Edukira joan

Elo

Elo
 Nafarroa Garaia, Euskal Herria
Eloko irudi panoramikoa
Eloko zubia eta Natibitateko eliza
Eloko zubia eta Natibitateko eliza
Elo bandera
Bandera

Elo armarria
Armarria


Mapa
Kokapena
Herrialdea Euskal Herria
Lurraldea Nafarroa Garaia
Merindadea Zangoza
EskualdeaPirinioaurrea
Administrazioa
Estatua Espainia
Erkidegoa Nafarroa
BarrutiaAgoitz
MankomunitateaIruñerria
Izen ofiziala Monreal / Elo
Alkatea
(2019-2023)
Jose Manuel Garcia Arostegui
(Elkarrekin Elotik)
Posta kodea31471
INE kodea31172
Herritarraeloar
Geografia
Koordenatuak42°42′22″N 1°31′23″W / 42.70606128°N 1.52297778°W / 42.70606128; -1.52297778
Azalera22,61 km²
Garaiera486-1286 metro
Distantzia18,7 km (Iruñetik)
Demografia
Biztanleria511 (2025:  −1)
alt_left 235 (%45,9) (%54,1) 277 alt_right
Dentsitatea0,23 bizt/km²
Euskara
Eremuaeremu ez-euskalduna
Euskaldunak[1]% 8.8 + % 13.6 hartzaile (2021)
Kaleko erabilera [2]% 
Datu gehigarriak
Sorrera1149 (independentzia)
Webguneawww.monrealnavarra.es

Elo[3][a] Euskal Herriko udalerri bat da, Nafarroa Garaia lurraldean kokatuta. Zangozako merindadean eta Pirinioaurrea eskualdean dago, Iruñea hiriburutik 18,7 kilometrora. Altuera 486 eta 1286 metro artekoa da, eta 22,61 km²-ko azalera hartzen du. 511 biztanle zituen 2025. urtean.

Ibargoitin dagoen herri txiki bat da, Iruñea eta Zangoza arteko korridorea. Erdi Aroan garrantzi handia izan zuen, bai estrategikoa bai hiribildua. Higa, Eloko mendi nagusia, Iruñerriko gailur nabarmenetako bat da. Erdi Aroko hiria herriko tontorraren inguruan dago. Bertan, Eloko gaztelua zegoen, urbanizazio berrien eta Elortz ibaiaren artean. Bertan, Donejakue bidea zeharkatzen duen Erdi Aroko zubia nabarmentzen da.

Ibargoiti ibarrena zen administratiboki 1149ra, udalerri independente batean sortu zenetik. Elo Nafarroako Gorteetan jarlekudun hiria izan zen. Bertako biztanleak eloarrak dira.


Somportetik   Donejakue bidea
Aragoiko bidea
Donejakuera
Getze
(2,5 km)
   Elo    Iharnotz
(4,3 km)


Elo beste hizkuntza batzuetan ere ezagutzen da, hala nola:

Gainera, toponimoa hainbat modutan agertu da historian zehar:[4]

  • Mons Regalis en Elo (1000)
  • Monte Realle (1149)
  • Mont Reyal (1171)
  • Monte Regale (1185)
  • Monte-Regali (1188)
  • Mont Real (1224)
  • Montreal (1234)
  • Montis Regalis (1236)
  • Montem Regalem (1237)
  • Monreal (1254)
  • Montreal (1269)
  • Monrreal (1311)
  • Montrreal (1366)
  • Monreal (1534)
  • Elo (1600)
  • Monreal (1638)
  • Monreal (1765)
  • Monreal (1829)
  • Elo (1912)
  • Monreal (1961)
  • Elo (1974)

Lekuizen horrek azalpen zaila du. Lekukotasun dezente daude horren fede ematen dutenak. Josef Moretek bere liburuan idatzi zuen Elo herri honen jatorrizko izen baskoia zela. XVI. mendean dokumentatuta dago, halaber, Tebastik Elora zihoan bideak Elobidea ("Elorako bidea") izena zuela. Horrek ez du ofizialtasunik izan beti, eta XIX. mendearen lehen erdian euskara erabiltzeari utzi zitzaionean ere euskara erabiltzeari utzi zitzaion. Hala ere, beti izan da herriaren antzinako euskal izena zelako kontzientzia eta horregatik Euskaltzaindiak XX. mendearen bigarren erdian hartu zuen herriaren euskarazko izen formaltzat. Gaur egun Nafarroa Garaian dagoen zonakatze linguistikoaren arabera, Elo gaur egun Nafarroako zonalde mixtoan geratzen da, non euskararen gorakada nabarmena dagoen, Iruñerriko gainerako eremuetan bezala.

Elo toponimoa etimologia enigmatikokoa da. Batzuek "elorri" hitzarekin lotu dute. Julio Caro Barojak, hala ere, Eilo edo Elo izeneko antroponimotzat jo zuen, Erdi Aroko Araban ohikoa. Caro Barojak "Elo Bellacoz" izeneko emakume bat, Mena Haranekoa, "Eylon" delako bat, Arabako kondea izandakoa, eta "Ele" akitaniar jainkoa aipatu zituen bere lanetan, Elo herriarekin lotura izan zezaketen izen gisa.

Toponimo erromantzeari dagokionez (okzitanieraz/gaskoiz eta nafar erromantzez, Nafarroako Erresumako beste bi hizkuntzak), "Erregearen mendia" esan nahi du. Herri honi buruz idatzitako lehen erreferentziak forma desberdinetakoak dira: Mone Real, Monrreal, Mont Real, Monte Real, Monte Realle, Monte Regale... Gero, azkenean, Monreal forma apokopatua nagusitu zen, Aro Modernoan Nafarroa Garaiera iritsi aurreko formak gaztelaniaz hartu ondoren.

Hainbat teoria daude Eloren ordezko eta ondorengo izendapen horren sorrerari buruz. Josef Moretek idatzita utzi zuen izena gehitu eta gazteluz gotortzeagatik zela, erregeren baten ordenako gorentasun batean. Hiribilduaren izenari eman zaion beste azalpen tradizionalak dio Alaizko gailurretatik hegoalderantz mendiak errealengokoak zirela. Nafarroako errege-erreginek ehizarako erabili zituzten mendi horiek.

