Jump to content

Senegali

Kubijyanye na Wikipedia
Senegali
Sovereign state, republic, Rechtsstaat, country Hindura Wikidata
Yashinzwe1960 Hindura Wikidata
Par­ti­ci­pant inCasamance conflict Hindura Wikidata
Life expec­tan­cy67.146 umwaka Hindura Wikidata
YitiriweSenegal River Hindura Wikidata
Ururimi rwemeweIgifaransa, Igiwolof, Badyara, Balanta Hindura Wikidata
AnthemPincez Tous vos Koras, Frappez les Balafons Hindura Wikidata
Cultureculture of Senegal Hindura Wikidata
UmugabaneAfurika Hindura Wikidata
IgihuguSenegali Hindura Wikidata
Umurwa mukuruDakar Hindura Wikidata
Umukandara w'isahaUTC+00:00, Africa/Dakar Hindura Wikidata
Iri ku nkombe yaAtlantic Ocean Hindura Wikidata
Located in/on physical feature• Afurika
 • West Africa Hindura Wikidata
Aho iherereye14°22′0″N 14°17′0″W Hindura Wikidata
Coor­di­na­tes of geog­rap­hic center14°29′51″N 14°27′9″W Hindura Wikidata
Coor­di­na­tes of eas­tern­most point12°27′57″N 11°21′3″W Hindura Wikidata
Coor­di­na­tes of nort­hern­most point16°41′28″N 14°59′11″W Hindura Wikidata
Coor­di­na­tes of sout­hern­most point12°20′22″N 16°43′2″W Hindura Wikidata
Coor­di­na­tes of wes­tern­most point14°44′29″N 17°32′40″W Hindura Wikidata
Imbibi ku ikaritalink Hindura Wikidata
Impinga ndendeNépin Cliff Hindura Wikidata
Lowest pointAtlantic Ocean Hindura Wikidata
Basic form of govern­mentpresidential system Hindura Wikidata
Office held by head of statePresident of Senegal Hindura Wikidata
Head of stateBassirou Diomaye Faye Hindura Wikidata
Umwanya w'umuyoboziPresident of Senegal Hindura Wikidata
UmuyoboziBassirou Diomaye Faye Hindura Wikidata
Inteko ishinga amategekoNational Assembly Hindura Wikidata
Central bankCentral Bank of West African States Hindura Wikidata
Age of majority18 years old Hindura Wikidata
Mar­ria­geab­le age18 years old, 16 years old Hindura Wikidata
Abaturage16876720 Hindura Wikidata
Male popu­la­tion7860618, 8076926, 8297057, 8516043 Hindura Wikidata
Female popu­la­tion8140163, 8359194, 8579664, 8800406 Hindura Wikidata
CurrencyWest African CFA franc Hindura Wikidata
Nominal GDP27569136728 Amadolari y'Amerika, 27684430244 Amadolari y'Amerika Hindura Wikidata
Human Deve­lop­ment Index0.511 Hindura Wikidata
Ine­qua­lity-adju­sted Human Deve­lop­ment Index0.354 Hindura Wikidata
Unemp­loy­ment rate10±1 % Hindura Wikidata
Ihana imbibi naMoritaniya, Mali, Gineya, Gineya-Biso, Gambiya, Arab League Hindura Wikidata
Number of out-of-school children1921575 Hindura Wikidata
Driving sideright Hindura Wikidata
Mains voltage230 volt Hindura Wikidata
Elect­ri­cal plug typeEuroplug, AC power plugs and sockets: British and related types, Type E, Type K Hindura Wikidata
ReplacesFrench West Africa, Mali Federation, French Community Hindura Wikidata
Ubuso196722±1 km² Hindura Wikidata
Urubuga rwemewewww.sec.gouv.sn Hindura Wikidata
Top-level Internet domain.sn Hindura Wikidata
Flagflag of Senegal Hindura Wikidata
Coat of armscoat of arms of Senegal Hindura Wikidata
Geography of topicGeography of Senegal Hindura Wikidata
Has cha­rac­te­ris­ticfree country Hindura Wikidata
Railway traffic sideright Hindura Wikidata
Ubukungueconomy of Senegal Hindura Wikidata
Demog­rap­hics of topicdemographics of Senegal Hindura Wikidata
MaḏhabMalikism Hindura Wikidata
Gini coef­fi­cient38.1 Hindura Wikidata
VAT rate18 % Hindura Wikidata
Total fertility rate5.09 Hindura Wikidata
Urban popu­la­tion7624852, 7909390, 8202086, 8499952 Hindura Wikidata
Democracy Index5.67 Hindura Wikidata
Birth rate33.47, 33.034, 32.573, 32.067 Hindura Wikidata
Death rate5.409, 5.584, 5.922, 5.548 Hindura Wikidata
Happy Planet Index score51.2 Hindura Wikidata
Mobile country code608 Hindura Wikidata
Telephone country code+221 Hindura Wikidata
Trunk prefixno value Hindura Wikidata
Emergency phone number17, 18 Hindura Wikidata
GS1 country code604 Hindura Wikidata
Vehicle regist­ra­tion plate codeSN Hindura Wikidata
Maritime iden­ti­fi­ca­tion digits663 Hindura Wikidata
Map

