Edukira joan

Talayuelas

Talayuelas
Espainiako udalerria
Administrazioa
Estatu burujabe Espainia
Autonomia Gaztela-Mantxa
ProbintziaCuencako probintzia
AlkateaEmma Cano Díaz (en) Itzuli
Izen ofizialaTalayuelas
Posta kodea16.320
INEk ezarritako kodea16202
HerriburuaTalayuelas
Geografia
Koordenatuak39°50′58″N 1°17′01″W / 39.8494°N 1.2837°W / 39.8494; -1.2837
Mapa
Azalera106,59 km²
Altitudea991 m
MugakideakSinarcas, Aliaguilla, Garaballa, Landete, Graja de Campalbo, Santa Cruz de Moya eta Tuéjar
Demografia
Biztanleria873 (2025)
alt_left 413 (%47,5) (%52,5) 457 alt_right
Dentsitatea8 bizt/km²
MatrikulaCU

Talayuelas Cuencako udalerria da, Serrania Baja de Cuenca eskualdean dagoena.

Azken erroldaren arabera 873 biztanle zituen 106,6 km²-ko azaleran.

Udalerri mugakideak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Honako udalerri hauek ditu mugakide: Sinarcas, Aliaguilla, Garaballa, Landete, Graja de Campalbo, Santa Cruz de Moya eta Tuéjar.

Biztanleriaren tamainaUrtea80085090095010001050110011501200200020052010201520202025TalayuelasBiztanleriaren estatistikaOharra: grafiko hau Wikidatan jasotako datuetatik egin da, automatikoki. Daturen bat aldatu edo eguneratu behar izanez gero, egizu Wikidatan bertan.
Biztanleria-piramidea 2025
Guztira: 457 gizon, 413 emakume
%GizonakAdinaEmakumeak%
0.00
 
100+
 
0.24
0.22
 
95-99
 
0.97
1.31
 
90-94
 
2.42
2.41
 
85-89
 
4.60
5.03
 
80-84
 
5.08
5.91
 
75-79
 
7.51
5.25
 
70-74
 
6.78
7.22
 
65-69
 
6.54
7.66
 
60-64
 
6.30
8.53
 
55-59
 
9.44
5.47
 
50-54
 
6.30
6.78
 
45-49
 
8.96
5.91
 
40-44
 
6.54
5.69
 
35-39
 
4.60
3.94
 
30-34
 
1.69
6.13
 
25-29
 
5.33
5.47
 
20-24
 
4.84
4.81
 
15-19
 
4.12
3.94
 
10-14
 
2.66
5.25
 
5-9
 
3.63
3.06
 
0-4
 
1.45
Iturria: Instituto Nacional de Estadística[1]

Jaiolekuari dagokionez, 2025. urtean biztanleen % 48 udalerri berean jaioak ziren[2], probintziako batez bestekoaren (% 50,6) azpitik. Beste erkidego batzuetan jaiotakoak % 21,3 dira, eta espainiar estatutik kanpo jaiotakoak % 13 —probintzian % 16,3—.

Biztanleria jaiolekuaren arabera Cuencako mapa
Udal
Prob
Best
Esta
Udalerri berean · % 48Probintzia berean · % 17Erkidegoan · % 0,7Beste erkidegoa · % 21,3Estatutik kanpo · % 13
Jaiolekua bizilekuarekin alderatuta (2025). Iturria: INE.

Biztanleria atzerritarra

Espainiar estatutik kanpo jaiotako 113 biztanleren artean, gehienak Amerikan jaioak dira (% 61,9)[3]. Jaiotza herrialde nagusiak Kolonbia, Errumania, Bolivia dira.

Atzerrian jaiotakoak, eskualdeka
Amer
Euro
Amerika · % 61,9Europa · % 24,8Afrika · % 5,3Asia · % 8
Espainiar estatutik kanpo jaiotakoak, eskualdeka (2025). Iturria: INE.
Jaiolekuko herrialde nagusiak, sexuaren arabera
Jaiolekuko herrialde nagusiak, sexuaren arabera (2025). Iturria: INE.

