Azkaine, Nazioarteko Espazio Estaziotik ikusia.Urdazuri, udalerria gurutzatzean
Larrun mendiak Azkaine ipar-mendebaldean dauka, eta herria tontorrera igotzeko abiapuntua da.
Urdazuri (Nivelle frantsesez) ibaiak udalerria gurutzatzen du, bertara isurtzen diren Ibardingo erreka, Arraioko erreka, Etxeberriko erreka eta Galardiko errekarekin batera.
Beste bi mendi aipatu behar dira, txikiagoak direnak. Herriaren Ekialdean kokatzen dira, Bizkarzun (185 m) eta Esnaur (273 m).
CNRSk 2010ean egindako Joly ikerketaren arabera, udalerriak mendiko klima du[3]. Köppen-Geiger sailkapenaren arabera, Cfb motakoa da: klima epela, uda freskoa, sasoi lehorrik gabe[4]. Météo-Franceren 2020ko tipologiaren arabera, udalerria mendiko klima du, eta Pirinio Atlantikoetako klima-eskualdean kokatuta dago (ezaugarri nagusiak: prezipitazio handiak (>1200 mm/urte) urte osoan; negu oso epela (7,5 °C lautadan), haize ahulak)[5]. RE2020 araudiaren arabera, eraikuntza berrietarako, udalerria H2c zonan dago[6].
1971-2000 aldiko batez besteko urteko tenperatura 14,3 °C-koa da, 11,6 °C-ko anplitude termikoarekin. Urteko batez besteko prezipitazio-metaketa 1848 mm-koa da, urtarrilean 12,9 euri-egun eta uztailean 9,6 egun izanik[3]. 1991-2020 aldirako, hurbilen dagoen Météo-France estazioa Ziburu udalerrian dago, 7,7 km-ra, eta bertan neurtutako batez besteko urteko tenperatura 15 °C-koa da eta prezipitazio-metaketa 1521,3 mm-koa delarik[7]. Estazio horretan erregistratutako tenperatura maximoa 42 °C-koa da, 2022ko ekainaren 18an lortua; tenperatura minimoa, berriz, -12 °C-koa da, 1956ko otsailaren 3an lortua[oh 1][7].
Météo-Franceren SIM analisiaren arabera, udalerriari dagokion sare-puntuan 1991–2020 aldiko urteko batez besteko tenperatura 14,1 °C-koa da.[oh 2] Hilabeterik beroena abuztua da (20,6 °C) eta hotzena urtarrila (8,4 °C). Urteko prezipitazioa 1420 mm-koa da; hilabeterik euritsuena azaroa da (199 mm) eta lehorrena uztaila (72 mm).[8]
1959–2025 aldian, urteko batez besteko tenperaturak hamarkadako 0,28 °C-ko gorako joera izan du. Azken hamar urteak (2016–2025) 1961–1990 aldiko batez bestekoa (13,2 °C) baino 1,5 °C beroagoak izan dira. Seriako bost urte beroenetatik lau 2000tik aurrerakoak dira (2020, 2022, 2023 eta 2025). Urterik beroena 2022 izan zen (15,4 °C) eta hotzena 1972 (12,3 °C).[8]
Iturria: Météo-France, SIM: 1991–2020 normalak, udalerriari dagokion sare-puntua
Berotze-marrak, 1959–2025
Marra bakoitza urte bat da; kolorea, urteko batez besteko tenperatura 1961–1990 aldiko batez bestekoarekiko (13,2 °C).
