Edukira joan

Azkaine

Azkaine
 Lapurdi, Euskal Herria
Azkaineko herrigunea Larrun menditik ikusia.


Armarria


Kokapena
Herrialdea Euskal Herria
Lurraldea Lapurdi
Administrazioa
Estatua Frantzia
Eskualdea Akitania Berria
Departamendua Pirinio Atlantikoak
ElkargoaEuskal Hirigune Elkargoa
BarrutiaBaiona
KantonamenduaUztaritze-Errobi eta Urdazuri ibarrak
Izen ofiziala  Ascain
Auzapeza
(2026-2032)
Benedicte Luberriaga
(DVC)
Posta kodea64310
INSEE kodea64065
Herritarraazkaindar
Geografia
Koordenatuak43°20′40″N 1°37′14″W / 43.3444°N 1.6206°W / 43.3444; -1.6206
Mapa
Azalera19,27 km²
Garaiera5-883 metro
Distantzia- km (Baionatik)
Demografia
Biztanleria4.209 (2018:  97)
alt_left 2.408 (%52,7) (%47,3) 2.158 alt_right
Dentsitatea241,72 biztanle/km²
Euskara
Euskaldunak% 8,49 (2010)
Erabilera% 0,4 (2011)

Azkaine[1] Lapurdiko hego-mendebaldeko barnealdeko udalerria da, Lapurdi Itsasegian kokatua.

Gaur egun 4.000 biztanle inguru ditu.

Ingurune naturala

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
Azkaine, Nazioarteko Espazio Estaziotik ikusia.
Urdazuri, udalerria gurutzatzean

Larrun mendiak Azkaine ipar-mendebaldean dauka, eta herria tontorrera igotzeko abiapuntua da.

Urdazuri (Nivelle frantsesez) ibaiak udalerria gurutzatzen du, bertara isurtzen diren Ibardingo erreka, Arraioko erreka, Etxeberriko erreka eta Galardiko errekarekin batera.

Beste bi mendi aipatu behar dira, txikiagoak direnak. Herriaren Ekialdean kokatzen dira, Bizkarzun (185 m) eta Esnaur (273 m).

Udalerri mugakideak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Etxeak eta auzoak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  • Telleriaberria[2]
  • Xakarroko Errota[2]
  • Xeruen Borda[2]
  • Xorroetaberria[2]
  • Xuanen Borda[2]
  • ZA Lanzelai[2]
  • Zelaia[2]
  • Zelaiako Borda[2]

CNRSk 2010ean egindako Joly ikerketaren arabera, udalerriak mendiko klima du[3]. Köppen-Geiger sailkapenaren arabera, Cfb motakoa da: klima epela, uda freskoa, sasoi lehorrik gabe[4]. Météo-Franceren 2020ko tipologiaren arabera, udalerria mendiko klima du, eta Pirinio Atlantikoetako klima-eskualdean kokatuta dago (ezaugarri nagusiak: prezipitazio handiak (>1200 mm/urte) urte osoan; negu oso epela (7,5 °C lautadan), haize ahulak)[5]. RE2020 araudiaren arabera, eraikuntza berrietarako, udalerria H2c zonan dago[6].

1971-2000 aldiko batez besteko urteko tenperatura 14,3 °C-koa da, 11,6 °C-ko anplitude termikoarekin. Urteko batez besteko prezipitazio-metaketa 1848 mm-koa da, urtarrilean 12,9 euri-egun eta uztailean 9,6 egun izanik[3]. 1991-2020 aldirako, hurbilen dagoen Météo-France estazioa Ziburu udalerrian dago, 7,7 km-ra, eta bertan neurtutako batez besteko urteko tenperatura 15 °C-koa da eta prezipitazio-metaketa 1521,3 mm-koa delarik[7]. Estazio horretan erregistratutako tenperatura maximoa 42 °C-koa da, 2022ko ekainaren 18an lortua; tenperatura minimoa, berriz, -12 °C-koa da, 1956ko otsailaren 3an lortua[oh 1][7].