INEren 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, udalerrian 1.082 etxebizitza zeuden: 399 (% 36,9) nagusiak eta 683 (% 63,1) ez-nagusiak.[4] INEren estatistika esperimentalaren arabera, 2026ko maiatzean 4 etxebizitza turistiko zeuden udalerrian, guztira 31 plazarekin (7,75 plaza etxebizitzako).[5]

Tasazio-datuen arabera, 2023an udalerrian tasatutako etxebizitzen batez besteko prezioa 445 €/m²-koa zen (desbideratze tipikoa: 186 €/m²), eta prezio-tarte ohikoena 200-400 €/m² artekoa. Tasatutako etxebizitzen batez besteko azalera 220 m²-koa zen. 2022tik 2023ra % 3,7 jaitsi zen (462 €/m²). Balio hori Cuencako udalerrien medianaren (445,5 €/m²) parekoa zen.[6]

1.082etxebizitza
399etxegune
4etxebizitza turistiko (2026) Cuencako mapa
445€/m² batez beste (2023) Cuencako mapa

Etxebizitza multzoa Cuencako mapa

399
683
Etxebizitza nagusia (399)Ez-nagusia (bigarrena edo hutsa) (683)

Guztira 399 etxegune zeuden, eta horietatik 152 (% 38,1) pertsona bakarrekoak ziren.[7]

Etxeguneak tamainaren arabera

Pertsona 1152
2 pertsona115
3 pertsona75
4 pertsona46
5 edo gehiago11

Hezkuntza-maila

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

INEren 2024ko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, udalerrian 15 urte edo gehiagoko 779 biztanle zeuden. Lortutako ikasketa-mailarik altuenari dagokionez, goi-mailako ikasketak zituztenak % 19,0 ziren; bigarren hezkuntzako bigarren etapa (batxilergoa edo erdi-mailako lanbide-heziketa) zutenak % 18,0; bigarren hezkuntzako lehen etapa (DBH edo antzekoa) zutenak % 38,6; eta lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak % 24,4.[8] Goi-mailako ikasketak zituztenen proportzioa % 15,7 zen 2021ean eta % 19,0 2024an; beraz, 3,3 puntu igo zen 3 urtean. Lehen hezkuntza edo gutxiago zutenena, berriz, % 29,7 izatetik % 24,4 izatera pasatu zen. Sexuaren arabera, goi-mailako ikasketak zituztenak emakumeen artean % 20,1 ziren, eta gizonen artean % 18,0; 2,1 puntuko aldea, emakumeen alde. Lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak, berriz, emakumeen % 28,6 eta gizonen % 20,3 ziren. Azken alde hori, neurri handi batean, adin-egituraren isla izan ohi da: adineko biztanleen artean emakumeak gehiago dira, eta belaunaldi horietan ohikoagoa zen ikasketak goiz uztea.

779biztanle 15 urte edo +, 2024
% 19,0goi-mailako ikasketak+3,3 puntu 2021etik mapa
% 24,4lehen hezkuntza edo gutxiago−5,3 puntu 2021etik mapa
% 7,6ikasten ari dira, 2024
% 24,4
% 38,6
% 18,0
% 19,0
Lehen hezkuntza edo gutxiago · % 24,4Bigarren hezkuntzako lehen etapa (DBH) · % 38,6Bigarren hezkuntzako bigarren etapa · % 18,0Goi-mailako ikasketak · % 19,0
Lortutako ikasketa-mailarik altuena, 15 urte edo gehiagoko biztanleen artean (2024). Cuencako mapa

Xeheago, goi-mailako ikasketak zituztenen % 66,2 unibertsitate-tituludunak ziren (gradua, diplomatura, lizentziatura, masterra edo doktoretza), eta % 33,8 goi-mailako lanbide-heziketakoak. Guztira, 8 pertsonak zuten doktore-titulua. Bigarren etapakoen artean, batxilergoa zutenak % 60,0 ziren, eta erdi-mailako lanbide-heziketa zutenak % 40,0. Ikasketarik gabekoak, azkenik, 15 urte edo gehiagoko biztanleen % 3,9 ziren.[8]