Eloko armarriak honako blasoi hau du:[5]

« Armarri koroatua eta kuartelatua: lehen eta laugarren hondo gorri batez eta aurrean hiru dorreko gaztelu hori batez osatuta dago, bigarren eta hirugarren hondo hori batez eta aurrean erauzitako haritz berde batez osatuta dago. »

Eloko banderak Eloko armarria dauka hondo gorri baten gainean.

Elo Ibargoiti ibarran dago, baina udalerri independente da.

Inguru naturala eta kokapena

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Udal-administrazio apartekoa badu ere, ibar aldetik Ibargoitiren zati da, Elortz ibaiko ibarraren goiko zatiarena alegia.

Higa mendia, batzuetan herriaren izenean oinarrituta "Elomendi" izenaz ere ezaguna dena oso-osorik udalerri honetan dugu; 1289 metrorekin Alaizko mendilerroaren tontor nagusia dena.

Bertzela, herria Nafarroa erdialde-ekialdean kokatuta dago. N-240 errepidetik gertu Jakako norabidean.

Klima eta landaredia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Elok klima azpimediterraneoa dauka, eta urteko batez besteko tenperatura aldakorra da, 12 gradu herrigunean eta 10 herriko gunerik menditsuenetan. Prezipitazioak nahiko urriak dira udan baina ugariak gainontzeko urtaroetan, guztira 950mm inguru jausten dira urtero 110 egunetan.

Udalerriko landarediaren erdia baino gehiago ameztiek osatzen dute. Duela mende asko, Elo gehiena estaltzen zuten arren, gizakiaren eraginez asko murriztu da. Birlandatutako zuhaitzak 229 hektarea osatzen dituzte. Horrez gain, Izaga haitzaren inguruetan pagadiren bat aurki daiteke.

Estazio meteorologikoak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Elon dagoen, itsasoaren mailatik 528 metrora, Nafarroako Gobernuak 1929n jarritako estazio meteorologikoa dago.[6] Udalerriko adierazgarriena da, haran berean baitago, 4 kilometro eskasera.

    Datu klimatikoak (Elo, 1984-2020)    
 Hila   Urt   Ots   Mar   Api   Mai   Eka   Uzt   Abu   Ira   Urr   Aza   Abe   Urtekoa 
Erregistraturiko tenperatura maximoa (°C) 19.0 22.5 25.0 27.5 35.0 40.0 40.0 41.0 37.5 30.5 23.0 19.5 41
Batez besteko tenperatura maximoa (°C) 8.7 10.5 13.8 15.9 20.1 24.8 28.1 28.5 24.2 18.9 12.5 9.4 17.9
Batez besteko tenperatura (ºC) 5.4 6.5 9.0 11.0 14.5 18.5 21.2 21.5 18.2 14.2 9.1 6.1 12.9
Batez besteko tenperatura minimoa (°C) 2.1 2.5 4.3 6.0 9.0 12.2 14.4 14.6 12.1 9.4 5.7 2.8 7.9
Erregistraturiko tenperatura minimoa (°C) -12.0 -8.5 -10.0 -1.5 0.0 3.0 7.0 5.0 3.0 -1.0 -5.5 -9.5 -12
Batez besteko prezipitazioa (mm) 80.4 69.2 74.0 84.5 69.1 53.1 40.1 33.9 52.9 80.9 101.4 77.9 817.4
Prezipitazio maximoa 24 ordutan (mm) 57.6 46.0 69.3 56.8 56.2 69.1 59.3 98.3 93.0 74.5 64.5 65.5 98.3
Prezipitazio egunak (≥ 1 mm) 12.7 10.9 10.5 12.4 10.8 6.9 5.3 5.1 7.2 10.0 12.8 11.5 115.8
Elur egunak (≥ 1 mm) 1.7 2.6 1.6 0.6 0.1 0.0 0.0 0.0 0.0 0.1 0.5 1.2 8.3
Iturria: Nafarroako klimatologia zerbitzua[7]

Brontze Aroko 26 tresna leundu aurkitu dira, bai eta aire zabaleko eta Eneolitiko-Brontze garaiko ebidentziak dituzten harkaitzen babeseko hainbat kokaleku ere; eta Higa mendiaren hegaletan, bi hilobi aurkitu dira, garai berekoak.

Gartzia V.a Ramiritz

1149an Gartzia V.a Ramiritz, Nafarroako erregeak, Lizarrako forua eman zien Eloko biztanleei. 1271n Henrike I.ak berretsi zuen; foruak, zintzotasunak, pribilegioak eta ohiturak berresteaz gain, Antso VII.a Azkarrak, Tibalt I.ak eta Tibalt II.ak egindako "indarrak" desegingo zituela agindu zuen, eta txanponari eusteko konpromisoa hartu zuen. Hiribildu on gisa, Nafarroako Erresumako Gorteetan esertzeko eskubidea izan zuen beti. Erdi Aroan juduen gutxiengo txiki bat bizi izan zen bertan.[8]

1276ko maiatzaren 5ean, Eloko kontzejuak leialtasun eta obedientzia zin egin zien Joanes I.ari eta Eustache de Beaumarchais gobernadoreari. 1276an hitzarmen batzuk sinatu ziren Elon Gillen Hunalt Lantarrekoa, Gartzea Martinitz Urizkoa eta Semen Sotetze zaldunen artean, Eustache de Beaumarchais, Nafarroako gobernadorearen izenean, alde batetik, eta Errolan Peritz Erantsusikoa, Eloko gazteluko alkaidearen. Akordio horren arabera, alkaideak ez lieke gaztelu horretan sartzen utziko Gaztelako erregeari eta bertako jendeari, ez Gontzalo Ibainitz Baztangoa, Joan Gontzalitz, haren seme Gartzea Almorabide eta Joan Bidaurrekoari, ez eta Nafarroako erreginaren etsai den inori ere.

1307ko urriaren 20an, Lizarran, Luis I.a Hutinek foruak gorde eta kontraforuak desegingo zituela agindu zuen, txanponik ez "aldatzeko" promesa errepikatuz.