1959: 13,8 °C (+0,60 °C)1960: 13,3 °C (+0,09 °C)1961: 14,1 °C (+0,84 °C)1962: 12,7 °C (−0,59 °C)1963: 12,5 °C (−0,79 °C)1964: 13,0 °C (−0,26 °C)1965: 12,7 °C (−0,52 °C)1966: 13,6 °C (+0,34 °C)1967: 13,0 °C (−0,29 °C)1968: 13,3 °C (+0,09 °C)1969: 12,9 °C (−0,35 °C)1970: 13,1 °C (−0,15 °C)1971: 12,8 °C (−0,45 °C)1972: 12,3 °C (−0,93 °C)1973: 12,8 °C (−0,47 °C)1974: 13,1 °C (−0,17 °C)1975: 13,0 °C (−0,24 °C)1976: 13,1 °C (−0,10 °C)1977: 13,3 °C (+0,02 °C)1978: 13,0 °C (−0,27 °C)1979: 13,1 °C (−0,15 °C)1980: 12,8 °C (−0,47 °C)1981: 13,6 °C (+0,31 °C)1982: 14,1 °C (+0,81 °C)1983: 14,0 °C (+0,72 °C)1984: 13,2 °C (−0,04 °C)1985: 13,3 °C (+0,07 °C)1986: 13,3 °C (+0,01 °C)1987: 13,7 °C (+0,45 °C)1988: 13,6 °C (+0,35 °C)1989: 14,5 °C (+1,21 °C)1990: 14,4 °C (+1,12 °C)1991: 13,4 °C (+0,11 °C)1992: 13,8 °C (+0,54 °C)1993: 13,7 °C (+0,41 °C)1994: 14,4 °C (+1,12 °C)1995: 14,3 °C (+1,08 °C)1996: 13,8 °C (+0,56 °C)1997: 15,0 °C (+1,75 °C)1998: 14,0 °C (+0,76 °C)1999: 14,2 °C (+0,98 °C)2000: 14,3 °C (+1,09 °C)2001: 14,1 °C (+0,83 °C)2002: 14,4 °C (+1,14 °C)2003: 14,7 °C (+1,49 °C)2004: 13,9 °C (+0,63 °C)2005: 13,7 °C (+0,43 °C)2006: 14,5 °C (+1,28 °C)2007: 13,3 °C (+0,06 °C)2008: 13,5 °C (+0,25 °C)2009: 13,8 °C (+0,58 °C)2010: 13,1 °C (−0,10 °C)2011: 14,7 °C (+1,45 °C)2012: 13,7 °C (+0,46 °C)2013: 13,7 °C (+0,45 °C)2014: 14,8 °C (+1,58 °C)2015: 14,4 °C (+1,20 °C)2016: 14,3 °C (+1,07 °C)2017: 14,1 °C (+0,85 °C)2018: 14,4 °C (+1,20 °C)2019: 14,4 °C (+1,15 °C)2020: 15,1 °C (+1,89 °C)2021: 14,2 °C (+0,91 °C)2022: 15,4 °C (+2,20 °C)2023: 15,3 °C (+2,05 °C)2024: 14,9 °C (+1,63 °C)2025: 15,3 °C (+2,10 °C)
195919922025
hotzagoabatez bestekoaberoagoa
Hileko batez besteko tenperatura: lehen eta orain
urtarrila: 1961–1990, 7,6 °C · 1991–2020, 8,4 °C (+0,8)
otsaila: 1961–1990, 8,6 °C · 1991–2020, 8,7 °C (+0,1)
martxoa: 1961–1990, 9,7 °C · 1991–2020, 10,9 °C (+1,2)
apirila: 1961–1990, 11,3 °C · 1991–2020, 12,4 °C (+1,1)
maiatza: 1961–1990, 14,2 °C · 1991–2020, 15,4 °C (+1,2)
ekaina: 1961–1990, 17,0 °C · 1991–2020, 18,2 °C (+1,2)
uztaila: 1961–1990, 19,4 °C · 1991–2020, 20,1 °C (+0,7)
abuztua: 1961–1990, 19,4 °C · 1991–2020, 20,6 °C (+1,2)
iraila: 1961–1990, 18,1 °C · 1991–2020, 18,4 °C (+0,3)
urria: 1961–1990, 15,0 °C · 1991–2020, 15,7 °C (+0,7)
azaroa: 1961–1990, 10,5 °C · 1991–2020, 11,4 °C (+0,9)
abendua: 1961–1990, 8,1 °C · 1991–2020, 9,2 °C (+1,1)
UrtOtsMarApiMaiEkaUztAbuIraUrrAzaAbe
+0,8+0,1+1,2+1,1+1,2+1,2+0,7+1,2+0,3+0,7+0,9+1,1
1961–19901991–2020Behekoa: aldea (°C). Eskala: 0 / 25 °C.
Urteko tenperaturaren anomalia, 1959–2025
°C, 1961–1990 aldiko batez bestekoarekiko (13,2 °C)
Pierre Loti idazlea ongi jabetu zen Azkaineko herri-giroaz bertan, Ramuntcho nobelaren goiargi literarioa edertzeko. Otharre hotelean zirriborratu zuen, hain zuzen.
Herrigunean nabarmentzeko modukoak dira Andredena Mariaren eliza, Herriko Etxea, pilotalekua, Larrungo ur freskoa jariatzen duen iturria, hotel batzuk eta etxetxoak.