Ikasketa-maila xehatua
Ikasketarik gabe
% 3,9
DBH eta antzekoak
% 38,6
Erdi-mailako LH
% 7,2
Goi-mailako LH
% 6,4
Graduak (≤240 ECTS), diplomaturak
% 5,9
Graduak (>240 ECTS), lizentziaturak
% 3,6
Masterrak eta espezialitateak
% 2,1
Ehunekoak 15 urte edo gehiagoko biztanle guztien gainekoak dira; koloreak goiko barrako lau maila nagusiei dagozkie.
Sexuaren araberako banaketa
15 urte edo gehiagoko biztanleria ikasketa-mailaren eta sexuaren arabera, Talayuelas, 2024
Ikasketa-mailaGuztira%Gizonak%Emakumeak%
Goi-mailako ikasketak148% 19,071% 18,077% 20,1
Bigarren hezkuntzako bigarren etapa140% 18,076% 19,264% 16,7
Bigarren hezkuntzako lehen etapa (DBH)301% 38,6168% 42,5133% 34,6
Lehen hezkuntza edo gutxiago190% 24,480% 20,3110% 28,6
Guztira779% 100,0395% 100,0384% 100,0
Urtez urteko bilakaera
Ikasketa-mailaren bilakaera (%), Talayuelas, 2021–2024
UrteaGoi-mailakoakBatx. / erdi LHDBHLehen H. edo gutx.15 urte edo +
2021% 15,7% 16,4% 38,2% 29,7757
2022% 16,7% 17,0% 37,8% 28,5754
2023% 18,1% 17,5% 38,2% 26,2767
2024% 19,0% 18,0% 38,6% 24,4779

Ikasten ari direnak

2024an, 15 urte edo gehiagoko biztanleen % 7,6 ikasten ari zen (59 pertsona).[9] Ikasten ari zirenetatik, % 44,1 goi-mailako ikasketetan zebilen, % 32,2 batxilergoan, % 15,3 erdi-mailako lanbide-heziketan eta % 5,1 DBHn edo antzekoetan. Sexuaren arabera, ikasten ari ziren emakumeen % 46,7 goi-mailako ikasketetan zebilen, eta gizonen % 41,4; erdi-mailako lanbide-heziketan, aldiz, gizonen % 10,3 eta emakumeen % 20,0. Adinaren arabera, 15–19 urtekoen % 88,6 ikasten ari zen, 20–24 urtekoen % 30,9 eta 25–29 urtekoen % 15,4; 30 urtetik gorakoen artean, berriz, % 0,8 baino ez.[10] 20–24 urtekoen artean, emakumeen % 33,3 ari zen goi-mailako ikasketak egiten, eta gizonen % 17,9.

Ikasten ari direnak, adin-taldeka
15–19 urte
% 88,6
20–24 urte
% 30,9
25–29 urte
% 15,4
30–34 urte
% 0,0
35–39 urte
% 4,5
40–44 urte
% 1,7
45–49 urte
% 1,6
50–54 urte
% 1,9
55 urte edo +
% 0,0
Egiten ari diren ikasketa-maila
Maila zehaztu gabe
% 3,4
Goi-mailako ikasketak
% 44,1
Erdi-mailako LH
% 15,3
Batxilergoa
% 32,2
DBH eta antzekoak
% 5,1
Lehen hezkuntza edo beheragokoa
% 0,0
Ezkerrean, adin-talde bakoitzean ikasten ari direnen ehunekoa; eskuinean, ikasten ari direnen banaketa mailaren arabera (2024).

Jaiolekuaren arabera

2024an, 15 urte edo gehiagoko biztanleen % 88,6 estatuan jaio zen, eta % 11,4 atzerrian.[8] Ikasketa-egiturak alde nabarmenak ditu jatorriaren arabera. Estatuan jaiotako gizonen artean, goi-mailako ikasketak zituztenak % 17,7 ziren eta lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak % 21,4; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 20,5 eta % 11,4, hurrenez hurren. Estatuan jaiotako emakumeen artean, goi-mailako ikasketak zituztenak % 20,4 ziren eta lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak % 29,5; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 17,8 eta % 22,2, hurrenez hurren.

Gizonak
Estatua
Atzerria
% 17,7
Goi-mailakoak
% 20,5
% 17,1
Batx. / erdi LH
% 36,4
% 43,9
DBH
% 31,8
% 21,4
Lehen H. edo gutx.
% 11,4
Emakumeak
Estatua
Atzerria
% 20,4
Goi-mailakoak
% 17,8
% 14,2
Batx. / erdi LH
% 35,6
% 36,0
DBH
% 24,4
% 29,5
Lehen H. edo gutx.
% 22,2
Ehuneko bakoitza jatorri- eta sexu-taldearen barnekoa da (2024).

