: DGT, «Datos municipales general» (2025).
Hernaniko Valentina Ugalderen[22] testigantza, eskolan gaztelaniaz egin behar izanaren ingurukoa. Euskal Herriko Ahotsak[23][24] proiekturako egindako elkarrizketa, ahozko ondarea jaso eta zabaltzeko.

Hernaniko euskara[25] gipuzkeraren[26] aldaera da: zehatzago, erdiguneko gipuzkeraren[27] parte den Beterriko euskara[28] da. Koldo Zuazoren arabera, Beterri izan da euskalkiaren bihotza, hots, Iruñea eta Gipuzkoako itsasbazterra lotzen duen ardatz zatia. Aspaldiko ardatza da, eta haren aldamenetan sortu eta indartu ziren zenbait hirigune. Ardatz horren indarra inguruetara zabaldu zen, eta zabaldutako gaien artean hizkera ere dago.

Soziolinguistikoki, EUSTATen datuen arabera, 2021ean euskaldunak %70 ziren. Datu horiekin, Hernanik lehen aldiz bete zituen Udalerri Euskaldunen Mankomunitatean sartzeko baldintzak, eta udal osoko bilkuran erabaki zuen Hernaniko Udalak UEMAko kide izatea, 2022ko azaroaren 29an. Horrela, UEMAren batzar nagusiak eskaera onartuta, 2022ko abenduaz geroztik UEMAko kide da Hernani.[4]

1960ko hamarkadatik aurrera, Hernaniko biztanleria izugarri hazi zen. Horren eragilea Espainiatik iritsitako etorkin kopuru handia izan zen. Etorkin horietatik gehienak Gaztela, Leon, Andaluzia eta Extremadura lurraldeetatik iritsi ziren, bai udalerri honek bai Gipuzkoa osoan gertatzen ari zen industrializazio prozesu indartsuak erakarrita.

1986an, ordura arte Hernaniko auzo zen Lasarte banandu egin zen. Horren ondorioz, Hernanik 10.000 bat biztanle galdu zituen.

XX. mendearen bukaeran eta XXI. mendearen hasieran biztanleriak igotzen jarraitu zuen, nahiz eta motelago izan.

2019an, 20.013 biztanle zituen. Horietatik % 20,09k 65 urte edo gehiago zituen. Atzerrian jaiotakoak % 9,93 ziren.[4]

Biztanleriaren tamainaUrtea0500010.00015.00020.00025.00030.00035.000189019201950198020102040HernaniBiztanleriaren estatistikaOharra: grafiko hau Wikidatan jasotako datuetatik egin da, automatikoki. Daturen bat aldatu edo eguneratu behar izanez gero, egizu Wikidatan bertan.
Biztanleria-piramidea 2025
Guztira: 9.940 gizon, 10.438 emakume
%GizonakAdinaEmakumeak%
0.00
 
100+
 
0.05
0.11
 
95-99
 
0.32
0.62
 
90-94
 
1.65
1.51
 
85-89
 
2.65
2.87
 
80-84
 
3.54
4.05
 
75-79
 
5.07
4.64
 
70-74
 
4.97
6.25
 
65-69
 
6.28
7.95
 
60-64
 
7.52
7.80
 
55-59
 
8.01
8.77
 
50-54
 
8.19
8.15
 
45-49
 
7.63
6.27
 
40-44
 
6.30
5.63
 
35-39
 
5.14
5.07
 
30-34
 
5.14
5.86
 
25-29
 
5.16
6.07
 
20-24
 
5.37
5.63
 
15-19
 
5.21
5.00
 
10-14
 
4.83
4.21
 
5-9
 
3.80
3.55
 
0-4
 
3.16
Iturria: Eustat / Instituto Nacional de Estadística[29]
Hazkunde begetatiboa
Hazkunde begetatiboa (pertsonak)Urtea−10001002003004005006001975198319911999200720152023HernaniHazkunde begetatiboa
Urtea197519761977197819791980198119821983198419851986198719881989199019911992199319941995199619971998199920002001200220032004200520062007200820092010201120122013201420152016201720182019202020212022202320242025
Hazkunde begetatiboa 444502470414323310257193171144124652341203119−4843429322960255025052402231515356346−5−37−34−37−21−13−66−51−31−57−89−69−74
Honakoa hazkunde begetatiboa erakusten duen grafiko bat da, hau da, urte batean jaiotakoei hildakoak kentzearen emaitza. Datuak Eustat erakundeak eskaintzen ditu[30] eta Wikimedia Commonsen daude eskuragarri. Aldaketaren bat egin behar bada, bertan egin beharko da.
Bizirik jaiotakoak sexuaren arabera
JaiotzakUrtea5060708090100110120130199620012006201120162021GizonezkoakEmakumezkoakJaiotzak, sexuka
Urtea199619971998199920002001200220032004200520062007200820092010201120122013201420152016201720182019202020212022202320242025
Bizirik jaiotakoak 173179189205189191184193205212175193205195216201179137148150164134163139144149136122134133
Honakoa bertan erroldatutako amaren batetik bizirik jaiotako haurrak erakusten duen grafiko bat da. Datuak Eustat erakundeak eskaintzen ditu[31] eta Wikimedia Commonsen daude eskuragarri. Aldaketaren bat egin behar bada, bertan egin beharko da.

