HernaniGipuzkoako ipar-ekialdeko udalerri bat da, Donostialdea eskualdekoa. Haren barruan dagoen Buruntzaldeko jendetsuena da, 20.428 biztanle baitzituen
2025. urtean. Sagardoaren inguruko jarduerak herriko ekonomia jarduera nagusietakoak dira.
Gipuzkoako ipar-ekialdeko udalerri bat da, Donostiatik bederatzi kilometro hegoaldera kokatua. 39,81kilometro koadro ditu. Urumea ibaia herriko ardatz hidrografikoa da. Iparretik hegora zeharkatzen du eta horretara isurtzen dituzte urak inguruko beste errekastoek. Hernaniko hirigunea Santa Barbara mendiaren magalean dago (Kultura Ondasun gisa Monumentu Multzo izendatua da), eta handik begiratuta, Urumea ibarraren alderdi handi bat ikus daiteke. Menditsua eta malkartsua da, sakonune sublitoral batean kokatua. Inguruko mendietan (Akola, Igorin, Urdaburu, Oindi eta abar) historiaurreko arrasto megalitiko ugari dago: Akolako lepoko trikuharriak, Igoringo lepokoak, Oindi-Mandoegiko jentilbaratzak, Mulisko gainekoak, Etzelakoak eta beste hainbat.
Antziola: auzo hori Hernaniko herri sarearen parte da. Hiria1950etik 1970era bitartean hazi zen urteetan sortu zen. 1980an hasi ziren desagertzen auzoa bitan banatzen zuten industriak, gaur egun Antziola Berri izenaz ezagutzen den zatia osatzen dutenak. Hernanitik atera eta ospitaleetara doan errepidearen ondoko auzoa da, heriotzaren aldapa deiturikotik. 1.300 bizilagun baino gehiago ditu.
Etxeberri: auzo horretako blokeak 70eko hamarkadan eraikitako etxebizitzak dira. La Florida auzoaren ondoan dago eta ia 800 pertsona bizi dira bertan.
Karabel: herriaren behealdean dago, Errugbi zelaia (Landare) eta futbol zelaia (Zubipe) dauden tokian. Ibaia auzotik pasatzen denez, Karabel behin baino gehiagotan urez bete da, eta gertakaririk larriena 1985ean gertatu zen, Bizkaia osoan eta Gipuzkoan uholdea izan zenean.
Portua: Urumea ibaiaren ezkerraldean eta Hernaniko Alde Zaharraren hegoaldean dagoen auzoa. Desagertutako portu zahar baten kokalekuari zor dio izena. Trenbideak Elizatxo auzotik bereizten du. 250 bizilagun inguru ditu.
Elizatxo: bertan dagoen ermitari zor zaio. Duela urte batzuk oso auzo txikia zen, baina urteak joan ahala hazi egin da. Gaur egun, Hernaniko alde zaharraren eta El Puerto-Portu auzotik bereizten duten trenbidearen artean dago. 500 bat bizilagun ditu.
Akarregi: Urumea ibaiaren eskuinaldean dagoen eremu lauak Hernaniko hirigunetik Astigarragako Ergobia auzoraino hartzen duen izena da. Ibaiondo bezalako industria-pabiloiek (Orbegozoko altzairutegia zegoen han garai batean) okupatzen dute eremu hori, baina badira beste etxe batzuk ere, gutxi gorabehera lerrokatuak errepide zaharrean, 100 pertsona baino gehixeago bizi baitira han, eta bi sagardotegi tradizional.
Sagastialde: La Florida auzotik gertu dagoen auzoa da, eta bertan San Jose eliza dago.
Latsunbe: hirigune historikoaren eta Sorgintxulo auzoaren arteko auzoa. Antzina, hainbat baserri, erreka eta garbitegi bat zeuden bertan. Lehen "Las Villas auzoa" deitzen zen, xx. mendean bideak eraiki eta izen hori eman baitzioten garai batean. 1980an Latsunberen izena aldatu zen. Berriki eraiki diren etxebizitza blokeen ondorioz, auzo berri bat sortu da eremu berean (Latsunbe berri).
Ereñozu: hirigunetik 6,5 km-ra dago, Hernani eta Goizueta lotzen dituen errepidean, 400 biztanle baino gehiagorekin; Ereñozu Hernaniko auzoetako bat da, nortasun eta itxura sendoenetakoa duena.
Galarreta: alde zaharretik kilometro batera, Galarreta aldea, Jauregi eta Antziola auzoen zati bat, erreferentzia bihurtzen da Hernanirako, bertan baitago Aieteko (Donostia)Miramongo Parke Teknologikoaren zati bat, non helbideratzen baita Orono-Ideo enpresa kooperatiboa.