Ikasten ari zirenei dagokienez, 2024an estatuan jaiotako 15 urte edo gehiagokoen % 8,3 ari zen ikasten, eta atzerrian jaiotakoen % 2,2.[9] Ikasten ari zirenen artean, goi-mailako ikasketetan zebiltzanak % 45,6 ziren estatuan jaiotakoetan eta % 0,0 atzerrian jaiotakoetan. Konparazio hauek ez daude adinaren arabera doituta: talde bakoitzaren adin-egiturak (gazteen proportzioak, batez ere) eragin handia du emaitzan.

Diru-sarrerak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2024. urtean, biztanle bakoitzeko batez besteko errenta garbia 12.648 euro-koa zen[11], eta etxegune bakoitzeko 27.702 euro-koa. Balio hori probintziako batez bestekoaren (13.624 euro) azpitik dago, eta Espainiako batez bestekoaren (15.948 euro) azpitik. Kontsumo-unitateko errentaren mediana (etxeguneen tamaina eta osaera kontuan hartzen dituen neurria) 15.750 euro zen. Errenta gordina 14.395 euro-koa izan zen pertsonako.

Diru-sarreren iturri nagusia soldata da, guztizkoaren % 48,9[12]. Gainerako iturriak: pentsioak (% 32,1), beste diru-sarrerak (% 12,1), langabezia-prestazioak (% 1,8), beste prestazioak (% 5).

49%
32%
12%
Soldata · % 48,9Pentsioak · % 32,1Langabezia · % 1,8Beste prestazioak · % 5Beste sarrerak · % 12,1
Diru-sarreren banaketa iturriaren arabera.

Desberdintasuna

Errentaren banaketaren desberdintasuna neurtzeko Gini indizea erabiltzen da[13][oh 1]. Udalerrian indizea 26,7 da, probintziakoaren (29,5; Cuencako mapa) azpitik eta Espainiakoaren (31,9) azpitik. P80/P20 zatidurak, hau da errenta-banaketaren 80. eta 20. pertzentilen arteko zatidura, 2,2 da, probintziakoaren (2,5; Cuencako mapa) azpitik eta Espainiakoaren (2,6) azpitik.

Jarduera ekonomikoa

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

INEren 2024ko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, Talayuelas udalerrian biztanleria aktiboa (okupatuak eta langabeak) 358 pertsona ziren, hau da, 16 urte edo gehiagoko biztanleriaren % 46,5; gainerako % 53,5 inaktibo zeuden (erretiratuak % 51,0, beste inaktiboak % 39,1 eta ikasleak % 10,0).[14] Aktiboen artean, langabezia-tasa % 14,2 zen. Sexuaren arabera, gizonezkoen jarduera-tasa % 49,7 zen eta emakumezkoena % 43,2; langabezia-tasa, aldiz, % 10,4 eta % 18,8 zen, hurrenez hurren.[14]

Okupatuen kopurua 317 zen 2023ean, 2021eko 293etik gora.[15] Emakumeek okupatuen % 43,8 osatzen dute, eta gizonek % 56,2.

317okupatu, 2023+% 8,2 2021etik
% 43,8emakumeak okupatuen artean
% 46,5jarduera-tasa, 2024
% 14,2langabezia-tasa, 2024
16 urte edo gehiagoko biztanleria jarduerarekiko loturaren arabera (2024)
% 39,9
% 27,3
% 20,9
Okupatuak · % 39,9Langabeak · % 6,6Ikasleak · % 5,3Erretiratuak · % 27,3Beste inaktiboak · % 20,9
16 urte edo gehiagoko biztanleria jardueraren eta sexuaren arabera, Talayuelas, 2024
EgoeraGuztira%Gizonak%Emakumeak%
Okupatuak307% 39,9173% 44,6134% 35,1
Langabeak51% 6,620% 5,231% 8,1
Inaktiboak412% 53,5195% 50,3217% 56,8
Guztira770% 100,0388% 100,0382% 100,0

Jarduera-sektoreak

Jarduera-sektoreei dagokienez, okupatuak honela banatzen dira: zerbitzuak (% 45,7), nekazaritza, abeltzaintza eta arrantza (% 26,5), industria (% 18,6) eta eraikuntza (% 9,1).[15] Xeheago, jarduera-adarrik handiena nekazaritza, abeltzaintza eta arrantza da (% 26,5), ondoren manufaktura-industria (% 18,6) eta administrazio publikoa (% 12,9) datoz.