Météo-Franceren SIM analisiaren arabera, udalerriari dagokion sare-puntuan 1991–2020 aldiko urteko batez besteko tenperatura 14,1 °C-koa da.[oh 2] Hilabeterik beroena abuztua da (20,6 °C) eta hotzena urtarrila (8,4 °C). Urteko prezipitazioa 1420 mm-koa da; hilabeterik euritsuena azaroa da (199 mm) eta lehorrena uztaila (72 mm).[8]

1959–2025 aldian, urteko batez besteko tenperaturak hamarkadako 0,28 °C-ko gorako joera izan du. Azken hamar urteak (2016–2025) 1961–1990 aldiko batez bestekoa (13,2 °C) baino 1,5 °C beroagoak izan dira. Seriako bost urte beroenetatik lau 2000tik aurrerakoak dira (2020, 2022, 2023 eta 2025). Urterik beroena 2022 izan zen (15,4 °C) eta hotzena 1972 (12,3 °C).[8]

    Datu klimatikoak (Azkaine)    
 Hila   Urt   Ots   Mar   Api   Mai   Eka   Uzt   Abu   Ira   Urr   Aza   Abe   Urtekoa 
Batez besteko tenperatura (ºC) 8.4 8.7 10.9 12.4 15.4 18.2 20.1 20.6 18.4 15.7 11.4 9.2 14.1
Pilatutako prezipitazioa (mm) 138 108 102 117 115 93 72 83 115 135 199 144 1420
Iturria: Météo-France, SIM: 1991–2020 normalak, udalerriari dagokion sare-puntua
Berotze-marrak, 1959–2025
Marra bakoitza urte bat da; kolorea, urteko batez besteko tenperatura 1961–1990 aldiko batez bestekoarekiko (13,2 °C).
195919922025
hotzagoabatez bestekoaberoagoa
Hileko batez besteko tenperatura: lehen eta orain
UrtOtsMarApiMaiEkaUztAbuIraUrrAzaAbe
+0,8+0,1+1,2+1,1+1,2+1,2+0,7+1,2+0,3+0,7+0,9+1,1
1961–19901991–2020Behekoa: aldea (°C). Eskala: 0 / 25 °C.
Urteko tenperaturaren anomalia, 1959–2025
°C, 1961–1990 aldiko batez bestekoarekiko (13,2 °C)
+3 °C−3 °C
195919922025
batez bestekoa baino beroagoahotzagoa

Pierre Loti idazlea ongi jabetu zen Azkaineko herri-giroaz bertan, Ramuntcho nobelaren goiargi literarioa edertzeko. Otharre hotelean zirriborratu zuen, hain zuzen.

Herrigunean nabarmentzeko modukoak dira Andredena Mariaren eliza, Herriko Etxea, pilotalekua, Larrungo ur freskoa jariatzen duen iturria, hotel batzuk eta etxetxoak.

Elizaren alboko fatxadan cagot edo agoteen­tzako bereizkeriazko atea ikus daiteke oraindik ere. Barneal­dean hiru galeria ditu el­karren gainean, San Mateoren irudi baliotsu bat ere bai, eta belaontzi bat, eliztarren baten ofrenda. Alboko hilerrian disko‑formako eta bestelako hilarriak daude. Haietako bat indiano batena, indiano izateaz loriatzen zena: Hau da thomba Miguel D’Arraiaga Azcaingo Indiano Jaunarena. Hilla Octobre 22‑1651.

Hainbat hotel eta zenbait kanpin izateak Azkaineko giroaren eta paisaiaren bikaintasuna ondo asko adierazten du.

Megalitoen aztarnak daude Larrungo magaletan. XVII. mendean garai zailak izan ziren herrirako, Pierre de Lancrek abiatutako sorgin-ehiza zela-eta. Halaber, Hogeita Hamar Urteko Gerraren ondorioz espainiar armadak Azkaine eta inguruko herriak okupatu zituen. Mende hartan ere gerra zibila piztu zen "sabeltxuri" eta "sabelgorri"en artean.