Elizaren alboko fatxadan cagot edo agoteentzako bereizkeriazko atea ikus daiteke oraindik ere. Barnealdean hiru galeria ditu elkarren gainean, San Mateoren irudi baliotsu bat ere bai, eta belaontzi bat, eliztarren baten ofrenda. Alboko hilerrian disko‑formako eta bestelako hilarriak daude. Haietako bat indiano batena, indiano izateaz loriatzen zena: Hau da thomba Miguel D’Arraiaga Azcaingo Indiano Jaunarena. Hilla Octobre 22‑1651.
Hainbat hotel eta zenbait kanpin izateak Azkaineko giroaren eta paisaiaren bikaintasuna ondo asko adierazten du.
XIX. mendean eta XX. mendearen hasieran, herriak 1.200 biztanle inguru izan zituen. 1940ko hamarkadatik aurrera, ordea, hazkunde nabaria izan zuen eta mende bukaerarako 3.000 biztanleen maila gainditu. XXI. mendearen bigarren hamarkadan 4.000 biztanletik gora zituen.
Datu hauek Wikimedia Commonsetik eskuratu dira. Aldaketarik behar izanez gero, han egin dezakezu. 1962 eta 1999 artean kontatze bikoitz gabeko biztanleria; hortik aurrera, udalerriko biztanleria. Iturriak: Ldh/EHESS/Cassini 1999ra arte. 2006tik aurrera INSEEren datuak.
Iturria: INSEEren datuetatik eratorritako grafikoa. Biztanleria txikia duten herrietako biztanleria borobildu da bertan eskainitako zenbakietan oinarrituta[9].
Hazkunde begetatiboa
Urtea
2008
2009
2010
2011
2012
2013
2014
2015
2016
2017
2018
2019
2020
2021
2022
2023
2024
2025
Hazkunde begetatiboa
6
22
16
22
5
20
−2
−11
16
−4
−13
3
−24
−3
−17
−29
−1
−18
Jaiotzak
33
53
47
52
43
43
35
31
41
38
28
43
31
42
36
24
39
31
Heriotzak
27
31
31
30
38
23
37
42
25
42
41
40
55
45
53
53
40
49
Honakoa hazkunde begetatiboa erakusten duen grafiko bat da, hau da, urte batean jaiotakoei hildakoak kentzearen emaitza. Datuak INSEE erakundeak eskaintzen ditu[10] eta Wikimedia Commonsen daude eskuragarri. Aldaketaren bat egin behar bada, bertan egin beharko da.
2023 erroldaren arabera, Ascain udalerrian 4.622 biztanle zeuden eta 2.133 elkarbizitza unitate[oh 3], hau da, 2,17 lagun elkarbizitza unitate bakoitzeko (Metropolitar Frantzian 2,13). Talderik handiena etxean seme-alabarik ez zuten bikoteak ziren (% 34,3). Kide bakarreko elkarbizitza-unitateak% 31,9 ziren, Metropolitar Frantziako batez bestekoaren azpitik (% 39,2).[11]
4.622biztanle
2.133elkarbizitza-unitate
2,17lagun elkarbizitza-unitateko
1.462familia
Udalerria
% 24
% 34
% 9
% 32
Metropolitar Frantzia
% 24
% 26
% 10
% 39
Bikotea seme-alabekinBikotea seme-alabarik gabe etxeanGuraso bakarrekoakKide bakarrekoaBestelakoak
Udalerrian 1.462 familia zeuden, eta horien artean etxean seme-alabarik ez zuten bikoteak ziren ugarienak (746). Guraso bakarreko 205 familietatik 165etan ama zen guraso bakarra. 846 familiek ez zuten 25 urtetik beherako seme-alabarik etxean. 280k seme-alaba bakarra zuten etxean, 270k bi, eta 65k hiru edo gehiago. Seme-alabadun 511 bikoteetatik 55tan (% 10,8) seme-alabaren bat bikotekide baten aurreko harreman batekoa zen.[11]
746
511
205
Bikotea seme-alabarik gabeBikotea seme-alabekinGuraso bakarra
25 urtez azpiko seme-alabarik ez etxean846
Seme-alaba bat280
Bi seme-alaba270
Hiru seme-alaba50
Lau edo gehiago15
