Torrelavega

Torrelavega
	Nome oficial Torrelavega (es)
	Nome oficial Torrelavega (es)
Bandeira	Brasón
	Instancia de concello de cantabria; cidade
	Instancia de concello de cantabria; cidade
Implicados
	Xefe do goberno Cargo: mayor of Torrelavega (en) ; Javier López Estrada (2019 - ); Francisco Javier López Marcano (1999 - 2003); José Gutiérrez Portilla (1984 - 1999); Manuel Rotella (en) (1983 - 1984); Manuel Teira (pt) (1979 - 1983); Blanca Rosa Gómez Morante (2003 - 2011); Lidia Ruiz Salmón (2014 - 2015); José Manuel Cruz Viadero (2015 - 2019); Ildefonso Calderón (2011 - 2014); Hermilio Alcalde del Río (1920 - 1922); Carlos Monje Rodríguez (1974 - 1976)
	Ten en propiedade Estadio El Malecón (en)
Localización
	Situado en Cantabria, España
	Comparte fronteira con Polanco; Los Corrales de Buelna; Cartes; Reocín; San Felices de Buelna; Piélagos; Puente Viesgo; Santillana del Mar
	Irmandado con Oviedo; Rochefort; Louga (pt) ; Zoug (pt) ; A Habana vella
OpenStreetMap
	Coordenadas 43°21′02″N 4°02′57″O / 43.350555555556, -4.0491666666667
Cifras e dimensións
	Poboación 55.909 (2001) rexistro civil; 56.180 (2002) rexistro civil; 56.407 (2004) rexistro civil; 56.230 (2005) rexistro civil; 56.143 (2006) rexistro civil; 55.418 (2007) rexistro civil; 55.910 (2008) rexistro civil; 55.947 (2009) rexistro civil; 55.888 (2010) rexistro civil; 55.553 (2011) rexistro civil; 55.297 (2012) rexistro civil; 54.827 (2013) rexistro civil; 54.196 (2014) rexistro civil; 53.496 (2015) rexistro civil; 52.819 (2016) rexistro civil; 52.034 (2017) rexistro civil; 51.687 (2018) rexistro civil; 51.494 (2019) rexistro civil; 51.597 (2020) rexistro civil; 51.237 (2021) rexistro civil; 51.142 (2022) rexistro civil; 51.361 (2023) rexistro civil; 51.466 (2024) rexistro civil; 51.796 (2025) rexistro civil
	Poboación feminina 27.192 (2019)
	Poboación masculina 24.302 (2019)
	Superficie 35,54 km²
	Superficie 35,54 km²
	Altitude 25 m
	Altitude 25 m
Código postal
Fontes e ligazóns
Código postal
Código postal	39300
Código INE	39087
OpenStreetMap	345456
VIAF	243872263
Freebase	/m/0g79rs
	Páxina WEB torrelavega.es
	Wikidata G:Commons C:Commons

Torrelavega é un concello español situado na comunidade autónoma de Cantabria. É a capital da comarca do Besaya e a segunda cidade máis poboada de Cantabria, ademais dun importante núcleo industrial e comercial.

Xeografía

Situase a uns oito quilómetros da costa cantábrica, a 27,5 quilómetros de Santander (capital da comunidade). A cidade é a capital da comarca do Val do Besaya, á que tamén pertencen os concellos de Cartes, Los Corrales de Buelna, Cieza, Arenas de Iguña, Bárcena de Pie de Concha, Molledo, Anievas e San Felices de Buelna.

A cota máxima é de 606 metros e, a cota mínima, de 12 metros. Ten de área 35,54 km², ocupando o posto 57 en canto a municipios por superficie en Cantabria.

Destacan o río Saja e o río Besaya. Ambos ríos forman a principal conca hidrográfica de Cantabria. En Torrelavega o Saja recibe as augas do Besaya para logo desembocar na ría de San Martín de Arena de Suances.

Limita polo norte con Santillana del Mar, Suances e Polanco, polo leste con Piélagos e Puente Viesgo, polo sur con Los Corrales de Buelna e San Felices de Buelna, e polo oeste con Reocín e Cartes.

Localidades

Barreda
Campuzano
Duález
Ganzo
La Montaña
Sierrapando
Tanos
Torrelavega (capital)
Torres
Viérnoles

Historia

Foi fundada a finais do século XIII por Garci Lasso I de la Vega, Adiantado Maior de Castela, en nome de Afonso XI.

O seu nome actual é a contracción que, co paso do tempo, se produciu do epónimo da casa que construíu na zona Leonor de la Vega, filla de Garci Lasso II de la Vega e nai do Marqués de Santillana, para administrar os impostos e os privilexios do seu territorio.

Torrelavega era un centro gandeiro de importancia para Castela dende tempos remotos. "O aumento de poboación e o progreso da súa industria" merecéronlle en 1895 o título de cidade, concedido pola entón rexente María Cristina de Borbón.

Demografía

Nota: Este gráfico xerouse automaticamente a partir de datos recollidos de Wikidata. Se precisa cambiar ou actualizar algún dos datos, fágao no propio Wikidata.

A poboación do concello é de 55.947 habitantes segundo o censo de 2009, (INE 2009), polo que un 9,5% dos cántabros viven en Torrelavega. A súa tendencia demográfica está estancada desde o ano 2000, dado a unha baixa natalidade e a un progresivo envellecemento da poboación, que son compensados con fluxos migratorios que se dan desde os comezos dos noventa. Desde 1991, Torrelavega perdeu un 6,8% da poboación, isto é, 4.113 habitantes.