Bigarren Mundu Gerran zehar, iheslarientzat pasabidea izan zen mugaren bestalderakoa.

XIX. mendean eta XX. mendearen hasieran, herriak 1.200 biztanle inguru izan zituen. 1940ko hamarkadatik aurrera, ordea, hazkunde nabaria izan zuen eta mende bukaerarako 3.000 biztanleen maila gainditu. XXI. mendearen bigarren hamarkadan 4.000 biztanletik gora zituen.

BiztanleriaUrtea0100020003000400050001750180018501900195020002050BiztanleriaBiztanleriaren eboluzioa Datu hauek Wikimedia Commonsetik eskuratu dira. Aldaketarik behar izanez gero, han egin dezakezu. 1962 eta 1999 artean kontatze bikoitz gabeko biztanleria; hortik aurrera, udalerriko biztanleria. Iturriak: Ldh/EHESS/Cassini 1999ra arte. 2006tik aurrera INSEEren datuak.

Biztanleria-piramidea 2022
Guztira: 2.158 gizon, 2.408 emakume
%GizonakAdinaEmakumeak%
0.23
 
95+
 
0.83
0.23
 
90-94
 
1.87
2.04
 
85-89
 
2.24
3.80
 
80-84
 
4.65
4.96
 
75-79
 
5.02
9.04
 
70-74
 
7.06
7.65
 
65-69
 
8.06
6.77
 
60-64
 
7.85
8.16
 
55-59
 
6.27
6.81
 
50-54
 
6.52
5.47
 
45-49
 
7.14
5.51
 
40-44
 
5.94
6.39
 
35-39
 
5.94
3.85
 
30-34
 
4.49
3.43
 
25-29
 
3.45
4.31
 
20-24
 
4.49
5.98
 
15-19
 
4.73
5.98
 
10-14
 
5.19
5.28
 
5-9
 
5.40
4.12
 
0-4
 
2.87
Iturria: INSEEren datuetatik eratorritako grafikoa. Biztanleria txikia duten herrietako biztanleria borobildu da bertan eskainitako zenbakietan oinarrituta[9].

Familiak eta etxeguneak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2023 erroldaren arabera, Ascain udalerrian 4.622 biztanle zeuden eta 2.133 elkarbizitza unitate[oh 3], hau da, 2,17 lagun elkarbizitza unitate bakoitzeko (Metropolitar Frantzian 2,13). Talderik handiena etxean seme-alabarik ez zuten bikoteak ziren (% 34,3). Kide bakarreko elkarbizitza-unitateak % 31,9 ziren, Metropolitar Frantziako batez bestekoaren azpitik (% 39,2).[11]

4.622biztanle
2.133elkarbizitza-unitate
2,17lagun elkarbizitza-unitateko
1.462familia
Udalerria
% 24
% 34
% 9
% 32
Metropolitar Frantzia
% 24
% 26
% 10
% 39
Bikotea seme-alabekinBikotea seme-alabarik gabe etxeanGuraso bakarrekoakKide bakarrekoaBestelakoak

Udalerrian 1.462 familia zeuden, eta horien artean etxean seme-alabarik ez zuten bikoteak ziren ugarienak (746). Guraso bakarreko 205 familietatik 165etan ama zen guraso bakarra. 846 familiek ez zuten 25 urtetik beherako seme-alabarik etxean. 280k seme-alaba bakarra zuten etxean, 270k bi, eta 65k hiru edo gehiago. Seme-alabadun 511 bikoteetatik 55tan (% 10,8) seme-alabaren bat bikotekide baten aurreko harreman batekoa zen.[11]

