Edukira joan

Gabaston

Gabaston
Frantziako udalerria
Administrazioa
Estatu burujabe Frantzia
Frantziaren banaketa administratiboametropolitar Frantzia
Eskualdea Akitania Berria
Departamendua Pirinio Atlantikoak
BarrutiPaueko barrutia
Kantonamenducanton of Morlaàs
Izen ofizialaGabaston
Posta kodea64160
Geografia
Koordenatuak43°21′36″N 0°12′30″W / 43.36°N 0.2083°W / 43.36; -0.2083
Mapa
Azalera12,73 km²
Altitudea288 m, 265 m, 345 m eta 305 m
MugakideakEspéchède, Higuères-Souye, Morlaàs, Ouillon, Saint-Jammes, Saint-Laurent-Bretagne eta Sedzère
Demografia
Biztanleria673 (2023ko urtarrilaren 1a)
alt_left 365 (%54,1) (%45,9) 310 alt_right
Dentsitatea53 bizt/km²
gabaston.fr

Gabaston (okzitanieraz Gavaston) Frantziako Pirinio Atlantikoak departamenduan dagoen udalerria da. Azken erroldaren arabera 673 biztanle zituen 12,7 km²-ko azaleran.

Udalerri mugakideak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Honako udalerri hauek ditu mugakide: Espéchède, Higuères-Souye, Morlaàs, Ouillon, Saint-Jammes, Saint-Laurent-Bretagne eta Sedzère.

CNRSk 2010ean egindako Joly ikerketaren arabera, udalerriak klima ozeaniko aldatua du[1]. Köppen-Geiger sailkapenaren arabera, Cfb motakoa da: klima epela, uda freskoa, sasoi lehorrik gabe[2]. Météo-Franceren 2020ko tipologiaren arabera, udalerria mendiko klima du, eta Pirinio Atlantikoetako klima-eskualdean kokatuta dago (ezaugarri nagusiak: prezipitazio handiak (>1200 mm/urte) urte osoan; negu oso epela (7,5 °C lautadan), haize ahulak)[3]. RE2020 araudiaren arabera, eraikuntza berrietarako, udalerria H2c zonan dago[4].

1971-2000 aldiko batez besteko urteko tenperatura 12,8 °C-koa da, 14,6 °C-ko anplitude termikoarekin. Urteko batez besteko prezipitazio-metaketa 1131 mm-koa da, urtarrilean 11,1 euri-egun eta uztailean 8,2 egun izanik[1]. 1991-2020 aldirako, hurbilen dagoen Météo-France estazioa Ger_(Pirinio_Atlantikoak) udalerrian dago, 16,9 km-ra, eta bertan neurtutako batez besteko urteko tenperatura 12,4 °C-koa da eta prezipitazio-metaketa 1344,5 mm-koa delarik[5]. Estazio horretan erregistratutako tenperatura maximoa 40,6 °C-koa da, 2026ko uztailaren 29an lortua; tenperatura minimoa, berriz, -11,2 °C-koa da, 2012ko otsailaren 8an lortua[oh 1][5].

Météo-Franceren SIM analisiaren arabera, udalerriari dagokion sare-puntuan 1991–2020 aldiko urteko batez besteko tenperatura 12,3 °C-koa da.[oh 2] Hilabeterik beroena abuztua da (19,7 °C) eta hotzena urtarrila (5,6 °C). Urteko prezipitazioa 1162 mm-koa da; hilabeterik euritsuena azaroa da (137 mm) eta lehorrena uztaila (69 mm).[6]

1959–2025 aldian, urteko batez besteko tenperaturak hamarkadako 0,35 °C-ko gorako joera izan du. Azken hamar urteak (2016–2025) 1961–1990 aldiko batez bestekoa (11,3 °C) baino 1,9 °C beroagoak izan dira. Seriako bost urte beroenetatik lau 2000tik aurrerakoak dira (2020, 2022, 2023 eta 2025). Urterik beroena 2022 izan zen (14,1 °C) eta hotzena 1963 (10,4 °C).[6]