Jaiolekuari dagokionez, 2025. urtean biztanleen % 36,1 udalerri berean jaioak ziren[32], probintziako batez bestekoaren (% 46,1) azpitik. Beste erkidego batzuetan jaiotakoak (Nafarroa barne) % 13,1 dira, eta espainiar estatutik kanpo jaiotakoak % 12,6 —probintzian % 13,9—.

Biztanleria jaiolekuaren arabera Gipuzkoako mapa
Udal
Prob
Best
Esta
Udalerri berean · % 36,1Probintzia berean · % 36,9Erkidegoan · % 1,4Beste erkidegoa · % 13,1Estatutik kanpo · % 12,6
Jaiolekua bizilekuarekin alderatuta (2025). Iturria: INE.

Euskal Autonomia Erkidegoko probintziei dagokienez, biztanleen % 72,3 Gipuzkoan, % 1 Bizkaian, eta % 0,4 Araban jaio ziren[33].

Jaioterria, lurralde historikoka
Gipu
EAEt
Gipuzkoa · % 72,3Bizkaia · % 1Araba · % 0,4EAEtik kanpo · % 26,3
Biztanleria jaiolekuko probintziaren arabera (2025). Iturria: Eustat.

Biztanleria atzerritarra

2025. urtean, biztanleen % 9,6k atzerriko nazionalitatea zuen[34]. Atzerritarren artean, talde nagusiak Erdialdeko eta Iparraldeko Amerika (% 25,1), Magreb (% 20,7), Hego Amerika (% 18,3) ziren.

Jaiotza herrialde nagusiak Maroko, Honduras, Nikaragua dira.[35]

Atzerrian jaiotakoak, eskualdeka
Amer
Euro
Afri
Amerika · % 54,4Europa · % 15,3Afrika · % 24,8Asia · % 5,5Ozeania · % 0
Espainiar estatutik kanpo jaiotakoak, eskualdeka (2025). Iturria: INE.
Jaiolekuko herrialde nagusiak, sexuaren arabera
Jaiolekuko herrialde nagusiak, sexuaren arabera (2025). Iturria: INE.

Eustaten 2024ko Biztanleriaren eta Etxebizitzen Erroldaren arabera, udalerrian 9.312 etxebizitza zeuden: 8.603 (% 92,4) nagusiak eta 703 (% 7,5) gainerakoak (bigarren egoitzak edo hutsik).[36] 2021eko Zentsuaren kontsumo elektrikoaren arabera, 771 (% 8,3) noizbehinkako erabilerakoak ziren eta 881 (% 9,4) hutsik zeuden.[37] Etxebizitza nagusien % 81,5 jabetzan zegoen eta % 16,0 alokairuan.[36] INEren estatistika esperimentalaren arabera, 2026ko maiatzean 15 etxebizitza turistiko zeuden udalerrian, guztira 66 plazarekin (4,4 plaza etxebizitzako).[38]

Tasazio-datuen arabera, 2023an udalerrian tasatutako etxebizitzen batez besteko prezioa 2.869 €/m²-koa zen (desbideratze tipikoa: 818 €/m²), eta prezio-tarte ohikoena 2.600-2.800 €/m² artekoa. Tasatutako etxebizitzen batez besteko azalera 108 m²-koa zen. 2022tik 2023ra % 5,8 igo zen (2.712 €/m²). Balio hori Gipuzkoako udalerrien medianaren (1.833 €/m²) % 56,5 gainetik zegoen.[39]

9.312etxebizitza
8.603nagusi
15etxebizitza turistiko (2026) Gipuzkoako mapa
2.869€/m² batez beste (2023) Gipuzkoako mapa

Etxebizitza multzoa Gipuzkoako mapa (2024)

8.603
Nagusiak (8.603)Gainerakoa (bigarrena edo hutsik) (703)

Erabilera-intentsitatea (kontsumo elektrikoa, 2021) Gipuzkoako mapa (2021)

7.690
771
881
Okupatuak (7.690)Noizbehinkakoak (771)Hutsik (881)