Okupatuak jarduera-sektorearen arabera (2023) Cuencako mapa
% 26,5
% 18,6
% 9,1
% 45,7
Nekazaritza, abeltzaintza eta arrantza · % 26,5Industria · % 18,6Eraikuntza · % 9,1Zerbitzuak · % 45,7
Jarduera-adar zehatzak
Nekazaritza, abeltzaintza eta arrantza
% 26,5
Manufaktura-industria
% 18,6
Administrazio publikoa
% 12,9
Merkataritza
% 11,0
Eraikuntza
% 9,1
Ostalaritza
% 6,6
Hezkuntza
% 2,8
Osasuna eta gizarte-zerbitzuak
% 2,8
Gainerako 13 jarduera-adarrak
Beste zerbitzu batzuk
% 2,2
Administrazio-jarduera lagungarriak
% 1,9
Garraioa eta biltegiratzea
% 1,9
Etxeetako jarduerak
% 1,3
Jarduera profesionalak
% 0,6
Jarduera artistikoak eta aisialdikoak
% 0,6
Finantza- eta aseguru-jarduerak
% 0,3
Informazioa eta komunikazioak
% 0,3
Higiezinen jarduerak
% 0,3
Erauzketa-industriak
% 0,0
Energia elektrikoa eta gasa
% 0,0
Ur-hornidura eta hondakinak
% 0,0
Lurraldez kanpoko erakundeak
% 0,0

Okupazioa eta lan-egoera

Okupazio-mailari dagokionez, langile kualifikatuak eta maila baxuko ofizialak dira talderik ugariena, okupatuen % 65,6; ondoren, zuzendariak eta goi eta erdi mailako teknikariak daude (% 15,8), eta oinarrizko okupazioak % 15,5.[16] Bi sexuetan langile kualifikatuak dira nagusi (gizonen % 71,9 eta emakumeen % 57,6).

% 15,8
% 65,6
% 15,5
Zuzendariak eta goi eta erdi mailako teknikariak · % 15,8Langile kualifikatuak eta maila baxuko ofizialak · % 65,6Oinarrizko okupazioak · % 15,5Ez dago jasota · % 3,2
Okupatuak okupazioaren eta sexuaren arabera, Talayuelas, 2023
OkupazioaGuztira%Gizonak%Emakumeak%
Zuzendariak eta goi eta erdi mailako teknikariak50% 15,824% 13,526% 18,7
Langile kualifikatuak eta maila baxuko ofizialak208% 65,6128% 71,980% 57,6
Oinarrizko okupazioak49% 15,522% 12,427% 19,4
Ez dago jasota10% 3,24% 2,26% 4,3
Guztira317% 100,0178% 100,0139% 100,0

Okupatuen % 69,4 besteren konturako langileak dira, eta % 30,6 norberaren konturakoak.[17]

% 27,1
% 56,5
% 12,9
Norberaren kontura, langileak dituena · % 3,5Norberaren kontura, langilerik gabe · % 27,1Besteren kontura, finkoa/mugagabea · % 56,5Besteren kontura, aldi baterakoa · % 12,9
Okupatuak lan-egoeraren eta sexuaren arabera, Talayuelas, 2023
Lan-egoeraGuztira%Gizonak%Emakumeak%
Norberaren kontura97% 30,655% 30,942% 30,2
Besteren kontura220% 69,4123% 69,197% 69,8
Guztira317% 100,0178% 100,0139% 100,0

Jaiolekuaren arabera

Jarduera

16 urte edo gehiagokoen % 89,8 estatuan jaio zen, eta % 10,2 atzerrian.[14] Jarduera-egoerak alde nabarmenak ditu jatorriaren arabera. Estatuan jaiotako gizonen artean, % 46,0 okupatuak dira, % 39,1 erretiratuak, % 6,6 langabeak, % 4,3 bestelako inaktiboak eta % 4,0 ikasleak; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 45,0 okupatuak dira, % 40,0 bestelako inaktiboak, % 7,5 langabeak, % 5,0 ikasleak eta % 2,5 erretiratuak. Emakumeen kasuan, estatuan jaiotakoen artean % 36,7 okupatuak dira, % 30,7 bestelako inaktiboak, % 20,5 erretiratuak, % 6,9 langabeak eta % 5,1 ikasleak; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 45,9 okupatuak dira, % 43,2 bestelako inaktiboak eta % 10,8 langabeak.

