ฌ

Jha
ตัวอักษรตัวอย่าง
เบงกอล-อัสสัม
ไทย	ฌ
มลยาฬัม	ഝ
สิงหล	ඣ
พราหมีอโศก
เทวนาครี
ร่วมเชื้อสาย
ฮีบรู	ז
กรีก	Ζ
ละติน	Z, Ʒ, ẞ
ซีริลลิก	З
Properties
หน่วยเสียง	/d͡ʒʱ/ /cʰ/B /tɕʰ/C
IAST	jha Jha
จุดรหัส ISCII	BB (187)
^B ในภาษาเขมร ^C ในภาษาไทย

บทความนี้มีอักขระยูนิโคดที่ไม่พบบ่อย หากไม่มีการสนับสนุนการแสดงผลที่เหมาะสม คุณอาจเห็นเครื่องหมายคำถาม กล่อง หรือสัญลักษณ์อื่น ๆ แทนที่จะเป็นอักขระที่ระบุ

ฌ เป็นพยัญชนะในตระกูลอักษรพราหมี มาจากอักษรพราหมี

ฌ เข้าในพวกตาละวยะ (เกิดจากเพดานแข็ง) เสียงสปรรศะ ออกเสียงทับศัพท์ภาษาไทยให้เสียง ฌ และทับศัพท์ภาษาอังกฤษให้เสียง /ɟʱ,d͡ʒʱ/

ฌ (เฌอ) เป็นพยัญชนะ ตัวที่ 12 ในบรรดาพยัญชนะ 44 ตัวของอักษรไทย ในลำดับหลังจาก ซ โซ่ และก่อนหน้า ญ หญิง ออกเสียงอย่าง ช ช้าง จัดอยู่ในกลุ่มอักษรต่ำ ในระบบไตรยางศ์ มีชื่อเรียกกำกับว่า "ฌ เฌอ"

บางคนเรียก "ฌ กะเฌอ" ซึ่งไม่ถูกต้อง เพราะคำว่า "กระเชอ" นั้นสะกดด้วย ช ช้าง หมายถึง ภาชนะสานแบบหนึ่ง ดังที่ใช้ว่า "กระเชอก้นรั่ว" ส่วน "เฌอ" ที่ใช้ ฌ เฌอ แปลว่า ต้นไม้ เป็นคำมาจากภาษาเขมร คำว่า "กะเฌอ" และ "กะเชอ" ไม่มี

ฌ เฌอ ใช้เขียนคำไม่กี่คำ โดยเฉพาะคำที่มาจากภาษาบาลี ภาษาสันสกฤต และภาษาเขมร ส่วนในภาษาไทยนั้น ก็มีคำที่ใช้ ฌ เฌอ ทั้งที่เป็นพยัญชนะต้นและพยัญชนะท้ายไม่มากนัก

คำที่ใช้ ฌ เฌอ ในปัจจุบันมีดังนี้เป็นต้น ฌาน, ฌาปน-, เฌอ, เฌอเอม, เฌอปราง ฯลฯ

อักษร ฌ เป็นพยัญชนะต้นได้เท่านั้น ไม่มีในตำแหน่งตัวสะกด ให้เสียง [t͡ɕʰ] กรณีทับศัพท์ภาษาต่างประเทศ ใช้แทนเสียง [ʒ] ทั้งพยัญชนะต้นและพยัญชนะสะกด ^[1]

• झ [d͡ʒʱə] = 9 (९)
• झि [d͡ʒʱɪ] = 900 (९००)
• झु [d͡ʒʱʊ] = 90,000 (९० ०००)
• झृ [d͡ʒʱri] = 9,000,000 (९० ०० ०००)
• झॢ [d͡ʒlə] = 9×10⁸ (९×८०^८)
• झे [d͡ʒʱe] = 9×10¹⁰ (९×८०^१०)
• झै [d͡ʒʱɛː] = 9×10¹² (९×८०^१२)
• झो [d͡ʒʱoː] = 9×10¹⁴ (९×८०^१४)
• झौ [d͡ʒʱɔː] = 9×10¹⁶ (९×८०^१६)