Karobieta: Elkano kalearen, Latsunbe auzoaren eta Marieluts auzoaren artean dago. Eremu ezagunenak Atxegindegiko plaza estalia eta Langile ikastola dira. Gaur egungo Urbieta kalean, Latsunbetik bereizten duen kalean, Donostiara iristen zen tranbia bat ibili zen XX. mendearen zati handi batean. Eremu horretan bertan, Carrero izeneko ehun-enpresa bat jarri zen, 80ko hamarkadan desagertutakoa, eremuaren hirigintza handitzeko, baina jarduerarik gabe 70eko hamarkadaren hasieratik.
Lizeaga: hirigunearen eta Santa Barbara eta Elizatxo auzoen artean dagoen auzoa. Historikoki, herriko harresietatik hegoalderantz irteteko bidea izan zen.
Hiribildu titulua, nahiz eta agiri bidez ezin frogatu, XIII. mendearen erdi aldean eman zitzaiola pentsatzen da, Alfontso X.a Jakituna erregeak hiriak sortzeko ezarri zuen politikaren barruan.
Hernaniri buruz udalaren artxiboan jasota dagoen aipamen historikorik zaharrena XV. mendekoa da. Ordurako hiribildu titulua jasoa zuen, eta Donostiako eta Hernaniko kontzejuek Urumea ibarreko mendien erabilpen, gozamendu eta aprobetxamendurako 1379. urtean izenpetutako adiskidetasun-agiri batean agertzen da.
Hernaniko hirigune historikoa Urumea ibaiaren gaineko muino txiki batean dago. Forma obalatuko gune hori harresiz inguratuta zegoen eta sarbide bat baino gehiago zituen (gaur egun bakarra gelditzen da, Felipe Sagarna "Zapa" kalean). Hasiera hartan luzetarako bi kale zituen (gaur egungo Kale Nagusia eta Andrekale lehen Kardaberaz edo Urumea kalea zena) eta bi kale horiek beste batek gurutzatzen zituen (gaur egun Nafar kalea eta Felipe Sagarna "Zapa kalea"). Luzetarako bi kaleen tartean patio luzexka zegoen, bi kaleetako eraikinen tartean.
Hirigune zaharra honako gunea baino ez zen: Ezkiaga pasealekua, Atzieta kalea, Plaza Berria eta Gudarien plaza. Gune horietan eta gaur egungo Agustinatarren Komentuko sarbidean aurkitu dira aztarnarik zaharrenak. Kale Nagusia eta Kardaberaz kalea geroago luzatu ziren, baina XVI. mendeko planoak forma obalatua du, bi kaleak luzatuta dauden seinale.
1614. urtean Urnietak eta 1986. urtean ordura arte auzo zen Lasartek Hernanitik banandu egin ziren Urnieta eta Lasarte-Oria udalerriak egiteko.
Lehen sektoreak Donostiako beharrak asetzen ditu (barazkiak, esnea eta haragia). Industria (metalurgia, papergintza, industria kimikoa, elikagai-industria) da udalerriko ekonomi jarduera nagusia. Sagardotegi ugari dago; zerbitzu eta garriobide-gunea ere bada.
2017an honela banatzen ziren sektore ekonomikoak: lehen sektorea, BEGaren% 0,3; bigarren sektorea,% 52,6; hirugarren sektorea,% 40,4; eraikuntza,% 6,7.[4]
2024. urtean, biztanle bakoitzeko batez besteko errenta garbia 18.921 euro-koa zen[5], eta etxegune bakoitzeko 42.785 euro-koa. Balio hori probintziako batez bestekoaren (20.790 euro) azpitik dago, eta Espainiako batez bestekoaren (15.948 euro) gainetik. Kontsumo-unitateko errentaren mediana (etxeguneen tamaina eta osaera kontuan hartzen dituen neurria) 25.550 euro zen. Errenta gordina 22.507 euro-koa izan zen pertsonako.
Eustaten datuen arabera, 2024. urtean udalerriko 18 urteko eta gehiagoko biztanleen errenta pertsonalaren mediana —biztanleen erdiek baino gutxiago eta beste erdiek baino gehiago jasotzen duten zenbatekoa— 23.593 eurokoa zen[6][oh 1]: gizonena 28.697 eurokoa eta emakumeena 18.933 eurokoa; hau da, emakumeena gizonena baino% 34 txikiagoa. Gipuzkoa osoan, mediana 24.982 eurokoa zen. Familia-errentari dagokionez, udalerriko familien erdiek 44.165 euro baino gutxiago jaso zuten urtean; familien% 10ek 15.881 euro baino gutxiago jaso zuten, eta beste% 10ek 96.490 euro baino gehiago[7].
Familiak, diru-sarrera nagusien hartzailearen sexuaren arabera.