Gizonak
Estatua
Atzerria
% 46,0
Okupatuak
% 45,0
% 6,6
Langabeak
% 7,5
% 4,0
Ikasleak
% 5,0
% 39,1
Erretiratuak
% 2,5
% 4,3
Beste inakt.
% 40,0
Emakumeak
Estatua
Atzerria
% 36,7
Okupatuak
% 45,9
% 6,9
Langabeak
% 10,8
% 5,1
Ikasleak
% 0,0
% 20,5
Erretiratuak
% 0,0
% 30,7
Beste inakt.
% 43,2
Ehuneko bakoitza jatorri-taldearen barnekoa da.

Okupazioa

Okupatuen % 89,0 estatuan jaio zen, eta % 11,0 atzerrian.[16] Okupazio-egiturak alde nabarmenak ditu jatorriaren arabera. Estatuan jaiotako gizonen artean, % 73,1 langile kualifikatu edo maila baxuko ofizial dira, % 14,4 zuzendari edo goi eta erdi mailako teknikari eta % 10,0 oinarrizko okupazioetakoak; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 61,1 langile kualifikatu edo maila baxuko ofizial dira, % 33,3 oinarrizko okupazioetakoak eta % 5,6 zuzendari edo goi eta erdi mailako teknikari. Emakumeen kasuan, estatuan jaiotakoen artean % 59,8 langile kualifikatu edo maila baxuko ofizial dira, % 21,3 zuzendari edo goi eta erdi mailako teknikari eta % 14,8 oinarrizko okupazioetakoak; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 52,9 oinarrizko okupazioetakoak dira, % 41,2 langile kualifikatu edo maila baxuko ofizial.

Gizonak
Estatua
Atzerria
% 14,4
Goi eta erdi maila
% 5,6
% 73,1
Langile kualifikatuak
% 61,1
% 10,0
Oinarrizko okup.
% 33,3
% 2,5
Ez dago jasota
% 0,0
Emakumeak
Estatua
Atzerria
% 21,3
Goi eta erdi maila
% 0,0
% 59,8
Langile kualifikatuak
% 41,2
% 14,8
Oinarrizko okup.
% 52,9
% 4,1
Ez dago jasota
% 5,9
Ehuneko bakoitza jatorri-taldearen barnekoa da.

Jarduera-sektoreak

Jarduera-egiturak alde nabarmenak ditu jatorriaren arabera.[18] Estatuan jaiotako gizonen artean, % 28,8 nekazaritzan ari dira, % 28,1 industrian, % 27,5 zerbitzuetan eta % 15,6 eraikuntzan; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 50,0 nekazaritzan ari dira, % 27,8 industrian, % 16,7 zerbitzuetan eta % 5,6 eraikuntzan. Emakumeen kasuan, estatuan jaiotakoen artean % 74,6 zerbitzuetan ari dira, % 18,0 nekazaritzan, % 4,9 industrian eta % 2,5 eraikuntzan; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 41,2 nekazaritzan ari dira, % 41,2 zerbitzuetan eta % 17,6 industrian.

Gizonak
Estatua
Atzerria
% 28,8
Nekazaritza
% 50,0
% 28,1
Industria
% 27,8
% 15,6
Eraikuntza
% 5,6
% 27,5
Zerbitzuak
% 16,7
Emakumeak
Estatua
Atzerria
% 18,0
Nekazaritza
% 41,2
% 4,9
Industria
% 17,6
% 2,5
Eraikuntza
% 0,0
% 74,6
Zerbitzuak
% 41,2
Ehuneko bakoitza jatorri-taldearen barnekoa da.

Lehen sektorea

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Nekazaritza

2020ko Nekazaritza Erroldaren arabera, udalerrian 120 nekazaritza-ustiategi zeuden, eta guztira 2.008 hektarea nekazaritzako azalera erabilgarri (NAE) lantzen zuten[19][oh 2]. Udalerriaren azalera 106,6 km² denez, NAE lurraldearen % 18,8 da[20]. Lur-erabileraren arabera, NAEren % 62 lur goldagarria (1.245 ha, 99 ustiategitan), % 23,6 larre iraunkorrak (474 ha, 3 ustiategitan), % 14,3 arbolak (288 ha, 93 ustiategitan) eta norberaren kontsumorako baratzeak (0,41 ha, 13 ustiategitan)[oh 3].

