کمتیسم

دین مصر باستان
باورها Afterlife دوات ماعت اساطیر Numerology فلسفه روح
عبادت Funerals Offering formula معبدها هرم
خدایان (فهرست)
مکان‌ها Neter-khertet Aaru Benben دوات (اسطوره‌شناسی) Land of Manu The Indestructibles
Symbols and Objects Aani Abtu عنخ Atef Atet Book of Thoth Cartouche Crook and flail دشرت Djed ابلیسک Egyptian pool چشم حورس چشم رع شیردال هچت تاج هم‌هم Hennu Hieracosphinx Imiut fetish Khepresh Kneph Matet boat Medjed Menat Nebu نمس (جامه) Neshmet اوروبروس سکنت (تاج) Scarab Seqtet boat Serekh Serpopard Set animal Shen ring ابوالهول Tyet اورائوس اوشابتی Was-sceptre خورشید بالدار
نوشته‌ها Funerary texts (امدوات • Books of Breathing • Book of Caverns • کتاب مردگان • کتاب زمین • کتاب دروازه‌ها)
دین‌های مرتبط آتون‌گرایی هرمسیه تلما Kemeticism (Kemetic Orthodoxy • Church of the Most High Goddess)
ن ب و

کِمِتیسم (انگلیسی: Kemetism) که با نام‌های «کِمِتیکیسم» (Kemeticism) و یا «پاگانیسم کِمِتی» (Kemetic paganism) نیز شناخته می‌شود و گاهی از واژهٔ «نِتجر» (netjer) به معنی «خدا» نیز استفاده می‌کند یک دین پاگانی نو و احیای دین مصر باستان است که در دههٔ ۱۹۷۰ پدیدار شد. به شخصی که از آیین کِمِتیسم پیروی می‌کند، «کِمِتیک» گفته می‌شود.^[۱]

نام این آیین از یکی از نام‌های بومی مصر یعنی «کِمِت» (Kemet) گرفته شده است که تلفظ رایج و بازسازی‌شدهٔ نگارش هیروگلیفی km.t به شمار می‌رود. این واژه در ترجمه از زبان مصری به معنی «سیاه» و یا به شکل کامل‌تر آن «سرزمین سیاه» است، نامی که از رنگ سیاه گل‌ولای حاصلخیزی که رود نیل در جریان سیلاب‌های سالانه با خود می‌آورد برگرفته شده است، پدیده‌ای که امروزه به دلیل وجود سد اسوان دیگر همچون گذشته رخ نمی‌دهد.^{[۲] [۳]}

برخی از کِمِتیست‌ها بر این ادعا هستند که قرن‌هاست به طور پیوسته فعالیت داشته‌اند، یا به واسطهٔ انجمن‌های مخفی‌ای که از زمان ممنوع شدن آیین‌های چندخدایی (پاگانیسم) توسط امپراتور روم تئودوسیوس یکم در سال ۳۹۲ میلادی وجود داشته‌اند و یا از زمان بسته شدن آخرین معبد فعال مصری (معبد الهه ایزیس در جزیرهٔ فیله) به دستور امپراتور ژوستینیان در حدود سال ۵۳۵ میلادی.^{[۴] [۵]} با این حال این ادعاها از نظر تاریخی قابل اثبات نیستند.^[۶]