Errenkada bakoitzeko balioa muga bat da: adibidez, P20 errenkadan, pertsonen edo familien% 20k zenbateko hori baino gutxiago jaso zuten; P50 mediana da. Bi grafikoek eskala bera dute. Iturria: Eustat.
Diru-sarrera guztien artean% 59,9 soldatak dira[8].
Desberdintasuna
Errentaren banaketaren desberdintasuna neurtzeko Gini indizea erabiltzen da[9][oh 2]. Udalerrian indizea 26,1 da, probintziakoaren (27,6; Gipuzkoako mapa) azpitik eta Espainiakoaren (31,9) azpitik. P80/P20 zatidurak, hau da errenta-banaketaren 80. eta 20. pertzentilen arteko zatidura, 2,3 da, probintziakoaren (2,3; Gipuzkoako mapa) parean eta Espainiakoaren (2,6) azpitik.
Eustatek beste adierazle bat ematen du[oh 1]: diru-sarrera txikienak dituzten familien% 20ren batez besteko errenta, handienak dituztenen% 20renaren ehuneko gisa adierazita; zenbat eta handiagoa izan, orduan eta berdinagoa da banaketa. 2024. urtean, udalerrian lehenengoek 14.735 euro jaso zuten batez beste, eta bigarrenek 109.597 euro; hau da, lehenengoen errenta bigarrenen% 13,4 zen[10] (Gipuzkoa osoan,% 11,3; udalerriko banaketa berdinagoa da). Pertsonen errentari dagokionez, diru-sarrera txikienak dituzten biztanleen erdiak batez beste 10.226 euro jaso zuen, eta handienak dituzten erdiak 42.269 euro; lehenengoen errenta bigarrenen% 24,2 zen[11] (Gipuzkoa osoan,% 22).
INEren 2024ko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, Hernani udalerrian biztanleria aktiboa (okupatuak eta langabeak) 10.238 pertsona ziren, hau da, 16 urte edo gehiagoko biztanleriaren% 58,3; gainerako% 41,7 inaktibo zeuden (erretiratuak% 55,1, beste inaktiboak% 29,4 eta ikasleak% 15,5).[12] Aktiboen artean, langabezia-tasa% 8,1 zen. Sexuaren arabera, gizonezkoen jarduera-tasa% 60,4 zen eta emakumezkoena% 56,4; langabezia-tasa, aldiz,% 6,6 eta% 9,7 zen, hurrenez hurren.[12]
Okupatuen kopurua 9.222 zen 2023ean, 2021eko 8.943etik gora.[13] Emakumeek okupatuen% 48,9 osatzen dute, eta gizonek% 51,1.
9.222okupatu, 2023+% 3,1 2021etik
% 48,9emakumeak okupatuen artean
% 58,3jarduera-tasa, 2024
% 8,1langabezia-tasa, 2024
16 urte edo gehiagoko biztanleria jarduerarekiko loturaren arabera (2024)
16 urte edo gehiagoko biztanleria jardueraren eta sexuaren arabera, Hernani, 2024
Egoera
Guztira
%
Gizonak
%
Emakumeak
%
Okupatuak
9.404
% 53,6
4.799
% 56,4
4.605
% 50,9
Langabeak
834
% 4,8
341
% 4,0
493
% 5,5
Inaktiboak
7.309
% 41,7
3.368
% 39,6
3.941
% 43,6
Guztira
17.547
% 100,0
8.508
% 100,0
9.039
% 100,0
Jarduera-sektoreak
Jarduera-sektoreei dagokienez, okupatuak honela banatzen dira: zerbitzuak (% 75,3), industria (% 17,4), eraikuntza (% 6,5) eta nekazaritza, abeltzaintza eta arrantza (% 0,8).[13] Xeheago, jarduera-adarrik handiena manufaktura-industria da (% 16,4), ondoren merkataritza (% 13,6) eta osasuna eta gizarte-zerbitzuak (% 11,6) datoz.
Okupatuak jarduera-sektorearen arabera (2023) Gipuzkoako mapa
Okupazio-mailari dagokionez, langile kualifikatuak eta maila baxuko ofizialak dira talderik ugariena, okupatuen% 49,3; ondoren, zuzendariak eta goi eta erdi mailako teknikariak daude (% 32,8), eta oinarrizko okupazioak% 12,4.[14] Bi sexuetan langile kualifikatuak dira nagusi (gizonen% 54,1 eta emakumeen% 44,2).