Jose Yanguas Mirandak jasotzen duenez, Eloko bizilagunek 1344ko udal-lege bat zuten ("paramendu" izenekoa). Lege horren arabera, eloar batek beste eloar bat hiltzen bazuen, hil egin behar zuen. Hala ere, hildako pertsona ez bazen eloarra, ez zen arau hori bete behar. Hala, Martin Gartziari Pedro Martinitzen heriotza leporatzen ziotenean, eta heriotza zigorra jasotzeko beldurrez, alkatearengana eta zinpekoengana jo zuen, Pedro Martinitz zena Iruñeko elizako priore eta kabildoaren lepoko petxeroa zela esanez, hau da, bizilaguna, baina ez eloarra; eta alkateak eta zinpekoek hala adierazi zuten. 1361ean, Karlos II.ak Elo hiribilduari eman zion alkateak eta epaimahaiek herrikoak muga zitzatela, liskarren bat edo borrokaren bat gertatzen zenean, su-etenak eman nahi ez zitzaten, eta, mugatu ondoren, su-etenak eman arte preso eduki zitzaten.[9]

Gerra Zibilean beaumontarren eta agaramontarren arteko borroketan zehar, Eloko gaztelua Bianako printzeari leial izan zitzaion, eta herria, agaramontarra, Joan II.aren alde jarri zen. 1452an, gotorlekua borrokarako prestatu zen, eta erregeak hartu zuen. Urte bereko Konkordiaren ondoren, Bianako Printzeak berriro setiatu zuen Elo 1453-1454 bitartean, 1456an behin betiko garaitua izan zen arte. Gerraren ondoren, Elok bere etxeen kopurua heren bat murriztu zuen, Karlos Bianakoaren setioan izandako artilleria-suaren ondorioz.

1466an, Leonor I.a erreginak, merkatu egun bat eman zion, ostiralean, Elori, herriak Joan II.a bere aitari Bianako printzearen aurka zion leialtasunaren ordainetan.

Fernando Katolikoak 1512an Nafarroa konkistatu zuenean, abuztuaren hasieran Albako dukearen armada gaztelarraren aurrean kapitula zuen Elok, Iruñeko eta Nafarroako beste gotorleku batzuetako ereduari jarraituz. Urte horretatik aurrera, Elo eta beste plaza batzuk gotortzeko agindu zen, Frantziak lagundutako Albreteko etxea legitimoa berrezartzeko saiakera bat saihesteko. 1514an, Fernando Katolikoak Karlos Gongorari Eloko alkatetza eta gotorlekua eman zizkion, Nafarroako konkistan emandako laguntzaren sari gisa.[10]

Nafarroako Gorteetan Eloko diputatuak esertzen ziren, Iruñea, Lizarra, Tutera, Zangoza, Erriberri, Agoitz, Biana, Tafalla, Aguilar, Kaseda, Uharte, Atarrabia, Mendigorria, Torralba, Lesaka, Corella, Zuñiga eta Lakuntza hirietako diputatuekin batera, eta eliz eta militar besoetako ordezkariekin batera, Florentzio Idoatek dioenez. Batzuetan, Gorteek beren eserlekua ukatu zieten abade eta apezpiku batzuei, atzerritarrak zirelako; horixe izan zen Iratxeko abadearen kasua 1546. urtean, non ez zuten onartu, Filipe II.a erregearen nahia gorabehera. 1561ean, Nafarroako Gorteetan eserlekua zuten hirien eta hiribilduen arteko liskarrak sortu ziren, kokapen-ordenari buruz, eta Elori postu bat eman zitzaion Bianaren atzean eta Tafalla eta Irunberriren aurrean.

Aro Garaikidea

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
Frantzisko Espotz Mina

Iberiar Penintsulako Gerran, frantziarrek Elo gotortu zuten, Nafarroako beste herri batzuekin batera, Erresuma osoan zebiltzan gerrillarien partiden aurkako neurri gisa. 1809ko urrian, gerrillarien partida bat, Xabier Minaren agindupean, Irunberrira etorri zen frantziarren komunikazioak zailtzeko asmoz. Mina, 200 frantziarrek Tafallarako bidea hartu zutela jakinik, bila irten zitzaien. Baina frantziarrek begien bistan ihes egin zuten, gerrarako materiala zeukan gurdi bat geratuz gerrillarien esku. 1810eko abuztuaren erdialdean, Frantzisko Espotz Minaren irteera Elotik igaro zen, atzetik zetozkien frantziar indar talde indartsuetatik ihesi. Untzutik abiatu eta Oibar eta Leatxerantz jarraitu zuten, bi herri horietan atseden hartzeko asmoz. Hilabete horretan bertan, espedizio bera Elotik igaro zen, beti etsaien tropengandik ihesi, Leatxetik etorrita eta Gareserantz abiatuz.

1810eko irailaren zazpian, Frantziako zutabe bat kokatu zen Elon, Frantzisko Espotz Minaren gerrillariak hartzeko asmoz. Aurreko gauean Alaitz mendilerroan babestu behar izan zuen, frantziarrak atzetik zituela. Gerrillariak hilaren zazpian hurbildu ziren Elora, eta herria okupatuta aurkitu zutenez, mendilerroan sartu ziren berriro. Azkenean Elon zegoen zutabe frantziarrari erasotzea erabaki zuen, baina erasora jo behar zutenean, frantziarrak, txosten faltsuen biktima, Leatxera abiatu zirela ikusi zuten. Elotik gerrillariak Agoitzera abiatu ziren. 1810eko urriaren 21ean, Custodio Fontellasek zuzendutako zazpiehun gizoneko partida batek ehun jendarme eta hogeita hamar zaldizko frantziarri eraso zien Elon, ihesean jarriz eta hirurogei baja baino gehiago eraginez.[10]

Eloko gudua 1810eko abenduan gertatu zen. Reille jeneral frantsesak Espotz Mina bere batailoiekin Irunberritik gertu zegoela jakin zuenean, 1500 infantez eta 300 zaldiz osatutako zutabe bat Tafallatik Oibarrera joatea erabaki zuen, bera Irunberrira Elotik zihoan bitartean. Espotz Mina abenduaren 23an elkartu ziren. Infanteriaren apustua egin zuen Getze eta Idotzin hirietan, eta hamabi bat zaldirekin irten zen, etsaia zelatan jartzeko. Frantziarrak atzetik irten ziren Getze atzean utzita. Idotzinera hurbiltzen ari zirela, Espotz amorratu eta aurrez aurre jarri zen, atzekoz aurrera Getzen zeuden gizonek erasotzen zieten bitartean. Frantziarrak lehian zebiltzan Elora iristeko, baina, inguraturik, laurogei inguru baino ez zituzten egin.