Senegali (mu Igifaransa: République du Sénégal; mu Igiwolof: Réewum Senegaal) ni igihugu cyo muri Afurika y'Iburengerazuba. Umurwa mukuru wacyo ni Dakar. Senegali ihana imbibi na Moritaniya, Mali, Gineya, Gineya-Biso n'Inyanja ya Atalantika. Igihugu cya Gambiya kiri hafi ya cyose imbere muri Senegali.

Senegali yabonye ubwigenge ku wa 20 Kanama 1960. Ifite abaturage barenga miliyoni 18. Ururimi rwemewe ni Igifaransa.

Umujyi wa Saint-Louis

Senegali yari ikoloni y'Ubufaransa. Senegali n'Isudani y'Abafaransa (ubu ni Mali) bari bagize Ishyirahamwe rya Mali (Fédération du Mali). Ku wa 20 Kanama 1960, Senegali yavuye muri iryo shyirahamwe. Uwo munsi, Senegali yatangaje ubwigenge bwayo.[1] Umunsi w'ubwigenge wizihizwa ku wa 4 Mata.[2]

Léopold Sédar Senghor yabaye Perezida wa mbere wa Senegali.[1][2] Senegali ntiyigeze igira ihirikwa ry'ubutegetsi.[2]

Imiterere y'igihugu

[Hindura | hindura inkomoko]

Senegali iri ku nkombe y'Inyanja ya Atalantika. Ihana imbibi na Moritaniya, Mali, Gineya na Gineya-Biso. Gambiya iri hafi ya yose imbere muri Senegali.[3] Senegali ifite ubuso bwa kilometero kare 196 722. Igihugu kigabanyijemo uturere 14 twitwa régions.[4] Umurwa mukuru ni Dakar.[5]

Senegali ni repubulika. Itegeko Nshinga rivuga ko Senegali ari repubulika ya demokarasi, itagira idini rya Leta.[5] Perezida wa Repubulika ni Bassirou Diomaye Faye. Yarahiriye kuba Perezida muri Mata 2024.[6] Minisitiri w'Intebe ni Ahmadou Al Aminou Lo. Guverinoma ye yashyizweho ku wa 1 Kamena 2026.[7]

Abaturage n'indimi

[Hindura | hindura inkomoko]

Mu ibarura rusange ryo mu 2023, Senegali yari ifite abaturage 18 126 390.[4] Ururimi rwemewe ni Igifaransa. Indimi z'igihugu zirimo Diola, Malinké, Pular, Sérère, Soninké na Wolof.[5]

  1. 1 2 "Senegal (1960-present)". University of Central Arkansas (in Icyongereza). Archived from the original on 2023-03-31. Retrieved 2026-11-03.
  2. 1 2 3 "République du Sénégal". AfricaMuseum (in Icyongereza). Retrieved 2026-11-03.
  3. ↑ "Senegal". Encyclopædia Britannica (in Icyongereza). Retrieved 2026-11-03.
  4. 1 2 "Situation économique et sociale du Sénégal (SES) : territoire et population, édition 2022-2023 – ANSD". Vie publique Sénégal (in Igifaransa). 2025-01-01. Retrieved 2026-11-03.
  5. 1 2 3 "Loi n° 2001-03 du 22 janvier 2001 portant Constitution, modifiée". Gouvernement du Sénégal (in Igifaransa). Retrieved 2026-11-03.
  6. ↑ "Bassirou Diomaye Faye sworn in as Senegal's President, appoints Ousmane Sonko as Prime Minister". Agence Ecofin (in Icyongereza). 2024-04-03. Retrieved 2026-11-03.
  7. ↑ "Composition du nouveau Gouvernement". Gouvernement du Sénégal (in Igifaransa). Retrieved 2026-11-03.

Ihuza ryo hanze

[Hindura | hindura inkomoko]