% 32,8
% 49,3
% 12,4
Zuzendariak eta goi eta erdi mailako teknikariak ·% 32,8Langile kualifikatuak eta maila baxuko ofizialak ·% 49,3Oinarrizko okupazioak ·% 12,4Ez dago jasota ·% 5,5
Okupatuak okupazioaren eta sexuaren arabera, Hernani, 2023
Okupazioa
Guztira
%
Gizonak
%
Emakumeak
%
Zuzendariak eta goi eta erdi mailako teknikariak
3.024
% 32,8
1.379
% 29,3
1.645
% 36,4
Langile kualifikatuak eta maila baxuko ofizialak
4.542
% 49,3
2.545
% 54,1
1.997
% 44,2
Oinarrizko okupazioak
1.146
% 12,4
481
% 10,2
665
% 14,7
Ez dago jasota
510
% 5,5
303
% 6,4
207
% 4,6
Guztira
9.222
% 100,0
4.708
% 100,0
4.514
% 100,0
Okupatuen% 85,0 besteren konturako langileak dira, eta% 15,0 norberaren konturakoak.[15]
% 13,2
% 69,8
% 15,3
Norberaren kontura, langileak dituena ·% 1,7Norberaren kontura, langilerik gabe ·% 13,2Besteren kontura, finkoa/mugagabea ·% 69,8Besteren kontura, aldi baterakoa ·% 15,3
Okupatuak lan-egoeraren eta sexuaren arabera, Hernani, 2023
Lan-egoera
Guztira
%
Gizonak
%
Emakumeak
%
Norberaren kontura
1.380
% 15,0
869
% 18,5
511
% 11,3
Besteren kontura
7.842
% 85,0
3.839
% 81,5
4.003
% 88,7
Guztira
9.222
% 100,0
4.708
% 100,0
4.514
% 100,0
Jaiolekuaren arabera
Jarduera
16 urte edo gehiagokoen% 88,0 estatuan jaio zen, eta% 12,0 atzerrian.[12] Jarduera-egoerak alde nabarmenak ditu jatorriaren arabera. Estatuan jaiotako gizonen artean,% 55,5 okupatuak dira,% 29,4 erretiratuak,% 7,0 ikasleak,% 4,1 bestelako inaktiboak eta% 4,0 langabeak; atzerrian jaiotakoen artean, berriz,% 53,9 okupatuak dira,% 25,8 bestelako inaktiboak,% 8,1 langabeak,% 6,7 ikasleak eta% 5,5 erretiratuak. Emakumeen kasuan, estatuan jaiotakoen artean% 50,4 okupatuak dira,% 21,6 erretiratuak,% 17,2 bestelako inaktiboak,% 6,0 ikasleak eta% 4,8 langabeak; atzerrian jaiotakoen artean, berriz,% 49,3 okupatuak dira,% 27,3 bestelako inaktiboak,% 12,8 langabeak,% 7,5 ikasleak eta% 3,1 erretiratuak.
Gizonak
Estatua
Atzerria
% 55,5
Okupatuak
% 53,9
% 4,0
Langabeak
% 8,1
% 7,0
Ikasleak
% 6,7
% 29,4
Erretiratuak
% 5,5
% 4,1
Beste inakt.
% 25,8
Emakumeak
Estatua
Atzerria
% 50,4
Okupatuak
% 49,3
% 4,8
Langabeak
% 12,8
% 6,0
Ikasleak
% 7,5
% 21,6
Erretiratuak
% 3,1
% 17,2
Beste inakt.
% 27,3
Ehuneko bakoitza jatorri-taldearen barnekoa da.
Okupazioa
Okupatuen% 88,3 estatuan jaio zen, eta% 11,7 atzerrian.[14] Okupazio-egiturak alde nabarmenak ditu jatorriaren arabera. Estatuan jaiotako gizonen artean,% 53,1 langile kualifikatu edo maila baxuko ofizial dira,% 31,4 zuzendari edo goi eta erdi mailako teknikari eta% 9,0 oinarrizko okupazioetakoak; atzerrian jaiotakoen artean, berriz,% 61,6 langile kualifikatu edo maila baxuko ofizial dira,% 19,5 oinarrizko okupazioetakoak eta% 13,1 zuzendari edo goi eta erdi mailako teknikari. Emakumeen kasuan, estatuan jaiotakoen artean% 44,5 langile kualifikatu edo maila baxuko ofizial dira,% 39,8 zuzendari edo goi eta erdi mailako teknikari eta% 11,1 oinarrizko okupazioetakoak; atzerrian jaiotakoen artean, berriz,% 42,4 langile kualifikatu edo maila baxuko ofizial dira,% 41,8 oinarrizko okupazioetakoak eta% 11,3 zuzendari edo goi eta erdi mailako teknikari.
Gizonak
Estatua
Atzerria
% 31,4
Goi eta erdi maila
% 13,1
% 53,1
Langile kualifikatuak
% 61,6
% 9,0
Oinarrizko okup.