1811ko urriaren amaieran, Espotz Mina dibisioa Elotik igaro zen, Zangozatik zetorrela eta Gipuzkoarako norabidean, Aragoin preso hartutako preso frantziar ugari gidatuz. 1811ko azaroaren hasieran, Frantzisko Espotz Mina jaunaren banaketa Elotik igaro zen, Santikurutze Kanpezutik eta Gipuzkoatik etorria. Gerrillariak Zangozarantz zihoazen, zeren Espotz Minak Blake jeneralaren ofizio bat jaso baitzuen, Aragoiko lurretan ahal zituen eraso guztiak egiteko aginduz. 1812ko martxoan, Frantziako tropen talde handiak Elon eta Nafarroako beste hiri batzuetan kokatu ziren, Espotz Mina gerrillarien dibisioaren aurka lan egiteko urtzearen zain, garai hartan Erronkaribarran baitzegoen.[8]

1847an, Elok eskola bat zuen, 2600 erreal zituena, eta berezko funtsetik, horretarako zegoen fundazio batetik eta ikasleen ordainsarietatik ordaintzen ziren. Eliza bikario batek eta hiru onuradunek zerbitzatzen zuten. Higaren beraren oinean, sendabelar bat ezagutzen zen. Hiribilduak bide ona zuen, Iruñetik Zangozara, besteak izaera lokal hutsekoak ziren. Hiribilduarena zen irin-errota batek funtzionatzen zuen.

1855eko maiatzaren 1eko desamortizazio-legea betez, irin-errota bat, bi finka eta teileria bat saldu ziren herri horretan 1862an.

Bigarren Karlistadan Karlos Maria Borboi Austria-Estekoaren aldekoek Santa Barbara baselizan indarra hartu zuten.

1920ko hamarkadan bi eskola zeuden, txokolate-fabrika bat eta irin-elkartea.

511 biztanle zituen 2025. urtean Elok.[11]

1842 1857 1860 1877 1887 1897 1900 1910 1920 1930 1940 1950 1960 1970 1981 1991 2001 2011 2021
425 655 645 647 544 539 557 597 551 580 492 513 430 347 290 307 289 485 480
Biztanleriaren tamainaUrtea250300350400450500550600189019201950198020102040EloBiztanleriaren estatistikaOharra: grafiko hau Wikidatan jasotako datuetatik egin da, automatikoki. Daturen bat aldatu edo eguneratu behar izanez gero, egizu Wikidatan bertan.
Biztanleria-piramidea 2025
Guztira: 277 gizon, 235 emakume
%GizonakAdinaEmakumeak%
0.00
 
100+
 
0.00
0.00
 
95-99
 
0.43
0.36
 
90-94
 
1.28
1.44
 
85-89
 
0.85
3.25
 
80-84
 
1.28
1.81
 
75-79
 
3.83
2.53
 
70-74
 
1.28
6.86
 
65-69
 
4.68
5.42
 
60-64
 
5.11
11.91
 
55-59
 
7.23
10.11
 
50-54
 
10.21
11.91
 
45-49
 
7.66
5.78
 
40-44
 
8.94
5.42
 
35-39
 
7.66
4.33
 
30-34
 
3.40
3.61
 
25-29
 
6.38
5.78
 
20-24
 
7.23
4.69
 
15-19
 
7.66
5.78
 
10-14
 
7.23
3.97
 
5-9
 
3.40
5.05
 
0-4
 
4.26
Iturria: Nafarroako Estatistika Institutua / Instituto Nacional de Estadística
Hazkunde begetatiboa
Hazkunde begetatiboa (pertsonak)Urtea−6−4−20246200820112014201720202023Monreal / EloHazkunde begetatiboa
Urtea20082009201020112012201320142015201620172018201920202021202220232024
Hazkunde begetatiboa 545215−1−22−2−1−3−52232
Honakoa hazkunde begetatiboa erakusten duen grafiko bat da, hau da, urte batean jaiotakoei hildakoak kentzearen emaitza. Datuak Nastat erakundeak eskaintzen ditu[12] eta Wikimedia Commonsen daude eskuragarri. Aldaketaren bat egin behar bada, bertan egin beharko da.
Batez besteko adina
AdinaUrtea3940414243200320072011201520192023Monreal / EloBatez besteko adina
Urtea20032004200520062007200820092010201120122013201420152016201720182019202020212022202320242025
Batez besteko adina 42,8942,5241,2640,6139,4239,1440,0339,6239,4539,5339,5840,0341,3141,1841,5241,4141,6741,3740,7841,0841,3441,4142,21
Honakoa batez besteko adina erakusten duen grafiko bat da. Datuak Nastat erakundeak eskaintzen ditu[13] eta Wikimedia Commonsen daude eskuragarri. Aldaketaren bat egin behar bada, bertan egin beharko da.

Jaiolekuari dagokionez, 2025. urtean biztanleen % 20,9 udalerri berean jaioak ziren[14], probintziako batez bestekoaren (% 37,3) azpitik. Beste erkidego batzuetan jaiotakoak (EAE barne) % 15 dira, eta espainiar estatutik kanpo jaiotakoak % 11,7 —probintzian % 19,8—.

Biztanleria jaiolekuaren arabera Nafarroako mapa
Udal
Prob
Best
Esta
Udalerri berean · % 20,9Probintzia berean · % 52,3Beste erkidegoa · % 15Estatutik kanpo · % 11,7
Jaiolekua bizilekuarekin alderatuta (2025). Iturria: INE.

Biztanleria atzerritarra

Espainiar estatutik kanpo jaiotako 60 biztanleren artean, gehienak Amerikan jaioak dira (% 51,7)[15]. Jaiotza herrialde nagusiak Errumania, Argentina, Venezuela dira.

Atzerrian jaiotakoak, eskualdeka
Amer
Euro
Amerika · % 51,7Europa · % 36,7Afrika · % 6,7Asia · % 5
Espainiar estatutik kanpo jaiotakoak, eskualdeka (2025). Iturria: INE.
Jaiolekuko herrialde nagusiak, sexuaren arabera
Jaiolekuko herrialde nagusiak, sexuaren arabera (2025). Iturria: INE.