Nekazaritzako azalera erabilgarria (NAE)
NAE udalerriaren azaleran
19%
81%
NAE · 2.008 ha (% 18,8)Gainerako azalera · 8.652 ha (% 81,2)
NAE, lur-erabileraren arabera
62%
24%
14%
Lur goldagarria · 1.245 ha (% 62)Larre iraunkorrak · 474 ha (% 23,6)Arbolak · 288 ha (% 14,3)Baratzeak · 0,41 ha (< % 0,1)
Iturria: INE, Nekazaritza Errolda 2020; udalerriaren azalera: Wikidata.

Abeltzaintza

2020ko Nekazaritza Erroldaren arabera, udalerriko abeltzaintza-ustiategietan 2.378 ardi eta ahuntz, 27.637 txerri (probintziako 3. kopururik handiena) eta 163.906 hegazti zeuden[21][oh 4].

Ibilgailu-parkea

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Trafikoko Zuzendaritza Nagusiaren (DGT) 2025eko datuen arabera, udalerrian 537 gidari zeuden erroldatuta: 353 gizon (% 65,7) eta 184 emakume (% 34,3)[22]. Biztanleen % 61,7 gidatzeko gai zen.

Ibilgailu-parkea 961 ibilgailuk osatzen zuten: 570 turismo, 125 furgoneta, 114 kamioi, 70 motozikleta eta 50 ziklomotor[22]. Motorizazio-tasa 1.000 biztanleko 655 turismokoa zen, probintziako (605) eta Espainiako (525) batez bestekoen gainetik.

Turismoen batez besteko adina 15 urtekoa zen; turismoen % 5,4k 4 urte baino gutxiago zituen, eta % 18,9k 25 urte baino gehiago[22]. Erregaiari dagokionez, ibilgailuen % 63,8 diesel zen eta % 35,8 gasolinazko; 1 ibilgailu elektrifikatu zeuden (% 0,1; probintzian % 0,4). Ingurumen-bereizgarriari dagokionez, ibilgailuen % 2,7k zuen 0 edo ECO etiketa, eta % 45,3k ez zuen etiketarik[oh 5].

Ibilgailu-parkea (2025)
Ingurumen-etiketa
22%
30%
45%
0 etiketa · 6 (% 0,6)ECO · 20 (% 2,1)C etiketa · 207 (% 21,6)B etiketa · 291 (% 30,4)Etiketarik gabe · 434 (% 45,3)
Turismoak, adinaren arabera
11%
18%
47%
19%
< 4 urte · 31 (% 5,4)4–8 urte · 60 (% 10,5)8–15 urte · 104 (% 18,2)15–25 urte · 267 (% 46,8)≥ 25 urte · 108 (% 18,9)
Iturria: DGT, «Datos municipales general» (2025).

Bi santu ditu: San Antonio Paduakoa (Ekainak 8) eta San Sebastian (Urtarrilak 20). Biak ospatzen dira eta Valentziako eta herriko inguruko jende pila gerturatzen ditu. Aste Santuan Quintoak ospatzen dira ere. Urtero, 16, 17 eta 18 urteko gazteek quinto ezberdinak ospatzen dituzte. 16 urtekoak Aste Santuko sua egiten dute. 17 urtekoak Judasa prestatzen dute eta urtean zehar gertatu diren gauzak kritiken bidez kontatzen dituzte. Gauetan, petardoak botatzen dituzte herrian zehar. 18 urtekoak Rama deitutako zuhaitz antzeko bat dekoratzen dute, beraien ama guztien laguntzekin. Jai osoen antolatzaileak dira eta jaiak bukatzerakoan, egindako rama quinto guztien etxeetatik eramaten dute.