% 19,5
% 6,5
Ez dago jasota
% 5,9
Emakumeak
Estatua
Atzerria
% 39,8
Goi eta erdi maila
% 11,3
% 44,5
Langile kualifikatuak
% 42,4
% 11,1
Oinarrizko okup.
% 41,8
% 4,6
Ez dago jasota
% 4,5
Ehuneko bakoitza jatorri-taldearen barnekoa da.
Jarduera-sektoreak
Jarduera-egituran badira aldeak jatorriaren arabera.[16] Estatuan jaiotako gizonen artean,% 59,3 zerbitzuetan ari dira,% 28,9 industrian eta% 11,0 eraikuntzan; atzerrian jaiotakoen artean, berriz,% 62,1 zerbitzuetan ari dira,% 18,0 eraikuntzan,% 16,0 industrian eta% 3,9 nekazaritzan. Emakumeen kasuan, estatuan jaiotakoen artean% 91,1 zerbitzuetan ari dira,% 7,3 industrian; atzerrian jaiotakoen artean, berriz,% 95,7 zerbitzuetan ari dira,% 3,5 industrian.
2020ko Nekazaritza Erroldaren arabera, udalerrian 87 nekazaritza-ustiategi zeuden, eta guztira 460 hektareanekazaritzako azalera erabilgarri (NAE) lantzen zuten[17][oh 3]. Udalerriaren azalera 57,3 km² denez, NAE lurraldearen% 8 da[18]. Lur-erabileraren arabera, NAEren% 73 larre iraunkorrak (335 ha, 67 ustiategitan),% 19,9 arbolak (91,2 ha, 61 ustiategitan),% 6,5 lur goldagarria (30 ha, 43 ustiategitan),% 0,4 berotegiak edo babes garai irisgarriak (1,9 ha, 12 ustiategitan) eta% 0,2 norberaren kontsumorako baratzeak (1,1 ha, 42 ustiategitan)[oh 4].
Nekazaritzako azalera erabilgarria (NAE)
NAE udalerriaren azaleran
8%
92%
NAE · 460 ha (% 8)Gainerako azalera · 5.272 ha (% 92)
NAE, lur-erabileraren arabera
73%
20%
Lur goldagarria · 30 ha (% 6,5)Larre iraunkorrak · 335 ha (% 73)Arbolak · 91,2 ha (% 19,9)Baratzeak · 1,1 ha (% 0,2)Berotegiak · 1,9 ha (% 0,4)
Iturria: INE, Nekazaritza Errolda 2020; udalerriaren azalera: Wikidata.
Ibilgailu-parkea 14.978 ibilgailuk osatzen zuten: 9.494 turismo, 2.191 motozikleta, 1.145 furgoneta, 1.132 kamioi eta 354 ziklomotor[21]. Motorizazio-tasa 1.000 biztanleko 466 turismokoa zen, probintziako batez bestekoaren (455) gainetik eta Espainiakoaren (525) azpitik.
Turismoen batez besteko adina 12,2 urtekoa zen; turismoen% 11,1k 4 urte baino gutxiago zituen, eta% 9,3k 25 urte baino gehiago[21]. Erregaiari dagokionez, ibilgailuen% 51,7 diesel zen eta% 46,6 gasolinazko; 139 ibilgailu elektrifikatu zeuden (% 0,9; probintzian% 0,8). Ingurumen-bereizgarriari dagokionez, ibilgailuen% 6,2k zuen 0 edo ECO etiketa, eta% 22,8k ez zuen etiketarik[oh 5].
Hernaniko Valentina Ugalderen[22] testigantza, eskolan gaztelaniaz egin behar izanaren ingurukoa. Euskal Herriko Ahotsak[23][24] proiekturako egindako elkarrizketa, ahozko ondarea jaso eta zabaltzeko.
Hernaniko euskara[25]gipuzkeraren[26] aldaera da: zehatzago, erdiguneko gipuzkeraren[27] parte den Beterriko euskara[28] da. Koldo Zuazoren arabera, Beterri izan da euskalkiaren bihotza, hots, Iruñea eta Gipuzkoako itsasbazterra lotzen duen ardatz zatia. Aspaldiko ardatza da, eta haren aldamenetan sortu eta indartu ziren zenbait hirigune. Ardatz horren indarra inguruetara zabaldu zen, eta zabaldutako gaien artean hizkera ere dago.