746
511
205
Bikotea seme-alabarik gabeBikotea seme-alabekinGuraso bakarra
25 urtez azpiko seme-alabarik ez etxean846
Seme-alaba bat280
Bi seme-alaba270
Hiru seme-alaba50
Lau edo gehiago15

15 urte edo gehiago zituzten 3.989 biztanle zeuden. Horien artean 15-24 urtekoen % 5,3 bizi zen bakarrik eta 80 urte edo gehiagokoen % 33,1. Bikotean bizitzea ohikoagoa zen talde guztietan, 55-64 urteko taldean jotzen zuen gailurra (% 78,0). 80 urte edo gehiagoko 323 biztanleetatik 288 baino ez ziren elkarbizitza-unitateetan bizi; gainerako 35 kolektibitateren batean.[11]

Bakarrik bizi da
15-24% 5
25-39% 17
40-54% 13
55-64% 18
65-79% 19
80 +% 33
Bikotean bizi da
15-24% 5
25-39% 68
40-54% 75
55-64% 78
65-79% 78
80 +% 54

15 urte edo gehiagoko biztanleen % 48,9 ezkonduta zegoen, eta beste % 17,6 bikotean bizi zen ezkondu gabe (% 9,6 izatezko bikotean eta % 8,0 PACS bidez lotuta). % 21,7 ezkongabeak ziren, % 6,0 alargunak eta % 5,8 dibortziatuak.[11]

Ezkonduta% 48,9
Ezkongabea% 21,7
Izatezko bikotean% 9,6
PACS bidez lotuta% 8,0
Alarguna% 6,0
Dibortziatuta% 5,8

Elkarbizitza-unitatearen erreferentziazko pertsonaren lanbide-kategoriari dagokionez, nagusiak hauek ziren: erretiratuak (% 37,6), enplegatuak (% 14,3), erdi-mailako lanbideak (% 13,8), eskulangileak (% 12,4). Talde nagusia (erretiratuak, % 37,6) Pirinio Atlantikoak departamenduko batez bestekoaren (% 34,1) gainetik dago. 20 elkarbizitza-unitatetan nekazari bat zen erreferentziazko pertsona (% 0,9).[11]

Udalerria
% 9
% 14
% 14
% 12
% 38
Pirinio Atlantikoak
% 11
% 16
% 15
% 12
% 34
Metropolitar Frantzia
% 13
% 16
% 15
% 14
% 30
NekazariakArtisau, merkatari eta enpresa-buruakGoi-mailako langileakErdi-mailako lanbideakEnplegatuakEskulangileakErretiratuakBestelakoak

2023 erroldaren arabera, udalerrian 2.905 etxebizitza zeuden. Horietatik 2.131 egoitza nagusi ziren, 568 bigarren egoitza edo noizbehinkakoak eta 206 hutsik zeuden. Etxebizitza gehienak etxeak ziren (1.982), eta apartamentuak gutxi ziren (917). Egoitza nagusietatik 1.526 beren jabearen bizilekuak ziren, 551 alokairuan zeuden, 155 errenta moderatuko etxebizitza gisa alokatuta eta 54 doan lagata.[12]

2.905etxebizitza
2.131egoitza nagusi
1.982etxe
917apartamentu

Etxebizitza multzoa

2.131
568
Egoitza nagusia (2.131)Bigarren egoitza edo noizbehinkakoa (568)Hutsik (206)

Etxe mota

1.982
917
Etxea (1.982)Apartamentua (917)

Jabetza egoera

1.526
551
Jabeak (1.526)Alokairuan (551)HLM (155)Doan lagata (54)

Eraikuntza garaiari dagokionez, 2006-2020 artean eraikitako egoitza nagusiak ziren ugarienak (683).[12]

Eraikuntza garaia

1919 aurretik118
1919-194569
1946-1970222
1971-1990506
1991-2005476
2006-2020683

Egoitza nagusien artean gehienek 5 gela edo gehiago zituzten (1.085). Elektrizitatea zen berogailu mota nagusia (841 etxebizitzatan). 1.838 egoitza nagusik beren aparkalekua zuten: 919 etxebizitzatan auto bakarra zegoen eta 1.137tan bi edo gehiago.[12]