Jabetza egoera (etxebizitza nagusiak) Gipuzkoako mapa (2024)

7.015
1.375
Jabetzan (7.015)Alokairuan (1.375)Beste modu batean (213)

Guztira 8.603 etxegune zeuden, batez beste 2,4 egoiliarrekoak; horietatik 2.727 (% 31,7) pertsona bakarrekoak ziren.[36]

Etxeguneak egoiliar kopuruaren arabera Gipuzkoako mapa (2024)

2.727
2.582
3.148
Egoiliar 1 (2.727)2 egoiliar (2.582)3-5 (3.148)6-9 (133)10 edo gehiago (13)

Etxebizitzen batez besteko azalera erabilgarria 82,7 m²-koa zen eta batez besteko antzinatasuna 44,9 urtekoa.[36] Etxebizitzen % 4,9 etxebizitza bakarreko eraikinetan zeuden eta % 25,4 21 etxebizitza edo gehiagoko eraikinetan.[36] Etxebizitzen % 71,9 igogailua zuten.

Eraikineko etxebizitza kopurua

3.096
2.992
2.023
Etxebizitza 1 (454)2 (398)3-10 (3.096)11-20 (2.992)21-40 (2.023)41 edo gehiago (343)

Gela kopurua

3.380
4.337
1-3 gela (650)4 (3.380)5 (4.337)6 (704)7 edo gehiago (235)

Bainugela kopurua

6.314
2.965
Bainugela 1 (6.314)2 edo gehiago (2.965)

Berokuntzari dagokionez, etxebizitza nagusien % 12,5 berokuntza zentrala zuten, % 64,3 banakakoa eta % 22,2 noizean behingoa.[36] Horrez gain, % 63,9 hodien bidezko gasa zuten eta % 72,9 igogailua.

Berogailu mota

% 12,5
% 64,3
% 22,2
Zentrala (% 12,5)Banakakoa (% 64,3)Noizean behingoa (% 22,2)

Bestelako ekipamenduak (etxebizitza nagusiak)

Hodien bidezko gasa% 63,9
Ur bero zentrala% 27,6
Igogailua% 72,9

Hezkuntza-maila

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

INEren 2024ko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, udalerrian 15 urte edo gehiagoko 17.770 biztanle zeuden. Lortutako ikasketa-mailarik altuenari dagokionez, goi-mailako ikasketak zituztenak % 43,0 ziren; bigarren hezkuntzako bigarren etapa (batxilergoa edo erdi-mailako lanbide-heziketa) zutenak % 24,4; bigarren hezkuntzako lehen etapa (DBH edo antzekoa) zutenak % 22,0; eta lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak % 10,6.[40] Goi-mailako ikasketak zituztenen proportzioa % 40,8 zen 2021ean eta % 43,0 2024an; beraz, 2,2 puntu igo zen 3 urtean. Lehen hezkuntza edo gutxiago zutenena, berriz, % 12,6 izatetik % 10,6 izatera pasatu zen. Sexuaren arabera, goi-mailako ikasketak zituztenak emakumeen artean % 43,5 ziren, eta gizonen artean % 42,5; aldea, beraz, txikia da. Lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak, berriz, emakumeen % 13,3 eta gizonen % 7,8 ziren. Azken alde hori, neurri handi batean, adin-egituraren isla izan ohi da: adineko biztanleen artean emakumeak gehiago dira, eta belaunaldi horietan ohikoagoa zen ikasketak goiz uztea.

17.770biztanle 15 urte edo +, 2024
% 43,0goi-mailako ikasketak+2,2 puntu 2021etik mapa
% 10,6lehen hezkuntza edo gutxiago−1,9 puntu 2021etik mapa
% 11,5ikasten ari dira, 2024
% 10,6
% 22,0
% 24,4
% 43,0
Lehen hezkuntza edo gutxiago · % 10,6Bigarren hezkuntzako lehen etapa (DBH) · % 22,0Bigarren hezkuntzako bigarren etapa · % 24,4Goi-mailako ikasketak · % 43,0
Lortutako ikasketa-mailarik altuena, 15 urte edo gehiagoko biztanleen artean (2024). Gipuzkoako mapa

Xeheago, goi-mailako ikasketak zituztenen % 56,6 unibertsitate-tituludunak ziren (gradua, diplomatura, lizentziatura, masterra edo doktoretza), eta % 43,4 goi-mailako lanbide-heziketakoak. Guztira, 153 pertsonak zuten doktore-titulua. Bigarren etapakoen artean, batxilergoa zutenak % 45,2 ziren, eta erdi-mailako lanbide-heziketa zutenak % 54,8. Ikasketarik gabekoak, azkenik, 15 urte edo gehiagoko biztanleen % 1,4 ziren.[40]