Soziolinguistikoki, EUSTATen datuen arabera, 2021ean euskaldunak %70 ziren. Datu horiekin, Hernanik lehen aldiz bete zituen Udalerri Euskaldunen Mankomunitatean sartzeko baldintzak, eta udal osoko bilkuran erabaki zuen Hernaniko Udalak UEMAko kide izatea, 2022ko azaroaren 29an. Horrela, UEMAren batzar nagusiak eskaera onartuta, 2022ko abenduaz geroztik UEMAko kide da Hernani.[4]
Iturria: Eustat / Instituto Nacional de Estadística[29]
Hazkunde begetatiboa
Urtea
1975
1976
1977
1978
1979
1980
1981
1982
1983
1984
1985
1986
1987
1988
1989
1990
1991
1992
1993
1994
1995
1996
1997
1998
1999
2000
2001
2002
2003
2004
2005
2006
2007
2008
2009
2010
2011
2012
2013
2014
2015
2016
2017
2018
2019
2020
2021
2022
2023
2024
2025
Hazkunde begetatiboa
444
502
470
414
323
310
257
193
171
144
124
65
23
41
20
31
19
−4
8
4
34
29
32
29
60
25
50
25
0
52
40
22
31
51
53
56
34
6
−5
−37
−34
−37
−21
−13
−66
−51
−31
−57
−89
−69
−74
Honakoa hazkunde begetatiboa erakusten duen grafiko bat da, hau da, urte batean jaiotakoei hildakoak kentzearen emaitza. Datuak Eustat erakundeak eskaintzen ditu[30] eta Wikimedia Commonsen daude eskuragarri. Aldaketaren bat egin behar bada, bertan egin beharko da.
Bizirik jaiotakoak sexuaren arabera
Urtea
1996
1997
1998
1999
2000
2001
2002
2003
2004
2005
2006
2007
2008
2009
2010
2011
2012
2013
2014
2015
2016
2017
2018
2019
2020
2021
2022
2023
2024
2025
Bizirik jaiotakoak
173
179
189
205
189
191
184
193
205
212
175
193
205
195
216
201
179
137
148
150
164
134
163
139
144
149
136
122
134
133
Honakoa bertan erroldatutako amaren batetik bizirik jaiotako haurrak erakusten duen grafiko bat da. Datuak Eustat erakundeak eskaintzen ditu[31] eta Wikimedia Commonsen daude eskuragarri. Aldaketaren bat egin behar bada, bertan egin beharko da.
Jaiolekuari dagokionez, 2025. urtean biztanleen% 36,1 udalerri berean jaioak ziren[32], probintziako batez bestekoaren (% 46,1) azpitik. Beste erkidego batzuetan jaiotakoak (Nafarroa barne)% 13,1 dira, eta espainiar estatutik kanpo jaiotakoak% 12,6 —probintzian% 13,9—.
Eustaten 2024ko Biztanleriaren eta Etxebizitzen Erroldaren arabera, udalerrian 9.312 etxebizitza zeuden: 8.603 (% 92,4) nagusiak eta 703 (% 7,5) gainerakoak (bigarren egoitzak edo hutsik).[36] 2021eko Zentsuaren kontsumo elektrikoaren arabera, 771 (% 8,3) noizbehinkako erabilerakoak ziren eta 881 (% 9,4) hutsik zeuden.[37] Etxebizitza nagusien% 81,5 jabetzan zegoen eta% 16,0 alokairuan.[36] INEren estatistika esperimentalaren arabera, 2026ko maiatzean 15 etxebizitza turistiko zeuden udalerrian, guztira 66 plazarekin (4,4 plaza etxebizitzako).[38]
Tasazio-datuen arabera, 2023an udalerrian tasatutako etxebizitzen batez besteko prezioa 2.869 €/m²-koa zen (desbideratze tipikoa: 818 €/m²), eta prezio-tarte ohikoena 2.600-2.800 €/m² artekoa. Tasatutako etxebizitzen batez besteko azalera 108 m²-koa zen. 2022tik 2023ra% 5,8 igo zen (2.712 €/m²). Balio hori Gipuzkoako udalerrien medianaren (1.833 €/m²)% 56,5 gainetik zegoen.[39]
Egoiliar 1 (2.727)2 egoiliar (2.582)3-5 (3.148)6-9 (133)10 edo gehiago (13)
Etxebizitzen batez besteko azalera erabilgarria 82,7 m²-koa zen eta batez besteko antzinatasuna 44,9 urtekoa.[36] Etxebizitzen% 4,9 etxebizitza bakarreko eraikinetan zeuden eta% 25,4 21 etxebizitza edo gehiagoko eraikinetan.[36] Etxebizitzen% 71,9 igogailua zuten.
Eraikineko etxebizitza kopurua
3.096
2.992
2.023
Etxebizitza 1 (454)2 (398)3-10 (3.096)11-20 (2.992)21-40 (2.023)41 edo gehiago (343)
Gela kopurua
3.380
4.337
1-3 gela (650)4 (3.380)5 (4.337)6 (704)7 edo gehiago (235)
Bainugela kopurua
6.314
2.965
Bainugela 1 (6.314)2 edo gehiago (2.965)
Berokuntzari dagokionez, etxebizitza nagusien% 12,5 berokuntza zentrala zuten,% 64,3 banakakoa eta% 22,2 noizean behingoa.[36] Horrez gain,% 63,9 hodien bidezko gasa zuten eta% 72,9 igogailua.