    Datu klimatikoak (Gabaston)    
 Hila   Urt   Ots   Mar   Api   Mai   Eka   Uzt   Abu   Ira   Urr   Aza   Abe   Urtekoa 
Batez besteko tenperatura (ºC) 5.6 6.2 9.0 10.9 14.6 17.7 19.4 19.7 16.7 13.3 8.6 6.4 12.3
Pilatutako prezipitazioa (mm) 112 89 94 111 108 88 69 70 83 94 137 107 1162
Iturria: Météo-France, SIM: 1991–2020 normalak, udalerriari dagokion sare-puntua
Berotze-marrak, 1959–2025
Marra bakoitza urte bat da; kolorea, urteko batez besteko tenperatura 1961–1990 aldiko batez bestekoarekiko (11,3 °C).
195919922025
hotzagoabatez bestekoaberoagoa
Hileko batez besteko tenperatura: lehen eta orain
UrtOtsMarApiMaiEkaUztAbuIraUrrAzaAbe
+0,7+0,3+1,6+1,4+1,7+1,6+0,8+1,6+0,3+0,8+0,9+1,0
1961–19901991–2020Behekoa: aldea (°C). Eskala: 0 / 20 °C.
Urteko tenperaturaren anomalia, 1959–2025
°C, 1961–1990 aldiko batez bestekoarekiko (11,3 °C)
+3 °C−3 °C
195919922025
batez bestekoa baino beroagoahotzagoa

BiztanleriaUrtea3004005006007008001750180018501900195020002050BiztanleriaBiztanleriaren eboluzioa Datu hauek Wikimedia Commonsetik eskuratu dira. Aldaketarik behar izanez gero, han egin dezakezu. 1962 eta 1999 artean kontatze bikoitz gabeko biztanleria; hortik aurrera, udalerriko biztanleria. Iturriak: Ldh/EHESS/Cassini 1999ra arte. 2006tik aurrera INSEEren datuak.

Biztanleria-piramidea 2022
Guztira: 310 gizon, 365 emakume
%GizonakAdinaEmakumeak%
0.00
 
95+
 
0.00
1.61
 
90-94
 
0.00
0.00
 
85-89
 
2.74
1.61
 
80-84
 
2.74
3.23
 
75-79
 
4.11
6.45
 
70-74
 
5.48
3.23
 
65-69
 
5.48
9.68
 
60-64
 
2.74
6.45
 
55-59
 
8.22
12.90
 
50-54
 
8.22
14.52
 
45-49
 
12.33
6.45
 
40-44
 
2.74
4.84
 
35-39
 
8.22
4.84
 
30-34
 
2.74
0.00
 
25-29
 
2.74
3.23
 
20-24
 
1.37
6.45
 
15-19
 
4.11
4.84
 
10-14
 
9.59
1.61
 
5-9
 
6.85
8.06
 
0-4
 
9.59
Iturria: INSEEren datuetatik eratorritako grafikoa. Biztanleria txikia duten herrietako biztanleria borobildu da bertan eskainitako zenbakietan oinarrituta[7].

Familiak eta etxeguneak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2023 erroldaren arabera, Gabaston udalerrian 673 biztanle zeuden eta 275 elkarbizitza unitate[oh 3], hau da, 2,45 lagun elkarbizitza unitate bakoitzeko (Metropolitar Frantzian 2,13). Talderik handiena etxean seme-alabarik ez zuten bikoteak ziren (% 37,1). Kide bakarreko elkarbizitza-unitateak % 21,5 ziren, Metropolitar Frantziako batez bestekoaren azpitik (% 39,2).[9]

673biztanle
275elkarbizitza-unitate
2,45lagun elkarbizitza-unitateko
219familia
Udalerria
% 35
% 37
% 21
Metropolitar Frantzia
% 24
% 26
% 10
% 39
Bikotea seme-alabekinBikotea seme-alabarik gabe etxeanGuraso bakarrekoakKide bakarrekoaBestelakoak

Udalerrian 219 familia zeuden, eta horien artean etxean seme-alabarik ez zuten bikoteak ziren ugarienak (102). Guraso bakarreko 21 familietatik 21etan ama zen guraso bakarra. 111 familiek ez zuten 25 urtetik beherako seme-alabarik etxean. 56k seme-alaba bakarra zuten etxean, 38k bi, eta 14k hiru edo gehiago.[9]

102
96
21
Bikotea seme-alabarik gabeBikotea seme-alabekinGuraso bakarra
25 urtez azpiko seme-alabarik ez etxean111
Seme-alaba bat56
Bi seme-alaba38
Hiru seme-alaba14
Lau edo gehiago0

15 urte edo gehiago zituzten 556 biztanle zeuden. Horien artean 15-24 urtekoen % 1,6 bizi zen bakarrik eta 80 urte edo gehiagokoen % 25,0. Bikotean bizitzea ohikoagoa zen talde guztietan, 25-39 urteko taldean jotzen zuen gailurra (% 88,3).[9]