ฌะ เป็นพยัญชนะตัวหนึ่งในอักษรเทวนาครี โดยเขียนว่า झ

Jha ในอักษรต่าง ๆ

แอราเมอิก ขโรษฐี - พราหมีอโศก พราหมีกุษาณะ[a] โทแคเรียน[b] พราหมีคุปตะ 𑀛 ปัลลวะ กทัมพะ - อักษรไภกษุกี - สิทธัม ครันถะ 𑌝 จาม ꨏ สิงหล ඣ ปยู / มอญโบราณ[c] - ทิเบต - ปรัจลิต - อาหม - มลยาฬัม ഝ เตลูกู ఝ พม่า ဈ เลปชา - รัญชนา เสาราษฏร์ ꢚ ดิเวส อกุรุ - กันนาดา ಝ กะยา - ลิมบู ᤉ สวยัมภู[d] - เขมร ឈ ทมิฬ - จักมา 𑄏 ไทธรรม ᨫ มีไตมะเยก ꯓ เคาฑี - ไทย ฌ ลาว - ไตเหลอ - มาร์เชน - ติรหุตา 𑒗 ไทลื้อใหม่ - ไทเวียด - กวิ พักปา - โอริยา ଝ ศารทา 𑆙 เรอจัง - บาตัก - บูกิส - ชญานวัชระทรงเหลี่ยม - เบงกอล-อัสสัม ฏากรี 𑚒 ชวา ꦙ บาหลี ᬛ มากาซาร์ - ฮันกึล[e] - นาครีเหนือ - โฑครี - ลัณฑะ - ซุนดา - ไบบายิน - โมฑี 𑘖 คุชราต ઝ โขชกี - ขุทาพาที 𑋄 มหาชนี 𑅜 ตักบันวา - เทวนาครี นันทินาครี 𑦶 ไกถี คุรมุขี ਝ มุลตานี - บูฮิด - อักษรพยางค์พื้นเมืองแคนาดา[f] - สวยัมภู[g] - สิเลฏินาครี ꠏ คุญชลาโคณฑี - มสรามโคณฑี[h] - ฮานูโนโอ - หมายเหตุ ↑ อักษรพราหมีแบบ "กุษาณะ" เป็นรูปแบบที่เกิดขึ้นภายหลังเมื่ออักษรพราหมีเริ่มแพร่หลาย อักษรพราหมีสมัยราชวงศ์คุปตะสืบทอดรูปแบบมาจากกุษณะอย่างแน่นอน แต่ตัวอักษรอื่นๆ ที่ได้มาจากพราห์มีอาจสืบทอดมาจากรูปแบบก่อนหน้านี้ ↑ ภาษาโทแคเรียนน่าจะสืบเนื่องมาจากรูปแบบ "กุษาณะ" ของอักษรพราหมีในยุคกลาง แม้ว่าหลักฐานจากยุคนั้นจะไม่มากพอที่จะยืนยันการสืบทอดได้อย่างแน่นอน ↑ อักษรปยูและอักษรมอญโบราณน่าจะเป็นต้นกำเนิดของอักษรพม่า และอาจมีที่มาจากอักษรปัลลวะหรือกทัมพะ ↑ อาจมาจากอักษรเทวนาครี (ดูล่างซ้ายของตาราง) ↑ กำเนิดของอักษรฮันกึลจากอักษร 'พักปา' มีอิทธิพลจำกัด โดยเป็นแรงบันดาลใจให้เกิดรูปทรงตัวอักษรพื้นฐานเพียงไม่กี่แบบเท่านั้น อักษรฮันกึลไม่ได้ทำงานแบบอักษรสระประกอบอินเดีย ↑ แม้ว่ารูปแบบตัวอักษรพื้นฐานของอักษรพยางค์พื้นเมืองแคนาดาจะมาจากอักษรเทวนาครีที่เขียนด้วยมือ แต่ระบบอักษรนี้แสดงเสียงสระโดยการหมุนรูปแบบตัวอักษร แทนที่จะใช้เครื่องหมายกำกับเสียงสระอย่างที่เป็นมาตรฐานในระบบอักษรอินเดีย ↑ อาจมาจากอักษรรัญชนะ (ดูข้างบน) ↑ อักษรมสรามโคณฑี จัดเป็นอักษรสระประกอบอินเดีย แต่รูปแบบตัวอักษรไม่ได้มาจากอักษรต้นแบบใดอักษรหนึ่งโดยเฉพาะ