INEren 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, udalerrian 330 etxebizitza zeuden: 192 (% 58,2) nagusiak eta 138 (% 41,8) ez-nagusiak.[16]

Tasazio-datuen arabera, 2023an udalerrian tasatutako etxebizitzen batez besteko prezioa 1.456 €/m²-koa zen (desbideratze tipikoa: 589 €/m²), eta prezio-tarte ohikoena 1.200-1.400 €/m² artekoa. Tasatutako etxebizitzen batez besteko azalera 151 m²-koa zen. 2022tik 2023ra % 8,7 igo zen (1.340 €/m²). Balio hori Nafarroako udalerrien medianaren (891 €/m²) % 63,4 gainetik zegoen.[17]

330etxebizitza
192etxegune
1.456€/m² batez beste (2023) Nafarroako mapa

Etxebizitza multzoa Nafarroako mapa

192
138
Etxebizitza nagusia (192)Ez-nagusia (bigarrena edo hutsa) (138)

Guztira 192 etxegune zeuden, eta horietatik 53 (% 27,6) pertsona bakarrekoak ziren.[18]

Etxeguneak tamainaren arabera

Pertsona 153
2 pertsona44
3 pertsona49
4 pertsona36
5 edo gehiago10

Hezkuntza-maila

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

INEren 2024ko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, udalerrian 15 urte edo gehiagoko 433 biztanle zeuden. Lortutako ikasketa-mailarik altuenari dagokionez, goi-mailako ikasketak zituztenak % 51,5 ziren; bigarren hezkuntzako bigarren etapa (batxilergoa edo erdi-mailako lanbide-heziketa) zutenak % 22,9; bigarren hezkuntzako lehen etapa (DBH edo antzekoa) zutenak % 21,5; eta lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak % 4,2.[19] Goi-mailako ikasketak zituztenen proportzioa % 45,2 zen 2021ean eta % 51,5 2024an; beraz, 6,3 puntu igo zen 3 urtean. Lehen hezkuntza edo gutxiago zutenena, berriz, % 3,7 izatetik % 4,2 izatera pasatu zen. Sexuaren arabera, goi-mailako ikasketak zituztenak emakumeen artean % 56,5 ziren, eta gizonen artean % 47,2; 9,3 puntuko aldea, emakumeen alde. Lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak, berriz, emakumeen % 4,5 eta gizonen % 3,9 ziren.

433biztanle 15 urte edo +, 2024
% 51,5goi-mailako ikasketak+6,3 puntu 2021etik mapa
% 4,2lehen hezkuntza edo gutxiago+0,5 puntu 2021etik mapa
% 21,5
% 22,9
% 51,5
Lehen hezkuntza edo gutxiago · % 4,2Bigarren hezkuntzako lehen etapa (DBH) · % 21,5Bigarren hezkuntzako bigarren etapa · % 22,9Goi-mailako ikasketak · % 51,5
Lortutako ikasketa-mailarik altuena, 15 urte edo gehiagoko biztanleen artean (2024). Nafarroako mapa
Sexuaren araberako banaketa
15 urte edo gehiagoko biztanleria ikasketa-mailaren eta sexuaren arabera, Monreal/Elo, 2024
Ikasketa-mailaGuztira%Gizonak%Emakumeak%
Goi-mailako ikasketak223% 51,5110% 47,2113% 56,5
Bigarren hezkuntzako bigarren etapa99% 22,956% 24,043% 21,5
Bigarren hezkuntzako lehen etapa (DBH)93% 21,558% 24,935% 17,5
Lehen hezkuntza edo gutxiago18% 4,29% 3,99% 4,5
Guztira433% 100,0233% 100,0200% 100,0
Urtez urteko bilakaera
Ikasketa-mailaren bilakaera (%), Monreal/Elo, 2021–2024
UrteaGoi-mailakoakBatx. / erdi LHDBHLehen H. edo gutx.15 urte edo +
2021% 45,2% 26,4% 24,7% 3,7409
2022% 47,0% 25,8% 23,8% 3,4411
2023% 49,6% 22,7% 23,9% 3,8423
2024% 51,5% 22,9% 21,5% 4,2433
500 biztanletik beherako udalerrietan, INEk ikasketa-maila lau multzo nagusitan baino ez du argitaratzen, eta ez du jaiolekuaren araberako daturik ez ikasten ari direnei buruzkorik ematen.

Eloko biztanleria batez ere adinekoa da, eta horregatik gehienak erretiratuta daude. Gainerako biztanleek nekazaritzan lan egiten dute ia erabat, batez ere hegoalderago dagoen ibarrean, non landu daitekeen azalera handiagoa den. Horrez gain, Iruñerria edo Irunberri bezalako industrialdeetatik hurbil daudenez, bertako biztanleetako batzuk egunero joaten dira hara lan egitera eta bailaran bizitzera.

Diru-sarrerak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2024. urtean, biztanle bakoitzeko batez besteko errenta garbia 19.576 euro-koa zen[20], eta etxegune bakoitzeko 50.621 euro-koa. Balio hori probintziako batez bestekoaren (17.701 euro) gainetik dago, eta Espainiako batez bestekoaren (15.948 euro) gainetik. Kontsumo-unitateko errentaren mediana (etxeguneen tamaina eta osaera kontuan hartzen dituen neurria) 27.645 euro zen. Errenta gordina 25.183 euro-koa izan zen pertsonako.

Diru-sarreren iturri nagusia soldata da, guztizkoaren % 63,2[21]. Gainerako iturriak: pentsioak (% 16,1), beste diru-sarrerak (% 17,8), langabezia-prestazioak (% 1), beste prestazioak (% 1,9).

63%
16%
18%
Soldata · % 63,2Pentsioak · % 16,1Langabezia · % 1Beste prestazioak · % 1,9Beste sarrerak · % 17,8
Diru-sarreren banaketa iturriaren arabera.

Desberdintasuna

Errentaren banaketaren desberdintasuna neurtzeko Gini indizea erabiltzen da[22][oh 1]. Udalerrian indizea 25,8 da, probintziakoaren (30,4; Nafarroako mapa) azpitik eta Espainiakoaren (31,9) azpitik. P80/P20 zatidurak, hau da errenta-banaketaren 80. eta 20. pertzentilen arteko zatidura, 1,9 da, probintziakoaren (2,6; Nafarroako mapa) azpitik eta Espainiakoaren (2,6) azpitik.

Jarduera ekonomikoa

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

INEren 2024ko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, Monreal/Elo udalerrian biztanleria aktiboa (okupatuak eta langabeak) 284 pertsona ziren, hau da, 16 urte edo gehiagoko biztanleriaren % 66,7; gainerako % 33,3 inaktibo zeuden.[23] Aktiboen artean, langabezia-tasa % 6,3 zen. Sexuaren arabera, gizonezkoen jarduera-tasa % 66,5 zen eta emakumezkoena % 66,8; langabezia-tasa, aldiz, % 4,6 eta % 8,4 zen, hurrenez hurren.[23]

Okupatuen kopurua 257 zen 2023ean, 2021eko 237etik gora.[24] Emakumeek okupatuen % 44,0 osatzen dute, eta gizonek % 56,0.