از عصر هلنیستی دین مصر باستان بر بسیاری از نظام‌های اعتقادی تأثیر داشته است.^[۷] برای مثال هرمسیه بر آموزه‌های هرمس تریسمجیستوس استوار است که ترکیبی از خدای یونانی هرمس و خدای مصری تحوت است. مسیحیت نیز در دوران آغازین و قرون وسطایی خود اندیشه‌های مصر باستان را دربرداشت، از جمله روایات اقامت عیسی در مصر، به‌رسمیت‌شناختن جایگاه هرمس تریسمجیستوس توسط پدران کلیسا و فیلسوفان قرون وسطی و نیز اقتباس از اسطوره‌های مرتبط با الهه ایزیس.^{[۸] [۹]} این سنت‌های اسطوره‌ای معمولاً فرهنگ، دین و خدایان مصر باستان را به‌صورت نمادین تفسیر می‌کنند.^[۱۰] در مقابل، هدف گروه‌های کِمِتی کمابیش بازسازی دقیق این نظام دینی در شکل تاریخی آن است، هرچند که آنها عموماً قبول دارند که بازآفرینی کاملاً دقیق آیین‌های باستانی همیشه ممکن و یا حتی مطلوب نیست.^[۱۱]

دین مصر باستان در طول زمان دستخوش تغییرات پیچیده‌ای شده و در مناطق مختلف به شکل‌های متفاوتی پرستش می‌شد.^{[۱۲] [۱۳]} یک خدا ممکن بود در نواحی یا معابد مختلف ارتباطات اسطوره‌ای و شیوه‌های پرستش متفاوتی داشته باشد. به همین دلیل یافتن یک گونهٔ کاملاً اصیل و اولیه از دین مصر که بتوان به‌سادگی آن را مشخص و بازسازی کرد، دشوار است.

یکی از اصول مهم کِمِتیسم ماعت یعنی نظم است. این مفهوم یکی از ستون‌های اصلی اندیشهٔ دینی در مصر باستان بود و رعایت آن به معنای تضمین ثبات جهان و عملکرد منظم آن بود. اهمیت آن از این واقعیت روشن می‌شود که یکی از مسئولیتهای اصلی فرعون که خود موجودی الهی تلقی می‌شد، حفظ و تقویت ماعت بود. تجسم کامل این مفهوم در دین مصر باستان الهه‌ای به نام ماعت و با نماد پرِ شترمرغ بود. در نتیجه رعایت تمامی قواعد توسط هر فرد با حمایت و حفظ نظم کیهانی برابر تلقی می‌شد، در حالی که عدم رعایت آن‌ها می‌توانست به برهم‌خوردن این نظم منجر شود. فروپاشی ماعت به نابودی جهان و پیروزی آشوب می‌انجامید. در جستجوی ماعت، پیروان کِمِتی ممکن است از ایده‌های اخلاقی رایج و آداب نیک پیروی کنند. با این حال هیچ متن صریح و الزام‌آوری که هنجارهای اخلاقی را به‌طور مدون تعیین کند وجود ندارد.

در آیین مصر باستان، ماعت که دربردارندهٔ مفاهیمی همچون حقیقت و شرافت است، مورد احترام بسیار بود. بر همین مبنا پرستش آیینی خدایان در راستای دستیابی به ماعت عملی مقدس تلقی می‌شد. از خدایان مصر باستان که به طور رایج مورد پرستش قرار می‌گرفتند می‌توان به رع، آمون، ایزیس و اوزیریس، تحوت، سخمت، باستت، حاتحور اشاره کرد.

آیین پرستش معمولاً به شکل دعا، تقدیم نذورات و برپا کردن محراب‌ انجام می‌شود.^[۱۴] محراب‌ها اغلب با استفاده از تندیس یا تصویر دوبعدی از یک یا چند ایزد ساخته می‌شوند و این اشیا به‌عنوان نقطهٔ کانونی عبادت عمل می‌کنند.^[۱۵] در کنار تندیس خدایان، اشیاء دیگری همچون شمع‌، پیشکش‌های نذری، تسبیح و مهره‌های دعا، بخورسوزها و یک یا چند ظرف برای پیشکش غذا در تزئین محراب به کار می‌روند.^[۱۶] در ارائه پیشکش‌ کِمِتیست‌ها تلاش می‌کنند با پایبندی به سنت همان اقلامی را که مصریان باستان تقدیم می‌کردند و یا اقلامی مشابه را ارائه دهند.