15 urte edo gehiago zituzten 3.989 biztanle zeuden. Horien artean 15-24 urtekoen% 5,3 bizi zen bakarrik eta 80 urte edo gehiagokoen% 33,1. Bikotean bizitzea ohikoagoa zen talde guztietan, 55-64 urteko taldean jotzen zuen gailurra (% 78,0). 80 urte edo gehiagoko 323 biztanleetatik 288 baino ez ziren elkarbizitza-unitateetan bizi; gainerako 35 kolektibitateren batean.[11]
Bakarrik bizi da
15-24% 5
25-39% 17
40-54% 13
55-64% 18
65-79% 19
80 +% 33
Bikotean bizi da
15-24% 5
25-39% 68
40-54% 75
55-64% 78
65-79% 78
80 +% 54
15 urte edo gehiagoko biztanleen% 48,9 ezkonduta zegoen, eta beste% 17,6 bikotean bizi zen ezkondu gabe (% 9,6 izatezko bikotean eta% 8,0 PACS bidez lotuta).% 21,7 ezkongabeak ziren,% 6,0 alargunak eta% 5,8 dibortziatuak.[11]
Ezkonduta% 48,9
Ezkongabea% 21,7
Izatezko bikotean% 9,6
PACS bidez lotuta% 8,0
Alarguna% 6,0
Dibortziatuta% 5,8
Elkarbizitza-unitatearen erreferentziazko pertsonaren lanbide-kategoriari dagokionez, nagusiak hauek ziren: erretiratuak (% 37,6), enplegatuak (% 14,3), erdi-mailako lanbideak (% 13,8), eskulangileak (% 12,4). Talde nagusia (erretiratuak,% 37,6) Pirinio Atlantikoak departamenduko batez bestekoaren (% 34,1) gainetik dago. 20 elkarbizitza-unitatetan nekazari bat zen erreferentziazko pertsona (% 0,9).[11]
Udalerria
% 9
% 14
% 14
% 12
% 38
Pirinio Atlantikoak
% 11
% 16
% 15
% 12
% 34
Metropolitar Frantzia
% 13
% 16
% 15
% 14
% 30
NekazariakArtisau, merkatari eta enpresa-buruakGoi-mailako langileakErdi-mailako lanbideakEnplegatuakEskulangileakErretiratuakBestelakoak
Taula osoa: elkarbizitza-unitateak eta familiak, 2023
2023 erroldaren arabera, udalerrian 2.905 etxebizitza zeuden. Horietatik 2.131 egoitza nagusi ziren, 568 bigarren egoitza edo noizbehinkakoak eta 206 hutsik zeuden. Etxebizitza gehienak etxeak ziren (1.982), eta apartamentuak gutxi ziren (917). Egoitza nagusietatik 1.526 beren jabearen bizilekuak ziren, 551 alokairuan zeuden, 155 errenta moderatuko etxebizitza gisa alokatuta eta 54 doan lagata.[12]
2.905etxebizitza
2.131egoitza nagusi
1.982etxe
917apartamentu
Etxebizitza multzoa
2.131
568
Egoitza nagusia (2.131)Bigarren egoitza edo noizbehinkakoa (568)Hutsik (206)
Eraikuntza garaiari dagokionez, 2006-2020 artean eraikitako egoitza nagusiak ziren ugarienak (683).[12]
Eraikuntza garaia
1919 aurretik118
1919-194569
1946-1970222
1971-1990506
1991-2005476
2006-2020683
Egoitza nagusien artean gehienek 5 gela edo gehiago zituzten (1.085). Elektrizitatea zen berogailu mota nagusia (841 etxebizitzatan). 1.838 egoitza nagusik beren aparkalekua zuten: 919 etxebizitzatan auto bakarra zegoen eta 1.137tan bi edo gehiago.[12]
Gela kopurua
1 gela26
2 gela229
3 gela349
4 gela442
5 gela edo gehiago1.085
Berogailu mota
793
841
353
Gas sarea (793)Fuel-olioa (75)Elektrizitatea (841)Gas botila (69)Bestelakoak (353)
2023 urtean 15-64 urteko 2.706 biztanleetatik 2.071 aktibo ziren (% 76,5), horietako 1.895 lanean (% 70,0) eta 176 langabezian (aktiboen% 8,5).
2.70615-64 urteko biztanle
% 76,5aktibo
% 70,0lanean
% 8,5langabezia-tasa
Jarduera-tasa: talde bakoitzeko biztanleen artean zenbat diren aktibo (lanean edo langabezian).