  1. ↑ 0 balioak berdintasun osoa adierazten du eta 100 balioak desberdintasun handiena; zenbat eta baxuagoa, orduan eta banaketa berdinagoa.
  2. ↑ INEk ustiategi baten lur guztiak ustiategia kokatuta dagoen udalerriari egozten dizkio, nahiz eta lur horietako batzuk beste udalerri batzuetan egon. Horregatik, udalerri batzuetan NAE udalerriaren azalera baino handiagoa izan daiteke.
  3. ↑ Ustiategi batek lur-erabilera bat baino gehiago izan ditzake; horregatik, erabilera bakoitzeko ustiategi-kopuruen batura ustiategi guztien kopurua baino handiagoa izan daiteke.
  4. ↑ Beste abere mota batzuen datuak ez dira argitaratu, sekretu estatistikoa dela eta (ustiategi gutxi dagoenean, INEk ez ditu datuak zabaltzen, ustiategiak identifika ez daitezen).
  5. ↑ DGTren ingurumen-etiketak ibilgailuen isurien araberakoak dira: 0 (elektrikoak eta autonomia handiko entxufagarriak), ECO (hibridoak eta gasezkoak), C (Euro 4tik aurrerako gasolina-ibilgailuak eta Euro 6ko dieselak), B (Euro 3ko gasolina-ibilgailuak eta Euro 4-5eko dieselak); zaharrenek ez dute etiketarik.

Erreferentziak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. ↑ (Gaztelaniaz) «Población por sexo, edad (grupos quinquenales) y nacionalidad (española/extranjera)(68535)» INE (kontsulta data: 2026-07-31).
  2. ↑ INE, «Población por relación entre lugar de nacimiento y de residencia» (Padroia), Jatorria Cuenca.tab.
  3. ↑ INE, «Población por país de nacimiento» (Padroia), Jaioterria Cuenca.tab.
  4. ↑ (Gaztelaniaz) «Etxebizitzak udalerrika eta motaren arabera» 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Espainiako Estatistika Institutua).
  5. ↑ (Gaztelaniaz) «Etxebizitza turistikoak, plazak eta plazak etxebizitza turistiko bakoitzeko. Udalerriak» Etxebizitza turistikoen kopuruaren neurketa (estatistika esperimentala) (Espainiako Estatistika Institutua).
  6. ↑ (Gaztelaniaz) Mapa interactivo de precios de la vivienda en España. CoHispania.
  7. ↑ (Gaztelaniaz) «Etxeguneak udalerrika eta tamainaren arabera» 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Espainiako Estatistika Institutua).
  8. 1 2 3 (Gaztelaniaz) «Población de 15 y más años por sexo, lugar de nacimiento (España/extranjero) y nivel de estudios (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  9. 1 2 (Gaztelaniaz) «Población de 15 y más años por sexo, lugar de nacimiento (España/extranjero) y nivel de estudios en curso (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  10. ↑ (Gaztelaniaz) «Población de 15 y más años por sexo, edad (grupos quinquenales) y nivel de estudios en curso (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  11. ↑ INE, «Indicadores de renta media y mediana» (ADRH), ADRH errenta Cuenca.tab.
  12. ↑ INE, «Distribución por fuente de ingresos» (ADRH), ADRH fuente Cuenca.tab.
  13. ↑ INE, «Índice de Gini y distribución de la renta P80/P20» (ADRH), ADRH gini erreferentziak.tab.
  14. 1 2 3 (Gaztelaniaz) «Población de 16 y más años por sexo, lugar de nacimiento (España/extranjero) y relación con la actividad (agrupado) (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  15. 1 2 (Gaztelaniaz) «Ocupados de 16 y más años por sexo y actividad económica (1 letra) (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  16. 1 2 (Gaztelaniaz) «Ocupados de 16 y más años por sexo, lugar de nacimiento (España/extranjero) y ocupación (agregada) (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  17. ↑ (Gaztelaniaz) «Ocupados de 16 y más años por sexo y situación profesional (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  18. ↑ (Gaztelaniaz) «Ocupados de 16 y más años por sexo, lugar de nacimiento (España/extranjero) y rama de actividad (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  19. ↑ INE, «Explotaciones por tipo de cultivo», Nekazaritza Errolda 2020. Datuak: INE nekazaritza-azalera Cuenca.tab (Wikimedia Commons).
  20. ↑ Udalerriaren azalera: Wikidata, Q1552503.
  21. ↑ INE, «Explotaciones ganaderas por tipo de ganado», Nekazaritza Errolda 2020. Datuak: INE abeltzaintza Cuenca.tab (Wikimedia Commons).
  22. 1 2 3 DGT, «Datos municipales general» (2025). Datuak: DGT ibilgailuak Cuenca.tab (Wikimedia Commons).

Ikus, gainera

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Kanpo estekak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
Geografia
Gaztela-Mantxa
Artikulu hau Gaztela-Mantxako geografiari buruzko zirriborroa da. Wikipedia lagun dezakezu edukia osatuz.