Ikasketa-maila xehatua
Ikasketarik gabe
% 1,4
DBH eta antzekoak
% 22,0
Erdi-mailako LH
% 13,4
Goi-mailako LH
% 18,7
Graduak (≤240 ECTS), diplomaturak
% 11,5
Graduak (>240 ECTS), lizentziaturak
% 8,4
Masterrak eta espezialitateak
% 3,6
Ehunekoak 15 urte edo gehiagoko biztanle guztien gainekoak dira; koloreak goiko barrako lau maila nagusiei dagozkie.
Sexuaren araberako banaketa
15 urte edo gehiagoko biztanleria ikasketa-mailaren eta sexuaren arabera, Hernani, 2024
Ikasketa-mailaGuztira%Gizonak%Emakumeak%
Goi-mailako ikasketak7.647% 43,03.665% 42,53.982% 43,5
Bigarren hezkuntzako bigarren etapa4.330% 24,42.320% 26,92.010% 22,0
Bigarren hezkuntzako lehen etapa (DBH)3.905% 22,01.961% 22,81.944% 21,2
Lehen hezkuntza edo gutxiago1.888% 10,6669% 7,81.219% 13,3
Guztira17.770% 100,08.615% 100,09.155% 100,0
Urtez urteko bilakaera
Ikasketa-mailaren bilakaera (%), Hernani, 2021–2024
UrteaGoi-mailakoakBatx. / erdi LHDBHLehen H. edo gutx.15 urte edo +
2021% 40,8% 23,4% 23,2% 12,617.648
2022% 41,6% 23,6% 23,0% 11,917.635
2023% 42,3% 23,8% 22,6% 11,317.712
2024% 43,0% 24,4% 22,0% 10,617.770

Ikasten ari direnak

2024an, 15 urte edo gehiagoko biztanleen % 11,5 ikasten ari zen (2.052 pertsona).[41] Ikasten ari zirenetatik, % 51,0 goi-mailako ikasketetan zebilen, % 23,9 batxilergoan, % 16,4 erdi-mailako lanbide-heziketan eta % 6,5 DBHn edo antzekoetan. Sexuaren arabera, ikasten ari ziren emakumeen % 51,8 goi-mailako ikasketetan zebilen, eta gizonen % 50,1; erdi-mailako lanbide-heziketan, aldiz, gizonen % 19,4 eta emakumeen % 13,8. Adinaren arabera, 15–19 urtekoen % 92,8 ikasten ari zen, 20–24 urtekoen % 45,3 eta 25–29 urtekoen % 15,6; 30 urtetik gorakoen artean, berriz, % 2,3 baino ez.[42] 20–24 urtekoen artean, emakumeen % 43,5 ari zen goi-mailako ikasketak egiten, eta gizonen % 36,0.

Ikasten ari direnak, adin-taldeka
15–19 urte
% 92,8
20–24 urte
% 45,3
25–29 urte
% 15,6
30–34 urte
% 7,3
35–39 urte
% 6,0
40–44 urte
% 3,8
45–49 urte
% 3,2
50–54 urte
% 2,2
55 urte edo +
% 0,7
Egiten ari diren ikasketa-maila
Maila zehaztu gabe
% 1,9
Goi-mailako ikasketak
% 51,0
Erdi-mailako LH
% 16,4
Batxilergoa
% 23,9
DBH eta antzekoak
% 6,5
Lehen hezkuntza edo beheragokoa
% 0,4
Ezkerrean, adin-talde bakoitzean ikasten ari direnen ehunekoa; eskuinean, ikasten ari direnen banaketa mailaren arabera (2024).

Jaiolekuaren arabera

2024an, 15 urte edo gehiagoko biztanleen % 87,4 estatuan jaio zen, eta % 12,6 atzerrian.[40] Ikasketa-egituran badira aldeak jatorriaren arabera. Estatuan jaiotako gizonen artean, goi-mailako ikasketak zituztenak % 44,7 ziren eta lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak % 7,1; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 27,3 eta % 12,5, hurrenez hurren. Estatuan jaiotako emakumeen artean, goi-mailako ikasketak zituztenak % 45,0 ziren eta lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak % 12,9; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 33,2 eta % 15,9, hurrenez hurren.

Gizonak
Estatua
Atzerria
% 44,7
Goi-mailakoak
% 27,3
% 26,0
Batx. / erdi LH
% 33,6
% 22,2
DBH
% 26,6
% 7,1
Lehen H. edo gutx.
% 12,5
Emakumeak
Estatua
Atzerria
% 45,0
Goi-mailakoak
% 33,2
% 20,2
Batx. / erdi LH
% 33,8
% 21,8
DBH
% 17,1
% 12,9
Lehen H. edo gutx.
% 15,9
Ehuneko bakoitza jatorri- eta sexu-taldearen barnekoa da (2024).