257okupatu, 2023+% 8,4 2021etik
% 44,0emakumeak okupatuen artean
% 66,7jarduera-tasa, 2024
% 6,3langabezia-tasa, 2024
16 urte edo gehiagoko biztanleria jarduerarekiko loturaren arabera (2024)
% 62,4
% 33,3
Okupatuak · % 62,4Langabeak · % 4,2Inaktiboak · % 33,3
16 urte edo gehiagoko biztanleria jardueraren eta sexuaren arabera, Monreal/Elo, 2024
EgoeraGuztira%Gizonak%Emakumeak%
Okupatuak266% 62,4146% 63,5120% 61,2
Langabeak18% 4,27% 3,011% 5,6
Inaktiboak142% 33,377% 33,565% 33,2
Guztira426% 100,0230% 100,0196% 100,0

Jarduera-sektoreak

Jarduera-sektoreei dagokienez, okupatuak honela banatzen dira: zerbitzuak (% 69,6), industria (% 19,1), eraikuntza (% 7,4) eta nekazaritza, abeltzaintza eta arrantza (% 3,9).[24]

Okupatuak jarduera-sektorearen arabera (2023) Nafarroako mapa
% 19,1
% 69,6
Nekazaritza, abeltzaintza eta arrantza · % 3,9Industria · % 19,1Eraikuntza · % 7,4Zerbitzuak · % 69,6

Okupazioa eta lan-egoera

Okupazio-mailari dagokionez, langile kualifikatuak eta maila baxuko ofizialak dira talderik ugariena, okupatuen % 47,1; ondoren, zuzendariak eta goi eta erdi mailako teknikariak daude (% 35,0), eta oinarrizko okupazioak % 14,0.[25] Bi sexuetan langile kualifikatuak dira nagusi (gizonen % 47,9 eta emakumeen % 46,0).

% 35,0
% 47,1
% 14,0
Zuzendariak eta goi eta erdi mailako teknikariak · % 35,0Langile kualifikatuak eta maila baxuko ofizialak · % 47,1Oinarrizko okupazioak · % 14,0Ez dago jasota · % 3,9
Okupatuak okupazioaren eta sexuaren arabera, Monreal/Elo, 2023
OkupazioaGuztira%Gizonak%Emakumeak%
Zuzendariak eta goi eta erdi mailako teknikariak90% 35,043% 29,947% 41,6
Langile kualifikatuak eta maila baxuko ofizialak121% 47,169% 47,952% 46,0
Oinarrizko okupazioak36% 14,025% 17,411% 9,7
Ez dago jasota10% 3,97% 4,93% 2,7
Guztira257% 100,0144% 100,0113% 100,0

Okupatuen % 79,8 besteren konturako langileak dira, eta % 20,2 norberaren konturakoak.[26]

% 20,2
% 79,8
Norberaren kontura · % 20,2Besteren kontura eta beste egoera bat · % 79,8
Okupatuak lan-egoeraren eta sexuaren arabera, Monreal/Elo, 2023
Lan-egoeraGuztira%Gizonak%Emakumeak%
Norberaren kontura52% 20,234% 23,618% 15,9
Besteren kontura205% 79,8110% 76,495% 84,1
Guztira257% 100,0144% 100,0113% 100,0

Lehen sektorea

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Nekazaritza

2020ko Nekazaritza Erroldaren arabera, udalerrian 10 nekazaritza-ustiategi zeuden, eta guztira 627 hektarea nekazaritzako azalera erabilgarri (NAE) lantzen zuten[27][oh 2]. Udalerriaren azalera 22,6 km² denez, NAE lurraldearen % 27,7 da[28]. Lur-erabileraren arabera, NAEren % 86,8 lur goldagarria (544 ha, 10 ustiategitan), % 12,6 larre iraunkorrak (79 ha, 2 ustiategitan), % 0,6 arbolak (3,8 ha, 2 ustiategitan) eta norberaren kontsumorako baratzeak (0,03 ha, ustiategi batean)[oh 3].

Nekazaritzako azalera erabilgarria (NAE)
NAE udalerriaren azaleran
28%
72%
NAE · 627 ha (% 27,7)Gainerako azalera · 1.634 ha (% 72,3)
NAE, lur-erabileraren arabera
87%
13%
Lur goldagarria · 544 ha (% 86,8)Larre iraunkorrak · 79 ha (% 12,6)Arbolak · 3,8 ha (% 0,6)Baratzeak · 0,03 ha (< % 0,1)
Iturria: INE, Nekazaritza Errolda 2020; udalerriaren azalera: Wikidata.

Ibilgailu-parkea

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Trafikoko Zuzendaritza Nagusiaren (DGT) 2025eko datuen arabera, udalerrian 332 gidari zeuden erroldatuta: 184 gizon (% 55,4) eta 148 emakume (% 44,6)[29]. Biztanleen % 64,8 gidatzeko gai zen.

Ibilgailu-parkea 439 ibilgailuk osatzen zuten: 271 turismo, 57 motozikleta, 55 furgoneta, 34 kamioi eta 9 ziklomotor[29]. Motorizazio-tasa 1.000 biztanleko 529 turismokoa zen, probintziako batez bestekoaren (512) gainetik eta Espainiakoaren (525) parean.

Turismoen batez besteko adina 12,5 urtekoa zen; turismoen % 11,4k 4 urte baino gutxiago zituen, eta % 7,7k 25 urte baino gehiago[29]. Erregaiari dagokionez, ibilgailuen % 57 diesel zen eta % 39,1 gasolinazko; 15 ibilgailu elektrifikatu zeuden (% 3,4; probintzian % 1,3). Ingurumen-bereizgarriari dagokionez, ibilgailuen % 7,1k zuen 0 edo ECO etiketa, eta % 24,9k ez zuen etiketarik[oh 4].

Ibilgailu-parkea (2025)
Ingurumen-etiketa
38%
30%
25%
0 etiketa · 18 (% 4,1)ECO · 13 (% 3)C etiketa · 167 (% 38,2)B etiketa · 130 (% 29,7)Etiketarik gabe · 109 (% 24,9)
Turismoak, adinaren arabera
11%
16%
27%
38%
< 4 urte · 31 (% 11,4)4–8 urte · 43 (% 15,9)8–15 urte · 72 (% 26,6)15–25 urte · 104 (% 38,4)≥ 25 urte · 21 (% 7,7)
Iturria: DGT, «Datos municipales general» (2025).