15-24 urte% 43,2
25-54 urte% 92,9
55-64 urte% 60,9
Gizonak% 78,4
Emakumeak% 74,8
Langabezia-tasa hezkuntza-mailaren arabera
Titulurik gabe% 10,1
BEPC, brebeta% 16,4
CAP-BEP% 6,8
Batxilergoa% 10,3
Goi-mailako +2% 8,5
Goi-mailako +3/4% 7,2
Goi-mailako +5% 7,4
Marratxo bertikala: udalerriko langabezia-tasa orokorra (% 8,5). Zabalerak eskala finko batean daude (0-% 50), udalerri artean konparagarriak izan daitezen.
635 ez-aktibotik 224 ikasle edo ordaindu gabeko praktiketan ari ziren (% 35,3), 210 erretiraturik zeuden (% 33,1) eta 201 bestelako ez-aktibo ziren (% 31,7).
2023 urtean, diru-sarreren mediana 27.410 eurokoa zen, eta biztanleen% 11 pobrezian bizi zen (bizimoduaren medianaren% 60tik behera).
27.410 €diru-sarreren mediana▲ Dep.: 26.300 €
% 11,0pobrezia-tasa▼ Dep.:% 13,3
Departamenduarekiko konparaketa xehea
Pobrezia-tasa adinaren arabera (departamendua)
18 urtez azpiko% 17,6
18-29 urte% 17,6
30-39 urte% 12,5
40-49 urte% 13,4
50-64 urte% 12,4
65-74 urte% 9,0
75 urte eta gehiago% 9,3
Pobrezia-tasa etxebizitza-erregimenaren arabera (departamendua)
Jabeak% 6,5
Errentariak% 25,8
Eskuragarri dagoen errentaren osaera (departamendua)
INSEEk «eskuragarri dagoen errenta» horrela eraikitzen du: jarduera-errenta + pentsioak + ondarea + gizarte-prestazioak (batuz% 100 baino gehiago ematen dute) kenzuzeneko zergak (batez ere errentaren gaineko zerga).
Azkainen hizkera kostatarra[15] mintzatzen da, nafar-lapurtarraren sartaldeko aldaera bat. Egun, biztanleen% 9 inguru baino ez da euskal hiztuna. Herrian ikastola dago, eta ehun ikasle inguru ditu.[16]
↑Estazioko erregistroak 1921ko urtarrilaren 1an eta 2026ko irailaren 20an artekoak dira.
↑Météo-Franceren SIM (Safran-Isba) analisiak Frantzia metropolitarra 8 km-ko sareta batean hartzen du. Hemengo balioak udalerriaren erditik 2,7 km-ra dagoen sare-puntukoak dira, ez estazio jakin batekoak. Serie hauek ez daude homogeneizatuta: estazio-sarearen aldaketek joera luzeetan eragina izan dezakete.
↑INSEEren ménage kontzeptua (elkarbizitza-unitatea / etxegunea) etxebizitza berean bizi diren pertsonak dira, ahaidetuta egon edo ez. Famille kontzeptua (familia), aldiz, elkarbizitza-unitate BATEN BARRUAN dagoen bikote bat (seme-alabekin edo gabe) edo guraso bakar bat da. Kide bakarreko etxegune batek ez du familiarik: hortik dator udalerri bakoitzean elkarbizitza-unitate kopurua familia kopurua baino handiagoa izatea beti.
↑Frantziako lanbide-sailkapen ofiziala (PCS) darabil: goi-mailako langileak zuzendariak eta goi-mailako lanbide intelektualak dira (ingeniariak, irakasle unibertsitarioak, medikuak...); erdi-mailakoak irakasleak, teknikariak eta erdi-mailako kudeatzaileak; enplegatuak bulego- eta zerbitzu-langileak (administrazio-langileak, saltzaileak...); eskulangileak eskulanezko lanbideak, kalifikatuak zein ez.
↑Atal hau lantokiaren arabera neurtzen da, ez bizilekuaren arabera: udalerriko enplegu kopuruak eta bertako biztanle langileen kopuruak ez datoz bat.
12(Frantsesez)Joly,Daniel;Brossard,Thierry;Cardot,Hervé;Cavailhes,Jean;Hilal,Mohamed;Wavresky,Pierre. (2010-06-18).«Les types de climats en France, une construction spatiale»Cybergéo: revue européenne de géographie501doi:10.4000/cybergeo.23155..
↑(Frantsesez)Dubreuil,Vincent. (2022-02).«Le changement climatique en France illustré par la classification de Köppen»La Météorologie116doi:10.37053/lameteorologie-2022-0012..