Ikasten ari zirenei dagokienez, 2024an estatuan jaiotako 15 urte edo gehiagokoen % 11,6 ari zen ikasten, eta atzerrian jaiotakoen % 10,9.[41] Ikasten ari zirenen artean, goi-mailako ikasketetan zebiltzanak % 54,3 ziren estatuan jaiotakoetan eta % 26,5 atzerrian jaiotakoetan. Konparazio hauek ez daude adinaren arabera doituta: talde bakoitzaren adin-egiturak (gazteen proportzioak, batez ere) eragin handia du emaitzan.

Sakontzeko, irakurri: «Hauteskundeak Hernanin»

2023-2027 legegintzaldia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
2023ko hauteskundeen ondorengo Hernaniko udalbatza
Alderdia 2023ko maiatzak 28
Zinegotziak Boto kopurua
Euskal Herria Bildu (EHB)
11 / 21
4.265 (% 48,68)
Euzko Alderdi Jeltzalea (EAJ)
6 / 21
2.266 (% 25,86)
Euskadiko Alderdi Sozialista-Euskadiko Ezkerra (PSE-EE)
2 / 21
1.070 (% 12,21)
Elkarrekin Podemos (EP)
2 / 21
947 (% 10,81)
Alderdi Popularra (PP)
0 / 21
213 (% 2,43)
Datuen iturria: Hauteskunde emaitzak. Eusko Jaurlaritza

Hauek izan dira Hernaniko azken alkateak:

Alkatea Agintaldi hasiera Agintaldi amaiera Alderdia[43]
Juan Jose Uria Zubiarrain[43] 1979 1983 Herri Batasuna
Ricardo Mendiola Egaña[43] 1983 1987 Herri Batasuna
Agustin Ezponda Irizar[43] 1987 1991 Herri Batasuna
Jose Antonio Rekondo Sanz[43] 1991 1995 Eusko Alkartasuna
Jose Antonio Rekondo Sanz[43] 1995 1999 Eusko Alkartasuna
Mertxe Etxeberria[43] 1999 2003 Euskal Herritarrok
Jose Antonio Rekondo[43] 2003 2007 Eusko Alkartasuna-Euzko Alderdi Jeltzalea
Maria Angeles Beitialarrangoitia Lizarralde[43][44] 2007 2009 a Eusko Abertzale Ekintza
Maria Angeles Beitialarrangoitia Lizarralde[43] 2009 2011 Ez esleituak
Luis Intxauspe[43][45] 2011 2015 Bildu
Luis Intxauspe[43][46] 2015 2019 Euskal Herria Bildu
Xabier Lertxundi Asteasuinzarra[43][47] 2019 2023 Euskal Herria Bildu
Xabier Lertxundi Asteasuinzarra 2023 Jardunean Euskal Herria Bildu

a Alkateak ez zuen legegintzaldia bukatu, Eusko Abertzale Ekintzaren hautagai bezala.

Tren geltokia

Ceferino Apezetxea eta semeak autobus konpainiaren Hernani eta Goizueta bitarteko lineak geltokia herrian dauka. Honako ibilbidea egiten du:

Lurraldebus eta Areizaga konpainiaren hainbat linea Hernanitik igarotzen dira:

Hernanitik ere RENFEko trenbidea igarotzen da eta bi geltoki daude:

  • Kiroldegia[51]
  • Kanpo igerilekua[52]
  • Futbol zelaia[53]
  • Errugbi zelaia[54]
  • Atletismo pista[55]
  • Ur pabiloia[56]
  • Pilotalekuak: Harriatxukoa, Elizatxokoa, Ezkiagakoa, Etxeberrikoa, Ereñotzukoa, kiroldegiko handia eta txikia, Pikoagakoa eta Latxunbe Berri.[57]
Andre kalea
  • Udal euskaltegia[59]
  • Haur eskola[60]
  • Elizatxo ikastola[61]
  • Langile ikastola[62]
  • Txirrita eskola[63]
  • Urumea ikastola[64]
  • Inmakulada ikastetxea[65]
  • Hernani BHI[66]
  • Helduen hezkuntza[58]
  • Transpacar Oinarrizko Lanbide Heziketako Ikastetxe Publikoa[67]
  • Hernaniko Lanbide Heziketa[68]
  • Musika eskola[69]
  • Gaztelekua[70]

Kultura eta kirola

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Herriko jaiak San Joanetan izaten dira, ekainaren 23tik 27ra, eta jaietan egiten diren ospakizunen artean, Azeri-dantza[71] nabari da (inauterietan ere egiten da). Urtean zehar, beste hainbat ospakizun eta ekitaldi kultural ere egiten dira.