Eloko udaletxea Karrika Nagusian dago. Udalbatza udalerriko alkateak eta sei zinegotzik osatzen dute. Egungo alkatea Jose Manuel Garcia Arostegui da, Elkarrekin Elotik hautagai gisa aurkeztu zena.

Hauteskundeak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Udal hauteskundeak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
Alderdia Legealdiko eserlekuak, hasiera-urtearen arabera
1979 1983 1987 1991 1995 1999 2003 2007 2011 2015 2019
Elkarrekin Elotik - - - - - - - - - - 3
Denok Elo - - - - - - - - - - 2
Euskal Herria Bildu - - - - - - - - - 2 2
Lakarra - - - - - - - - 7 5 -
Elomendi - - 1 - - 7 7 7 - - -
Eloko Talde Independentea - 7 6 7 7 - - - - - -
San Jose Lantzailea 5 - - - - - - - - - -
San Isidro Abeltzaina 1 - - - - - - - - - -
Santa Barbara 1 - - - - - - - - - -

Foru hauteskundeak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Hauek dira Nafarroako Parlamenturako hauteskundeen azken bi deialdiak:

2019ko Nafarroako Parlamenturako hauteskundeak
Alderdia Bozak
guztira % +/-
 Navarra Suma 130 43,77 -
 Nafarroako Alderdi Sozialista 43 14,48 ▲ 25
 Geroa Bai 40 13,47 ▲ 5
 Euskal Herria Bildu 39 13,13 ▲ 13
 Ahal Dugu 18 6,06 ▼ 25
 Izquierda-Ezkerra 11 3,70 ▲ 8
 Equo 5 1,68 ▼ 1
 Nafarroako Ordezkaritza Kanabikoa 5 1,68 ▲ 1
 Vox 3 1,01 -
2015eko Nafarroako Parlamenturako hauteskundeak
Alderdia Bozak
guztira % +/-
 Nafar Herriaren Batasuna 94 34,31 ?
 Ahal Dugu 43 15,69 ?
 Geroa Bai 35 12,77 ?
 Euskal Herria Bildu 26 9,49 ?
 Herritarrak - Herritarron Alderdia 21 7,66 ?
 Nafarroako Alderdi Sozialista 18 6,57 ?
 Nafarroako Alderdi Popularra 10 3,65 ?
 Equo 6 2,19 ?
 Nafarroako Ordezkaritza Kanabikoa 4 1,46 ?
 Libertate Nafarra 4 1,46 ?
 Izquierda-Ezkerra 3 1,09 ?
 Animalien Tratu Txarren Kontrako Alderdia 2 0,73 ?
 Batasuna, Aurrerapena eta Demokrazia 1 0,36 ?

Udalaren egoitza eta udaletxea hirigunean dago.

  • HELBIDEA: Del Burgo Kalea, 4

Egungo banaketa

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Eloko Udala zinegotzik eta alkateak osatzen dute, demokratikoki hautatuak. Alkatea Jose Manuel Garcia Arostegui da, Elkarrekin Elotikoa. Zinegotziak 6 daude:[30]

  • Francisco Javier Mateo Zabalza (Euskal Herria Bildu)
  • Jose Javier Equiza Sola (Denok Elo)
  • Gorka Urdanoz Ortigosa (Elkarrekin Elotik)
  • Rafael Diez de Arizaleta Elduayen (Elkarrekin Elotik)
  • Esther Ugalde Ustarroz (Elkarrekin Elotik)
  • Ignacio Beriain Plano (Euskal Herria Bildu)

Eloko Udalan 4 batzorde ditu:[30]

  • Hirigintza eta Udal Lanak (Jose Manuel Garcia Arostegui)
  • Ogasuna, Kontuak eta Aurrekontuak, Mendiak eta Ondarearen Zainketa (Jose Manuel Garcia Arostegui)
  • Kultura, Gazteria, Kirola eta Jaiak (Jose Javier Equiza Sola)
  • Gizarte Gaiak, Osasuna eta Hezkuntza (Ignacio Beriain Plano)

1979tik, Elok 4 alkate izan ditu:

Hasiera Amaiera Alkatea Alderdia
1979 1983 Jose Equiza Abinzano San Jose Lantzailea
1983 1999 Jose Equiza Abinzano Eloko Talde Independentea
1999 2011 Rosario Tirapu Elomendi
2011 2019 Izaskun Zozaya Yunta Lakarra
2019 karguan Jose Manuel Garcia Arostegui Elkarrekin Elokoa

La Tafallesa izeneko autobus konpainiak Uztarroze eta Iruñea batzen dituen linea ustiatzen du. Lineak bi zerbitzu dauzka norabide bakoitzean, eta honako ibilbidea:

Bestalde, La Veloz Sangüesina edo "Zangozar Azkarra" izeneko autobus konpainiak Elo Zangoza, Iruñea eta inguruko herriekin batzen ditu. Linea nagusiak honakoak dira:

Luis Luziano Bonapartek, 1869an, Elo ez-euskal-eremuan sailkatu zen, non euskarak hain atzerakada handia izan duen, non bertako hiztunik apenas geratzen den.[31]

Koldo Zuazok, 2010ean, Elo ez-euskal-eremuan sailkatu zen.[32]

Udalerri honetan, euskara izan da irakas-hizkuntza nagusia XIX. mendean desagertu zen arte. Gaur egun, hizkuntzaren erabilerak gora egiten du. Nafarroako Gobernuak onartutako Euskararen Foru Legearen arabera Elo eremu ez-euskalduneko udalerria da, eta hori dela eta, hizkuntza ofizial bakarra gaztelania da. 2001eko erroldaren arabera, herritarren %3,15ek zekien euskaraz hitz egiten, %6,30 2018koan.