INEren 2024ko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, udalerrian 15 urte edo gehiagoko 17.770 biztanle zeuden. Lortutako ikasketa-mailarik altuenari dagokionez, goi-mailako ikasketak zituztenak% 43,0 ziren; bigarren hezkuntzako bigarren etapa (batxilergoa edo erdi-mailako lanbide-heziketa) zutenak% 24,4; bigarren hezkuntzako lehen etapa (DBH edo antzekoa) zutenak% 22,0; eta lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak% 10,6.[40] Goi-mailako ikasketak zituztenen proportzioa% 40,8 zen 2021ean eta% 43,0 2024an; beraz, 2,2 puntu igo zen 3 urtean. Lehen hezkuntza edo gutxiago zutenena, berriz,% 12,6 izatetik% 10,6 izatera pasatu zen. Sexuaren arabera, goi-mailako ikasketak zituztenak emakumeen artean% 43,5 ziren, eta gizonen artean% 42,5; aldea, beraz, txikia da. Lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak, berriz, emakumeen% 13,3 eta gizonen% 7,8 ziren. Azken alde hori, neurri handi batean, adin-egituraren isla izan ohi da: adineko biztanleen artean emakumeak gehiago dira, eta belaunaldi horietan ohikoagoa zen ikasketak goiz uztea.
17.770biztanle 15 urte edo +, 2024
% 43,0goi-mailako ikasketak+2,2 puntu 2021etikmapa
% 10,6lehen hezkuntza edo gutxiago−1,9 puntu 2021etikmapa
% 11,5ikasten ari dira, 2024
% 10,6
% 22,0
% 24,4
% 43,0
Lehen hezkuntza edo gutxiago ·% 10,6Bigarren hezkuntzako lehen etapa (DBH) ·% 22,0Bigarren hezkuntzako bigarren etapa ·% 24,4Goi-mailako ikasketak ·% 43,0
Lortutako ikasketa-mailarik altuena, 15 urte edo gehiagoko biztanleen artean (2024). Gipuzkoako mapa
Xeheago, goi-mailako ikasketak zituztenen% 56,6 unibertsitate-tituludunak ziren (gradua, diplomatura, lizentziatura, masterra edo doktoretza), eta% 43,4 goi-mailako lanbide-heziketakoak. Guztira, 153 pertsonak zuten doktore-titulua. Bigarren etapakoen artean, batxilergoa zutenak% 45,2 ziren, eta erdi-mailako lanbide-heziketa zutenak% 54,8. Ikasketarik gabekoak, azkenik, 15 urte edo gehiagoko biztanleen% 1,4 ziren.[40]
2024an, 15 urte edo gehiagoko biztanleen% 11,5 ikasten ari zen (2.052 pertsona).[41] Ikasten ari zirenetatik,% 51,0 goi-mailako ikasketetan zebilen,% 23,9 batxilergoan,% 16,4 erdi-mailako lanbide-heziketan eta% 6,5 DBHn edo antzekoetan. Sexuaren arabera, ikasten ari ziren emakumeen% 51,8 goi-mailako ikasketetan zebilen, eta gizonen% 50,1; erdi-mailako lanbide-heziketan, aldiz, gizonen% 19,4 eta emakumeen% 13,8. Adinaren arabera, 15–19 urtekoen% 92,8 ikasten ari zen, 20–24 urtekoen% 45,3 eta 25–29 urtekoen% 15,6; 30 urtetik gorakoen artean, berriz,% 2,3 baino ez.[42] 20–24 urtekoen artean, emakumeen% 43,5 ari zen goi-mailako ikasketak egiten, eta gizonen% 36,0.
Ikasten ari direnak, adin-taldeka
15–19 urte
% 92,8
20–24 urte
% 45,3
25–29 urte
% 15,6
30–34 urte
% 7,3
35–39 urte
% 6,0
40–44 urte
% 3,8
45–49 urte
% 3,2
50–54 urte
% 2,2
55 urte edo +
% 0,7
Egiten ari diren ikasketa-maila
Maila zehaztu gabe
% 1,9
Goi-mailako ikasketak
% 51,0
Erdi-mailako LH
% 16,4
Batxilergoa
% 23,9
DBH eta antzekoak
% 6,5
Lehen hezkuntza edo beheragokoa
% 0,4
Ezkerrean, adin-talde bakoitzean ikasten ari direnen ehunekoa; eskuinean, ikasten ari direnen banaketa mailaren arabera (2024).