Kale Nagusia

Bi urtean behin, Hernaniko Gazte Olinpiadak ospatzen dira.

Kirol Elkarteak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
Kale Nagusia

Kultur Elkarteak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  • Kronika
  • Dobera Euskara Elkartea
  • Musika-banda
  • Ttarla Dantza Taldea
  • San Joan Konpartsa
  • Abesbatzak

Kultur Ekimenak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  • Euskara Ari Du
  • Gazte Olinpiadak
  • Kalez Kale kantari
  • Erromeriak

Sagardotegien gida

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Hernaniko sagardotegien gida

Ondasun nabarmenak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
Hernaniko Chillida-Leku museoa.

Hernaniar ospetsuak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. 1 2 INEk eta Eustatek metodologia desberdinak erabiltzen dituzte errenta kalkulatzeko, eta, horregatik, haien zifrak ez dira zuzenean alderagarriak. INEren Etxeguneen Errentaren Banaketaren Atlasak etxegune bakoitzaren errenta haren kide guztien artean banatzen du, adingabeak barne, eta haren P80/P20 zatidura kontsumo-unitateko errentaren 80. eta 20. pertzentilen arteko zatidura da (zenbat eta handiagoa, orduan eta desberdintasun handiagoa). Eustatek, berriz, 18 urteko eta gehiagoko pertsona bakoitzaren errenta eta familia bakoitzarena neurtzen ditu, eta haren 20/80 ratioak diru-sarrera txikienak dituzten % 20ren batez besteko errenta handienak dituztenen % 20renarekin alderatzen du, ehunekotan (zenbat eta handiagoa, orduan eta berdintasun handiagoa).
  2. ↑ 0 balioak berdintasun osoa adierazten du eta 100 balioak desberdintasun handiena; zenbat eta baxuagoa, orduan eta banaketa berdinagoa.
  3. ↑ INEk ustiategi baten lur guztiak ustiategia kokatuta dagoen udalerriari egozten dizkio, nahiz eta lur horietako batzuk beste udalerri batzuetan egon. Horregatik, udalerri batzuetan NAE udalerriaren azalera baino handiagoa izan daiteke.
  4. ↑ Ustiategi batek lur-erabilera bat baino gehiago izan ditzake; horregatik, erabilera bakoitzeko ustiategi-kopuruen batura ustiategi guztien kopurua baino handiagoa izan daiteke.
  5. ↑ DGTren ingurumen-etiketak ibilgailuen isurien araberakoak dira: 0 (elektrikoak eta autonomia handiko entxufagarriak), ECO (hibridoak eta gasezkoak), C (Euro 4tik aurrerako gasolina-ibilgailuak eta Euro 6ko dieselak), B (Euro 3ko gasolina-ibilgailuak eta Euro 4-5eko dieselak); zaharrenek ez dute etiketarik.