2008an Nafarroako Ezker Batuak eta Nafarroa Baik Euskararen Foru Legea aldatu eta gune mistoan udalerri gehiago sartzeko (horien artean Elo) proposamena aurkeztu zuten Nafarroako Parlamentuan. UPN ez beste talde guztien baiezko botoarekin proposamena aurrera aterako zela zirudienean, PSN alderdiaren ustekabeko jarrera aldaketak, atzera bota zuen gune mistoaren hedapena.[33]

Natibitateko Andre Mariaren eliza

Ondasun nabarmenak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
Ikus zerrenda: «Eloko kultura ondasunak»

Eremu naturalak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Eloar ospetsuak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. ↑ /élo/ ahoskatua (laguntza)
    Azentua: zorrotza lehengo silaban

Erreferentziak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. ↑ Euskararen Adierazle Sistema. Euskara-gaitasuna adinaren eta sexuaren arabera. EAE (eskualdeka/udalerrika). Eusko Jaurlaritza.
  2. ↑ «Kaleko erabilera herrialdez herrialde» Euskararen erabilera (Wikipedia).
  3. ↑ Euskaltzaindia. 155. araua: Nafarroako udal izendegia. .
  4. ↑ «Elo - Lekuak - EODA» www.euskaltzaindia.eus (kontsulta data: 2021-08-30).
  5. ↑ Otazu Ripa, Jesús Lorenzo. (D.L. 1977). Heraldica municipal, merindad de Sangüesa (I) : Abaurrea-Izalzu. Diputación Foral de Navarra, Dirección de Turismo, Bibliotecas y Cultura Popular ISBN 84-235-0076-4. PMC 911388951. (kontsulta data: 2021-08-31).
  6. ↑ Meteo Navarra. «Estazioko datuak - Elo» meteoeu.navarra.es (kontsulta data: 2021-09-01).
  7. ↑ Eloko estazioko balio klimatologikoak. Nafarroako Gobernua (kontsulta data: 2020-08-24).
  8. 1 2 Gran Enciclopedia de Navarra | ELO. (kontsulta data: 2022-01-19).
  9. ↑ Jose Yanguas Miranda. Crónica de los reyes de Navarra, Iruña, 1843.
  10. 1 2 «ELO - Auñamendi Eusko Entziklopedia» aunamendi.eusko-ikaskuntza.eus (kontsulta data: 2022-01-19).
  11. ↑ «Elo» www.ine.es (Espainiako Estatistika Institutua) (kontsulta data: 2021-08-31).
  12. ↑ «Indicadores municipales - Nastat» Nafarroa.eus (kontsulta data: 2026-08-03).
  13. ↑ «Indicadores municipales - Nastat» Nafarroa.eus (kontsulta data: 2026-08-03).
  14. ↑ INE, «Población por relación entre lugar de nacimiento y de residencia» (Padroia), Jatorria Nafarroa.tab.
  15. ↑ INE, «Población por país de nacimiento» (Padroia), Jaioterria Nafarroa.tab.
  16. ↑ (Gaztelaniaz) «Etxebizitzak udalerrika eta motaren arabera» 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Espainiako Estatistika Institutua).
  17. ↑ (Gaztelaniaz) Mapa interactivo de precios de la vivienda en España. CoHispania.
  18. ↑ (Gaztelaniaz) «Etxeguneak udalerrika eta tamainaren arabera» 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Espainiako Estatistika Institutua).
  19. ↑ (Gaztelaniaz) «Población de 15 y más años por sexo y nivel de estudios (agregado) (Municipios entre 50 y 500 habitantes)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  20. ↑ INE, «Indicadores de renta media y mediana» (ADRH), ADRH errenta Nafarroa.tab.
  21. ↑ INE, «Distribución por fuente de ingresos» (ADRH), ADRH fuente Nafarroa.tab.
  22. ↑ INE, «Índice de Gini y distribución de la renta P80/P20» (ADRH), ADRH gini erreferentziak.tab.
  23. 1 2 (Gaztelaniaz) «Población de 16 y más años por sexo y relación con la actividad (agrupado) (Municipios entre 50 y 500 habitantes)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  24. 1 2 (Gaztelaniaz) «Ocupados de 16 y más años por sexo y rama de actividad (Municipios entre 50 y 500 habitantes)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  25. ↑ (Gaztelaniaz) «Ocupados de 16 y más años por sexo y ocupación (agregada) (Municipios entre 50 y 500 habitantes)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  26. ↑ (Gaztelaniaz) «Ocupados de 16 y más años por sexo y situación profesional (agregada) (Municipios entre 50 y 500 habitantes)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  27. ↑ INE, «Explotaciones por tipo de cultivo», Nekazaritza Errolda 2020. Datuak: INE nekazaritza-azalera Nafarroa.tab (Wikimedia Commons).
  28. ↑ Udalerriaren azalera: Wikidata, Q1914401.
  29. 1 2 3 DGT, «Datos municipales general» (2025). Datuak: DGT ibilgailuak Nafarroa.tab (Wikimedia Commons).
  30. 1 2 (Gaztelaniaz) Ayuntamiento-Udala | Monreal-Elo. (kontsulta data: 2022-01-19).
  31. ↑ Luis Luziano Bonaparte. Carte des Sept Provinces Basques, montrant la delimitation actuelle de l´euscara, et ses divisions en dialectes, sous-dialectes et varietés, 1863.
  32. ↑ Koldo Zuazo. El euskera y sus dialectos. Alberdania, 2010.
  33. ↑ Euskarakultur.com webguneko albistea.

Ikus, gainera

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Kanpo estekak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. ↑ 0 balioak berdintasun osoa adierazten du eta 100 balioak desberdintasun handiena; zenbat eta baxuagoa, orduan eta banaketa berdinagoa.
  2. ↑ INEk ustiategi baten lur guztiak ustiategia kokatuta dagoen udalerriari egozten dizkio, nahiz eta lur horietako batzuk beste udalerri batzuetan egon. Horregatik, udalerri batzuetan NAE udalerriaren azalera baino handiagoa izan daiteke.
  3. ↑ Ustiategi batek lur-erabilera bat baino gehiago izan ditzake; horregatik, erabilera bakoitzeko ustiategi-kopuruen batura ustiategi guztien kopurua baino handiagoa izan daiteke.
  4. ↑ DGTren ingurumen-etiketak ibilgailuen isurien araberakoak dira: 0 (elektrikoak eta autonomia handiko entxufagarriak), ECO (hibridoak eta gasezkoak), C (Euro 4tik aurrerako gasolina-ibilgailuak eta Euro 6ko dieselak), B (Euro 3ko gasolina-ibilgailuak eta Euro 4-5eko dieselak); zaharrenek ez dute etiketarik.
Aipuaren errorea: <ref> tags exist for a group named "oh", but no corresponding <references group="oh"/> tag was found.