Ademais, a escaseza e subsecuente carestía das vivendas no núcleo urbano desenvolveu nun proceso de periurbanización ou desprazamento da poboación para os concellos do contorno, en especial ós eixes conurbanos Torrelavega-San Felices de Buelna, que aumentou a súa poboación nun 2,86 %, Torrelavega-Cartes (1,47 %), Torrelavega-Los Corrales de Buelna (1,44 %) e Torrelavega-Suances (2,84 %), sendo o aumento demográfico en Torrelavega do 0,82 % entre 2002 e 2003, e un retroceso do 0,15% entre 2005 e 2006. Torrelavega é o segundo concello máis poboado de Cantabria.

Evolución demográfica del municipio (1900-2009)
1900	1910	1920	1930	1940	1950	1960	1970	1980	1990	2000	2007	2008	2009
7.777	9.574	12.960	15.933	19.315	23.728	31.021	42.945	55.786	59.997	56.189	55.418	55.910	55.947

Fonte: INE

Monumentos

Casa de Velarde, en Viérnoles, declarada Ben de Interese Local.
Edificio do Colexio de “Nuestra Señora de La Paz”, en Torrelavega, ben inventariado . A súa fachada é obra de José María Subirachs.
Unha das Locomotoras de Vapor ("Udías, María, Revilla, Peñacastillo, Reyerta e Begoña 3"), en concreto a locomotora María, no Almacén do Concello de Torrelavega. Ben inventariado.

Monumentos relixiosos

A igrexa neogótica da Asunción (1892), que alberga o Cristo da Agonía e a da Virxe Grande (ou igrexa Nova), contemporánea e racionalista, inaugurada en 1964, coa súa bóveda en estrela, obra de Luis Moya Blanco. A súa patroa conmemorase o 15 de agosto.
O Convento dos Santos Reis S. Luis e S. Fernando das Nais Carmelitas, en Sierrapando.
A ermida de Santa Ana, en Tanos. A súa patroa conmemórase o 26 de xullo.

Monumentos civís

O palacio de Demetrio Herrero, construído en 1888 e actual sede do Concello e, nun grao máis modesto, a Praza Maior, cos seus soportais. Tamén é de destacar a Fonte de Catro Caños, lugar de paso das rondas marceiras protagonizadas polo Coro Ronda Garcilaso na festa do Primeiro de Marzo.
A Casona dos Condes de Torreanaz.
A Casona Calderón (ou dos Mártires).
Cabe destacar tamén o conxunto monumental de Viérnoles, formado por palacios e casonas dos séculos XVII ao XIX.
A Praza de Abastos.
A Fábrica La Lechera, sede actual da Feira de Mostras de Cantabria.
A estación de ferrocarrís FEVE.
A estación de ferrocarrís RENFE en Tanos.
A ponte Espina, que dá acceso a Viérnoles desde Tanos.
A ponte Roja, en Tanos.
O mercado nacional de ganados.

Esculturas

Na última década fóronse colocando en espazos públicos diversas esculturas contemporáneas. Destaca o conxunto localizado na estrada de circunvalación, chamado "bulevar ronda":

Oteando, de Miquel Navarro, é o exemplo máis coñecido.
Saiva nova, de Lucio Marcos Pernía, na praza de La Llama.
Alegorías do traballo, a minería e a emigración, de Jesús González de la Vega.
Catro cadros, de Chema Alvargonzález.
Sen título, de Adolfo Schlosser.
A miña casa en Torrelavega, de Jaume Plensa, coñecida popularmente como a pajarera.
Paneis metálicos, instalación de José Pedro Croft.
Fonte de Granito, de Juan Asensio.

Festas

As festas da Patroa celébranse durante uns dez días a mediados de agosto e, nelas, pode asistirse, por exemplo, ó Desfile de Carrozas da Gala Floral (declarada de Interese Turístico Nacional).
A festa de San Ciprián, Festa de Interese Turístico Rexional que se celebra o 16 de setembro, con romaría incluída no alto do mesmo nome.
A última noite do mes de febreiro celébranse as Marzas, que conmemora a chegada da primavera.
O 3 de febreiro teñen o San Blas na localidade de La Montaña.
O 23 de abril celebran o San Xurxo na localidade de Viérnoles.
O 10 de maio celébrase o San Migueluco na localidade de Campuzano.
O 22 de maio a Santa María en Barreda.
O 26 de xullo a Santa Ana en Tanos.
O 5 de agosto a Nosa Señora das Neves en Tanos.
No inicio de outono fan a Magosta nas localidades de Ganzo, Barreda e Viérnoles, como tamén en barrios torrelaveguenses como Covadonga e La Inmobiliaria.
O 8 de setembro celébrase a Virxe do Milagre na localidade de Torres.

Medios de comunicación

Prensa escrita

O Diario Alerta, que ten a súa sede en Peñacastillo, en Santander, cobre cunha sección a actualidade da cidade.

El Diario Montañés, ten o seu Suplemento Veciños de Torrelavega, ademais dunha correspondente sección informativa sobre a cidade diariamente en cada exemplar do xornal.

Radio

Radio Nacional de España en Torrelavega
SER Torrelavega Arquivado 10 de decembro de 2004 en Wayback Machine.
RtvTanos

Televisión

A televisión de Torrelavega pasou no 2005 de chamarse Vegavision a chamarse TÚ Television que retransmitía en analóxico en parte de Cantabria, e nas plataformas dixitais. Cesou as súas emisións a finais do 2008 comezos do 2009. Actualmente funciona unha nova televisión de cobertura en toda a comarca, TCBtelevisión (Tele Comarca del Besaya), que iniciou as súas emisións o 1 de outubro de 2009.

Axencia de prensa

Agencia EFE, Axencia EFE, delegación en Torrelavega.

Véxase tamén