Erreferentziak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. ↑ Euskararen Adierazle Sistema. Euskara-gaitasuna adinaren eta sexuaren arabera. EAE (eskualdeka/udalerrika). Eusko Jaurlaritza.
  2. ↑ «Kaleko erabilera herrialdez herrialde» Euskararen erabilera (Wikipedia).
  3. ↑ «Etxeko erabilera» Euskararen erabilera (Wikipedia).
  4. 1 2 3 «Web Eustat. Hernaniko datu estatistikoak» eu.eustat.eus (kontsulta data: 2020-04-14).
  5. ↑ INE, «Indicadores de renta media y mediana» (ADRH), ADRH errenta Gipuzkoa.tab.
  6. ↑ Eustat, «Pertsona- eta familia-errentaren estatistika», Errenta pertsonalaren pertzentilak EUSTAT.tab.
  7. ↑ Eustat, «Pertsona- eta familia-errentaren estatistika», Errenta familiarraren pertzentilak EUSTAT Gipuzkoa.tab.
  8. ↑ INE, «Distribución por fuente de ingresos» (ADRH), ADRH fuente Gipuzkoa.tab.
  9. ↑ INE, «Índice de Gini y distribución de la renta P80/P20» (ADRH), ADRH gini erreferentziak.tab.
  10. ↑ Eustat, «Pertsona- eta familia-errentaren estatistika», Errenta familiarraren adierazleak EUSTAT.tab.
  11. ↑ Eustat, «Pertsona- eta familia-errentaren estatistika», Errenta pertsonalaren adierazleak EUSTAT.tab.
  12. 1 2 3 (Gaztelaniaz) «Población de 16 y más años por sexo, lugar de nacimiento (España/extranjero) y relación con la actividad (agrupado) (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  13. 1 2 (Gaztelaniaz) «Ocupados de 16 y más años por sexo y actividad económica (1 letra) (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  14. 1 2 (Gaztelaniaz) «Ocupados de 16 y más años por sexo, lugar de nacimiento (España/extranjero) y ocupación (agregada) (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  15. ↑ (Gaztelaniaz) «Ocupados de 16 y más años por sexo y situación profesional (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  16. ↑ (Gaztelaniaz) «Ocupados de 16 y más años por sexo, lugar de nacimiento (España/extranjero) y rama de actividad (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  17. ↑ INE, «Explotaciones por tipo de cultivo», Nekazaritza Errolda 2020. Datuak: INE nekazaritza-azalera Gipuzkoa.tab (Wikimedia Commons).
  18. ↑ Udalerriaren azalera: Wikidata, Q1441329.
  19. ↑ Eustat, «Nekazaritza-ustiategietako abelburuak, udalerriaren eta espeziearen arabera». Datuak: EUSTAT abeltzaintza.tab (Wikimedia Commons).
  20. ↑ INE, «Explotaciones ganaderas por tipo de ganado», Nekazaritza Errolda 2020. Datuak: INE abeltzaintza Gipuzkoa.tab (Wikimedia Commons).
  21. 1 2 3 DGT, «Datos municipales general» (2025). Datuak: DGT ibilgailuak Gipuzkoa.tab (Wikimedia Commons).
  22. ↑ «Ugalde Ugalde, Valentina - Ahotsak.eus» ahotsak.eus (kontsulta data: 2018-09-26).
  23. ↑ «Ahotsak.eus, Euskal Herriko hizkerak eta ahozko ondarea» www.ahotsak.eus (kontsulta data: 2018-09-26).
  24. ↑ «Maistra euskaldunarekin gazteleraz - Ahotsak.eus» ahotsak.eus (kontsulta data: 2018-09-26).
  25. ↑ «Hernani - Ahotsak.eus» ahotsak.eus (kontsulta data: 2018-09-05).
  26. ↑ «Erdialdekoa - Gipuzkera - Ahotsak.eus» ahotsak.eus (kontsulta data: 2018-09-05).
  27. ↑ «Erdigunekoa (G) - Ahotsak.eus» ahotsak.eus (kontsulta data: 2018-09-05).
  28. ↑ «Beterrikoa - Ahotsak.eus» ahotsak.eus (kontsulta data: 2018-09-05).
  29. ↑ Población por sexo, edad (grupos quinquenales) y nacionalidad (española/extranjera). .
  30. ↑ «Euskal AEko hazkunde begetatiboa, lurralde eremuka. 1975 - 2023-PxWeb» PxWeb (kontsulta data: 2026-07-29).
  31. ↑ «Euskal AEko jaiotza biziak, lurralde-eremuen eta sexuaren arabera. 1996 - 2024-PxWeb» PxWeb (kontsulta data: 2026-07-30).
  32. ↑ INE, «Población por relación entre lugar de nacimiento y de residencia» (Padroia), Jatorria Gipuzkoa.tab.
  33. ↑ Eustat, «Biztanleria jaioterriaren arabera», Jaioterria - Euskal Autonomia Erkidegoa - udalerriak.tab.
  34. ↑ Eustat, «Biztanleria nazionalitatearen herrialde-taldearen arabera», Nazionalitatea - Euskal Autonomia Erkidegoa - udalerriak.tab.
  35. ↑ INE, «Población por país de nacimiento» (Padroia), Jaioterria Gipuzkoa.tab.
  36. 1 2 3 4 5 6 «Etxebizitzen parkea» Biztanleriaren eta etxebizitzen errolda. Etxebizitzak (Eustat).