Bakarrik bizi da
15-24% 2
25-39% 3
40-54% 6
55-64% 14
65-79% 24
80 +% 25
Bikotean bizi da
15-24% 8
25-39% 88
40-54% 84
55-64% 79
65-79% 71
80 +% 59

15 urte edo gehiagoko biztanleen % 46,4 ezkonduta zegoen, eta beste % 26,4 bikotean bizi zen ezkondu gabe (% 12,2 izatezko bikotean eta % 14,2 PACS bidez lotuta). % 17,4 ezkongabeak ziren, % 4,7 alargunak eta % 4,9 dibortziatuak.[9]

Ezkonduta% 46,4
Ezkongabea% 17,4
PACS bidez lotuta% 14,2
Izatezko bikotean% 12,2
Dibortziatuta% 4,9
Alarguna% 4,7

Elkarbizitza-unitatearen erreferentziazko pertsonaren lanbide-kategoriari dagokionez, nagusiak hauek ziren: erretiratuak (% 29,5), eskulangileak (% 22,2), goi-mailako langileak (% 13,1), enplegatuak (% 10,9). Talde nagusia (erretiratuak, % 29,5) Pirinio Atlantikoak departamenduko batez bestekoaren (% 34,1) azpitik dago. 16 elkarbizitza-unitatetan nekazari bat zen erreferentziazko pertsona (% 5,8).[9]

Udalerria
% 11
% 13
% 11
% 22
% 29
Pirinio Atlantikoak
% 11
% 16
% 15
% 12
% 34
Metropolitar Frantzia
% 13
% 16
% 15
% 14
% 30
NekazariakArtisau, merkatari eta enpresa-buruakGoi-mailako langileakErdi-mailako lanbideakEnplegatuakEskulangileakErretiratuakBestelakoak

2023 erroldaren arabera, udalerrian 308 etxebizitza zeuden. Horietatik 283 egoitza nagusi ziren, 10 bigarren egoitza edo noizbehinkakoak eta 15 hutsik zeuden. Etxebizitza gehienak etxeak ziren (300), eta apartamentuak gutxi ziren (6). Egoitza nagusietatik 242 beren jabearen bizilekuak ziren, 36 alokairuan zeuden, 0 errenta moderatuko etxebizitza gisa alokatuta eta 5 doan lagata.[10]

308etxebizitza
283egoitza nagusi
300etxe
6apartamentu

Etxebizitza multzoa

283
Egoitza nagusia (283)Bigarren egoitza edo noizbehinkakoa (10)Hutsik (15)

Etxe mota

300
Etxea (300)Apartamentua (6)

Jabetza egoera

242
36
Jabeak (242)Alokairuan (36)Doan lagata (5)

Eraikuntza garaiari dagokionez, 1971-1990 artean eraikitako egoitza nagusiak ziren ugarienak (109).[10]

Eraikuntza garaia

1919 aurretik29
1919-194515
1946-197027
1971-1990109
1991-200539
2006-202045

Egoitza nagusien artean gehienek 5 gela edo gehiago zituzten (208). Elektrizitatea zen berogailu mota nagusia (118 etxebizitzatan). 260 egoitza nagusik beren aparkalekua zuten: 84 etxebizitzatan auto bakarra zegoen eta 193tan bi edo gehiago.[10]

Gela kopurua

1 gela0
2 gela4
3 gela11
4 gela61
5 gela edo gehiago208

Berogailu mota

118
36
105
Gas sarea (1)Fuel-olioa (22)Elektrizitatea (118)Gas botila (36)Bestelakoak (105)

Aparkalekua eta ibilgailuak

260aparkalekua
84ibilgailu 1
193ibilgailu 2+

Enplegua

2023 urtean 15-64 urteko 419 biztanleetatik 335 aktibo ziren (% 80,0), horietako 311 lanean (% 74,2) eta 25 langabezian (aktiboen % 7,5).

41915-64 urteko biztanle
% 80,0aktibo
% 74,2lanean
% 7,5langabezia-tasa

Jarduera-tasa: talde bakoitzeko biztanleen artean zenbat diren aktibo (lanean edo langabezian).

15-24 urte% 37,1
25-54 urte% 93,9
55-64 urte% 70,8
Gizonak% 80,4
Emakumeak% 79,5

Langabezia-tasa hezkuntza-mailaren arabera

Titulurik gabe% 6,2
BEPC, brebeta% 25,0
CAP-BEP% 7,0
Batxilergoa% 8,2
Goi-mailako +2% 11,3
Goi-mailako +3/4% 2,0
Goi-mailako +5% 3,8

Marratxo bertikala: udalerriko langabezia-tasa orokorra (% 7,5). Zabalerak eskala finko batean daude (0-% 50), udalerri artean konparagarriak izan daitezen.