Gela kopurua

1 gela26
2 gela229
3 gela349
4 gela442
5 gela edo gehiago1.085

Berogailu mota

793
841
353
Gas sarea (793)Fuel-olioa (75)Elektrizitatea (841)Gas botila (69)Bestelakoak (353)

Aparkalekua eta ibilgailuak

1.838aparkalekua
919ibilgailu 1
1.137ibilgailu 2+

Enplegua

2023 urtean 15-64 urteko 2.706 biztanleetatik 2.071 aktibo ziren (% 76,5), horietako 1.895 lanean (% 70,0) eta 176 langabezian (aktiboen % 8,5).

2.70615-64 urteko biztanle
% 76,5aktibo
% 70,0lanean
% 8,5langabezia-tasa

Jarduera-tasa: talde bakoitzeko biztanleen artean zenbat diren aktibo (lanean edo langabezian).

15-24 urte% 43,2
25-54 urte% 92,9
55-64 urte% 60,9
Gizonak% 78,4
Emakumeak% 74,8

Langabezia-tasa hezkuntza-mailaren arabera

Titulurik gabe% 10,1
BEPC, brebeta% 16,4
CAP-BEP% 6,8
Batxilergoa% 10,3
Goi-mailako +2% 8,5
Goi-mailako +3/4% 7,2
Goi-mailako +5% 7,4

Marratxo bertikala: udalerriko langabezia-tasa orokorra (% 8,5). Zabalerak eskala finko batean daude (0-% 50), udalerri artean konparagarriak izan daitezen.

635 ez-aktibotik 224 ikasle edo ordaindu gabeko praktiketan ari ziren (% 35,3), 210 erretiraturik zeuden (% 33,1) eta 201 bestelako ez-aktibo ziren (% 31,7).

Ez-aktiboak

% 35
% 33
% 32
Ikasle edo praktikanErretiratuakBestelakoak

Lanbide-kategoria[oh 4]

% 10
% 13
% 27
% 30
% 18
NekazariakArtisau/merkatariakGoi-mailako langileakErdi-mailakoakEnplegatuakEskulangileak

Udalerrian 1.115 enplegu zeuden 2023 urtean. Udalerriko biztanle landunak 1.895 ziren; beraz, udalerria langile-erakarlea da.[oh 5]

1.115enplegu udalerrian
% 67,9soldatapeko
% 32,1ez-soldatapeko
NekazaritzaIndustriaEraikuntzaMerkataritza/zerbitzuakAdministrazioa/hezkuntza/osasuna

Diru sarrerak

2023 urtean, diru-sarreren mediana 27.410 eurokoa zen, eta biztanleen % 11 pobrezian bizi zen (bizimoduaren medianaren % 60tik behera).

27.410 €diru-sarreren mediana▲ Dep.: 26.300 €
% 11,0pobrezia-tasa▼ Dep.: % 13,3
Azkaineko Maixan Albistur[13] (Ahotsak[14] proiekturako)

Azkainen hizkera kostatarra[15] mintzatzen da, nafar-lapurtarraren sartaldeko aldaera bat. Egun, biztanleen % 9 inguru baino ez da euskal hiztuna. Herrian ikastola dago, eta ehun ikasle inguru ditu.[16]

Ondasun nabarmenak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Azkaindar ospetsuak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Herri senidetuak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Argazki galeria