  37. ↑ (Gaztelaniaz) «Etxebizitzak erabilera-intentsitatearen arabera (kontsumo elektrikoa)» 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Espainiako Estatistika Institutua).
  38. ↑ (Gaztelaniaz) «Etxebizitza turistikoak, plazak eta plazak etxebizitza turistiko bakoitzeko. Udalerriak» Etxebizitza turistikoen kopuruaren neurketa (estatistika esperimentala) (Espainiako Estatistika Institutua).
  39. ↑ (Gaztelaniaz) Mapa interactivo de precios de la vivienda en España. CoHispania.
  40. 1 2 3 (Gaztelaniaz) «Población de 15 y más años por sexo, lugar de nacimiento (España/extranjero) y nivel de estudios (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  41. 1 2 (Gaztelaniaz) «Población de 15 y más años por sexo, lugar de nacimiento (España/extranjero) y nivel de estudios en curso (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  42. ↑ (Gaztelaniaz) «Población de 15 y más años por sexo, edad (grupos quinquenales) y nivel de estudios en curso (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  43. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 (Gaztelaniaz) «Base de datos de Alcaldes y Concejales: Ministerio de Política Territorial y Función Pública.» www.mptfp.gob.es (kontsulta data: 2021-05-13).
  44. ↑ «Marian Beitialarrangoitia izango da Hernaniko Alkate datozen lau urteotan» Kronika 2007-06-16 (kontsulta data: 2025-11-11).
  45. ↑ «Luis Intxauspe, Hernaniko Alkate berria» Kronika 2011-06-12 (kontsulta data: 2025-11-13).
  46. ↑ «Osatu dira Hernani eta Ereñotzuko Udalak» Kronika 2015-06-14 (kontsulta data: 2025-11-13).
  47. ↑ «Alkate kargua hartu dute Urdangarinek eta Lertxundik» Kronika 2019-06-16 (kontsulta data: 2025-11-13).
  48. ↑ «Biteri Kultur Etxea» Hernani (kontsulta data: 2020-04-13).
  49. ↑ «Udal Liburutegia» Hernani (kontsulta data: 2020-04-13).
  50. ↑ «Artxiboa» Hernani (kontsulta data: 2020-04-13).
  51. ↑ «Kiroldegia» Hernani-Kirola (kontsulta data: 2020-04-13).
  52. ↑ «Kanpoko igerilekua» Hernani-Kirola (kontsulta data: 2020-04-13).
  53. ↑ «Futbol zelaia» Hernani-Kirola (kontsulta data: 2020-04-13).
  54. ↑ «Errugbi zelaia» Hernani-Kirola (kontsulta data: 2020-04-13).
  55. ↑ «Atletismo pista» Hernani-Kirola (kontsulta data: 2020-04-13).
  56. ↑ «Ur pabiloia» Hernani-Kirola (kontsulta data: 2020-04-13).
  57. ↑ «Frontoiak» Hernani-Kirola (kontsulta data: 2020-04-13).
  58. 1 2 «Hezkuntza» Hernani (kontsulta data: 2020-04-13).
  59. ↑ «Udal Euskaltegia» Hernani (kontsulta data: 2020-04-13).
  60. ↑ «Haur eskola» Hernani (kontsulta data: 2020-04-13).
  61. ↑ «Hasiera - ELIZATXO IKASTOLA» www.elizatxolh-hh.hezkuntza.net (kontsulta data: 2020-04-13).
  62. ↑ «Langile Ikastola» www.langile.eus (kontsulta data: 2020-04-13).
  63. ↑ «Hezkuntza» Hernani (kontsulta data: 2020-04-13).
  64. ↑ «urumea ikastola - urumealhi» www.urumealhi.hezkuntza.net (kontsulta data: 2020-04-13).
  65. ↑ La Inmaculada Ikastetxea de Hernani – Inmakulada Ikastetxea Hernani. (kontsulta data: 2020-04-13).
  66. ↑ «Hasiera» www.hernanibhi.hezkuntza.net (kontsulta data: 2020-04-13).
  67. ↑ «Transpacar» Hernani (kontsulta data: 2020-04-13).
  68. ↑ «Hernaniko Lanbide Heziketa: Hasierako Orria - Hernaniko Lanbide Eskola, CIFP Gizarte Berrikuntzako LHII, Karmelo Labaka 7» www.hernanilanh.hezkuntza.net (kontsulta data: 2020-04-13).
  69. ↑ «Musika Eskola» Hernani (kontsulta data: 2020-04-13).
  70. ↑ «Gaztelekua» Hernani (kontsulta data: 2020-04-13).
  71. ↑ «Hernani ezagutu - Azeri dantza» www.hernaniturismoa.com (kontsulta data: 2020-04-14).
  72. ↑ «Hernaniko ondarea» ondarea.hernani.eus (kontsulta data: 2020-04-14).
  73. 1 2 3 4 5 6 «Hernaniko ondarea» ondarea.hernani.eus (kontsulta data: 2020-04-14).
  74. ↑ «Hernaniko ondarea» ondarea.hernani.eus (kontsulta data: 2020-04-14).
  75. ↑ «Hernaniko ondarea» ondarea.hernani.eus (kontsulta data: 2020-04-14).
  76. ↑ «Hernaniko ondarea» ondarea.hernani.eus (kontsulta data: 2020-04-14).
  77. ↑ «Hernaniko ondarea» ondarea.hernani.eus (kontsulta data: 2020-04-14).

Kanpo estekak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]