83 ez-aktibotik 37 ikasle edo ordaindu gabeko praktiketan ari ziren (% 44,6), 20 erretiraturik zeuden (% 24,1) eta 26 bestelako ez-aktibo ziren (% 31,3).

Ez-aktiboak

% 45
% 24
% 31
Ikasle edo praktikanErretiratuakBestelakoak

Lanbide-kategoria[oh 4]

% 12
% 20
% 15
% 25
% 23
NekazariakArtisau/merkatariakGoi-mailako langileakErdi-mailakoakEnplegatuakEskulangileak

Udalerrian 54 enplegu zeuden 2023 urtean. Udalerriko biztanle landunak 311 ziren; beraz, udalerria langile-erakarlea da.[oh 5]

54enplegu udalerrian
% 61,1soldatapeko
% 38,9ez-soldatapeko

Diru sarrerak

2023 urtean, diru-sarreren mediana 27.400 eurokoa zen.

27.400 €diru-sarreren mediana▲ Dep.: 26.300 €
  1. ↑ Estazioko erregistroak 2007ko martxoaren 1an eta 2026ko irailaren 20an artekoak dira.
  2. ↑ Météo-Franceren SIM (Safran-Isba) analisiak Frantzia metropolitarra 8 km-ko sareta batean hartzen du. Hemengo balioak udalerriaren erditik 4,9 km-ra dagoen sare-puntukoak dira, ez estazio jakin batekoak. Serie hauek ez daude homogeneizatuta: estazio-sarearen aldaketek joera luzeetan eragina izan dezakete.
  3. ↑ INSEEren ménage kontzeptua (elkarbizitza-unitatea / etxegunea) etxebizitza berean bizi diren pertsonak dira, ahaidetuta egon edo ez. Famille kontzeptua (familia), aldiz, elkarbizitza-unitate BATEN BARRUAN dagoen bikote bat (seme-alabekin edo gabe) edo guraso bakar bat da. Kide bakarreko etxegune batek ez du familiarik: hortik dator udalerri bakoitzean elkarbizitza-unitate kopurua familia kopurua baino handiagoa izatea beti.
  4. ↑ Frantziako lanbide-sailkapen ofiziala (PCS) darabil: goi-mailako langileak zuzendariak eta goi-mailako lanbide intelektualak dira (ingeniariak, irakasle unibertsitarioak, medikuak...); erdi-mailakoak irakasleak, teknikariak eta erdi-mailako kudeatzaileak; enplegatuak bulego- eta zerbitzu-langileak (administrazio-langileak, saltzaileak...); eskulangileak eskulanezko lanbideak, kalifikatuak zein ez.
  5. ↑ Atal hau lantokiaren arabera neurtzen da, ez bizilekuaren arabera: udalerriko enplegu kopuruak eta bertako biztanle langileen kopuruak ez datoz bat.

Erreferentziak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. 1 2 (Frantsesez) Joly, Daniel; Brossard, Thierry; Cardot, Hervé; Cavailhes, Jean; Hilal, Mohamed; Wavresky, Pierre. (2010-06-18). «Les types de climats en France, une construction spatiale» Cybergéo : revue européenne de géographie 501  doi:10.4000/cybergeo.23155..
  2. ↑ (Frantsesez) Dubreuil, Vincent. (2022-02). «Le changement climatique en France illustré par la classification de Köppen» La Météorologie 116  doi:10.37053/lameteorologie-2022-0012..
  3. ↑ (Frantsesez) Le climat en France hexagonale et Corse. .
  4. ↑ (Frantsesez) Réglementation environnementale RE2020. 2020-11-18.
  5. 1 2 (Frantsesez) Station Météo-France « Ger », fiche climatologique. .
  6. 1 2 (Frantsesez) Données changement climatique - SIM quotidienne. Météo-France.
  7. ↑ «Population selon le sexe et l'âge quinquennal de 1968 à 2022 (1990 à 2022 pour les DOM) | Insee» www.insee.fr (kontsulta data: 2026-07-27).
  8. ↑ (Frantsesez) «Naissances de 2008 à 2025» Insee (kontsulta data: 2016ko abuztuaren 10a).
  9. 1 2 3 4 5 (Frantsesez) «Couples-Familles-Ménages en 2023» Recensement de la population (INSEE).
  10. 1 2 3 (Frantsesez) «Logement en 2023» Recensement de la population (INSEE).

Ikus, gainera

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Kanpo estekak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]