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. ↑ Estazioko erregistroak 1921ko urtarrilaren 1an eta 2026ko irailaren 20an artekoak dira.
  2. ↑ Météo-Franceren SIM (Safran-Isba) analisiak Frantzia metropolitarra 8 km-ko sareta batean hartzen du. Hemengo balioak udalerriaren erditik 2,7 km-ra dagoen sare-puntukoak dira, ez estazio jakin batekoak. Serie hauek ez daude homogeneizatuta: estazio-sarearen aldaketek joera luzeetan eragina izan dezakete.
  3. ↑ INSEEren ménage kontzeptua (elkarbizitza-unitatea / etxegunea) etxebizitza berean bizi diren pertsonak dira, ahaidetuta egon edo ez. Famille kontzeptua (familia), aldiz, elkarbizitza-unitate BATEN BARRUAN dagoen bikote bat (seme-alabekin edo gabe) edo guraso bakar bat da. Kide bakarreko etxegune batek ez du familiarik: hortik dator udalerri bakoitzean elkarbizitza-unitate kopurua familia kopurua baino handiagoa izatea beti.
  4. ↑ Frantziako lanbide-sailkapen ofiziala (PCS) darabil: goi-mailako langileak zuzendariak eta goi-mailako lanbide intelektualak dira (ingeniariak, irakasle unibertsitarioak, medikuak...); erdi-mailakoak irakasleak, teknikariak eta erdi-mailako kudeatzaileak; enplegatuak bulego- eta zerbitzu-langileak (administrazio-langileak, saltzaileak...); eskulangileak eskulanezko lanbideak, kalifikatuak zein ez.
  5. ↑ Atal hau lantokiaren arabera neurtzen da, ez bizilekuaren arabera: udalerriko enplegu kopuruak eta bertako biztanle langileen kopuruak ez datoz bat.

Erreferentziak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. ↑ Euskaltzaindia: 150. araua: Lapurdiko udal izendegia.
  2. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 38 39 40 Géoportail - Institut géographique national (France). Géoportail. (kontsulta data: 2011/10/26).
  3. 1 2 (Frantsesez) Joly, Daniel; Brossard, Thierry; Cardot, Hervé; Cavailhes, Jean; Hilal, Mohamed; Wavresky, Pierre. (2010-06-18). «Les types de climats en France, une construction spatiale» Cybergéo : revue européenne de géographie 501  doi:10.4000/cybergeo.23155..
  4. ↑ (Frantsesez) Dubreuil, Vincent. (2022-02). «Le changement climatique en France illustré par la classification de Köppen» La Météorologie 116  doi:10.37053/lameteorologie-2022-0012..
  5. ↑ (Frantsesez) Le climat en France hexagonale et Corse. .
  6. ↑ (Frantsesez) Réglementation environnementale RE2020. 2020-11-18.
  7. 1 2 (Frantsesez) Station Météo-France « Socoa », fiche climatologique. .
  8. 1 2 (Frantsesez) Données changement climatique - SIM quotidienne. Météo-France.
  9. ↑ «Population selon le sexe et l'âge quinquennal de 1968 à 2022 (1990 à 2022 pour les DOM) | Insee» www.insee.fr (kontsulta data: 2026-07-27).
  10. ↑ (Frantsesez) «Naissances de 2008 à 2025» Insee (kontsulta data: 2016ko abuztuaren 10a).
  11. 1 2 3 4 5 (Frantsesez) «Couples-Familles-Ménages en 2023» Recensement de la population (INSEE).
  12. 1 2 3 (Frantsesez) «Logement en 2023» Recensement de la population (INSEE).
  13. ↑ «Albistur Agirre, Maixan - Ahotsak.eus» ahotsak.eus (kontsulta data: 2019-01-02).
  14. ↑ «Ahotsak.eus, Euskal Herriko hizkerak eta ahozko ondarea» ahotsak.eus (kontsulta data: 2019-01-02).
  15. ↑ «Kostatarra - Ahotsak.eus» ahotsak.eus (kontsulta data: 2018-11-15).
  16. ↑ "Azkaingo ikastola".
  17. ↑ (Frantsesez) Frantziako Kultura Ministerioa - Mérimée datu-basea, Azkaineko erromatar zubiari buruzko oharra (2011-03-22an eskuratua)

Kanpo estekak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]