Jaiolekuaren arabera
2024an, 15 urte edo gehiagoko biztanleen% 87,4 estatuan jaio zen, eta% 12,6 atzerrian.[40] Ikasketa-egituran badira aldeak jatorriaren arabera. Estatuan jaiotako gizonen artean, goi-mailako ikasketak zituztenak% 44,7 ziren eta lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak% 7,1; atzerrian jaiotakoen artean, berriz,% 27,3 eta% 12,5, hurrenez hurren. Estatuan jaiotako emakumeen artean, goi-mailako ikasketak zituztenak% 45,0 ziren eta lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak% 12,9; atzerrian jaiotakoen artean, berriz,% 33,2 eta% 15,9, hurrenez hurren.
Gizonak
Estatua
Atzerria
% 44,7
Goi-mailakoak
% 27,3
% 26,0
Batx. / erdi LH
% 33,6
% 22,2
DBH
% 26,6
% 7,1
Lehen H. edo gutx.
% 12,5
Emakumeak
Estatua
Atzerria
% 45,0
Goi-mailakoak
% 33,2
% 20,2
Batx. / erdi LH
% 33,8
% 21,8
DBH
% 17,1
% 12,9
Lehen H. edo gutx.
% 15,9
Ehuneko bakoitza jatorri- eta sexu-taldearen barnekoa da (2024).
Ikasten ari zirenei dagokienez, 2024an estatuan jaiotako 15 urte edo gehiagokoen% 11,6 ari zen ikasten, eta atzerrian jaiotakoen% 10,9.[41] Ikasten ari zirenen artean, goi-mailako ikasketetan zebiltzanak% 54,3 ziren estatuan jaiotakoetan eta% 26,5 atzerrian jaiotakoetan. Konparazio hauek ez daude adinaren arabera doituta: talde bakoitzaren adin-egiturak (gazteen proportzioak, batez ere) eragin handia du emaitzan.
Herriko jaiak San Joanetan izaten dira, ekainaren 23tik 27ra, eta jaietan egiten diren ospakizunen artean, Azeri-dantza[71] nabari da (inauterietan ere egiten da). Urtean zehar, beste hainbat ospakizun eta ekitaldi kultural ere egiten dira.
Juan Migel Orkolaga (1863-1914), apaiza eta meteorologoa. Igeldoko behatoki meteorologikoa fundatu zuen, eta meteorologiako aurrendari izan zen.
Alfonso del Valle de Lersundi (1875-1944), meatze-ingeniaria eta historialaria. Afrikako Rifeko meatzeez gain, Nafarroa Garaiko potasak ere aurkitu zituen.
12INEk eta Eustatek metodologia desberdinak erabiltzen dituzte errenta kalkulatzeko, eta, horregatik, haien zifrak ez dira zuzenean alderagarriak. INEren Etxeguneen Errentaren Banaketaren Atlasak etxegune bakoitzaren errenta haren kide guztien artean banatzen du, adingabeak barne, eta haren P80/P20 zatidura kontsumo-unitateko errentaren 80. eta 20. pertzentilen arteko zatidura da (zenbat eta handiagoa, orduan eta desberdintasun handiagoa). Eustatek, berriz, 18 urteko eta gehiagoko pertsona bakoitzaren errenta eta familia bakoitzarena neurtzen ditu, eta haren 20/80 ratioak diru-sarrera txikienak dituzten% 20ren batez besteko errenta handienak dituztenen% 20renarekin alderatzen du, ehunekotan (zenbat eta handiagoa, orduan eta berdintasun handiagoa).
↑0 balioak berdintasun osoa adierazten du eta 100 balioak desberdintasun handiena; zenbat eta baxuagoa, orduan eta banaketa berdinagoa.
↑INEk ustiategi baten lur guztiak ustiategia kokatuta dagoen udalerriari egozten dizkio, nahiz eta lur horietako batzuk beste udalerri batzuetan egon. Horregatik, udalerri batzuetan NAE udalerriaren azalera baino handiagoa izan daiteke.
↑Ustiategi batek lur-erabilera bat baino gehiago izan ditzake; horregatik, erabilera bakoitzeko ustiategi-kopuruen batura ustiategi guztien kopurua baino handiagoa izan daiteke.
↑DGTren ingurumen-etiketak ibilgailuen isurien araberakoak dira: 0 (elektrikoak eta autonomia handiko entxufagarriak), ECO (hibridoak eta gasezkoak), C (Euro 4tik aurrerako gasolina-ibilgailuak eta Euro 6ko dieselak), B (Euro 3ko gasolina-ibilgailuak eta Euro 4-5eko dieselak); zaharrenek ez dute etiketarik.